Chữ viết tay trở lại lớp học: Tái khẳng định vai trò nền tảng
2026/03/28 10:36
GD&TĐ - Sau hơn một thập kỷ bị thu hẹp bởi làn sóng số hóa, chữ viết tay đang được nhiều quốc gia khôi phục trong chương trình tiểu học.
Từ Mỹ đến châu Âu, các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia giáo dục ngày càng nhìn nhận lại vai trò nền tảng của kỹ năng này đối với phát triển nhận thức, năng lực đọc - viết và sự hình thành tư duy của học sinh trong kỷ nguyên số.
Làn sóng khôi phục chữ viết tay tại Mỹ
Đại diện Viện Karolinska (Thụy Điển) cho rằng, giáo dục cần tái khẳng định trọng tâm là bồi đắp kiến thức thông qua sách giáo khoa in và chuyên môn sư phạm của giáo viên. Theo quan điểm này, học sinh không nên phụ thuộc quá mức vào các nguồn tài liệu kỹ thuật số sẵn có trên mạng, khi nhiều nội dung chưa được kiểm chứng đầy đủ về độ chính xác và tính học thuật.
Đầu năm 2026, bang New Jersey (Mỹ) ban hành quy định bắt buộc giảng dạy chữ viết tay cho học sinh từ lớp 3 đến lớp 5, áp dụng từ năm học mới. Cựu Thống đốc bang, ông Phil Murphy, nhấn mạnh việc học chữ viết tay không chỉ phục vụ những kỹ năng thực tiễn như ký séc hay thực hiện các giao dịch ngân hàng trong tương lai, mà còn giúp học sinh có thể đọc được các văn kiện lịch sử quan trọng của nước Mỹ.
Liên hệ với dịp kỷ niệm 250 năm thành lập Hoa Kỳ sắp tới, ông Murphy cho rằng học sinh cần có khả năng tiếp cận các bản thảo gốc, trong đó có Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ. Theo ông, một nền giáo dục toàn diện không thể bỏ qua những kỹ năng nền tảng từng được xem là hiển nhiên. “Chúng ta có trách nhiệm cung cấp cho học sinh một nền giáo dục đầy đủ, bảo đảm các em có đủ công cụ để hiểu lịch sử và trở thành những nhà lãnh đạo có năng lực”, ông nói.
Ủy viên Giáo dục bang, ông Kevin Dehmer, khẳng định quy định mới thể hiện cam kết trang bị cho học sinh những kỹ năng thiết thực và khả năng kết nối với lịch sử. Trong khi đó, một số nhà lập pháp như Shanique Speight và Rosy Bagolie cho rằng việc đưa chữ viết tay trở lại trường học không xuất phát từ tâm lý hoài niệm, mà dựa trên các bằng chứng về phát triển thần kinh và nhận thức.
New Jersey không phải địa phương đầu tiên thực hiện bước đi này. Năm 2010, chương trình cải cách giáo dục Common Core đã loại bỏ yêu cầu bắt buộc dạy chữ viết tay khỏi hệ thống chuẩn kỹ năng. Cùng với sự phổ biến của máy tính bảng và điện thoại thông minh, nhiều trường học giảm thời lượng rèn luyện kỹ năng viết, thậm chí không chú trọng hướng dẫn tư thế cầm bút và chính tả. Hệ quả là năng lực viết tay của một bộ phận học sinh suy giảm rõ rệt.
Áp lực hoàn thành các bài kiểm tra tiêu chuẩn hóa cũng khiến giáo viên gặp khó trong việc bố trí thời gian rèn luyện kỹ năng này. Nhiều khảo sát quốc gia cho thấy giáo viên chưa được đào tạo đầy đủ để giảng dạy chữ viết tay một cách bài bản. Theo một số ước tính, trong nhóm học sinh theo học từ mẫu giáo đến lớp 12 tại Mỹ, có thể tới 50% chưa từng được học chữ viết tay một cách hệ thống.
Những hệ quả đã dần bộc lộ. Chẳng hạn, con trai 8 tuổi của bà Shawn Datchuk – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đọc Iowa – không thể đọc được tấm thiệp viết tay của bà nội. Nhận thấy con phụ thuộc quá nhiều vào văn bản số, bà là một trong những người đầu tiên kêu gọi bang Iowa khôi phục việc dạy chữ viết tay trong trường học.
Lợi ích nhận thức
Nhiều ý kiến cho rằng trong thời đại số, khi hoạt động giao tiếp và làm việc chủ yếu diễn ra trên các thiết bị điện tử, chữ viết tay không còn giữ vai trò thiết yếu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy kỹ năng này vẫn cần thiết trong nhiều bối cảnh, từ ký kết văn bản pháp lý, đọc tài liệu lịch sử, thư từ cá nhân đến ghi chép nhanh trong học tập và công việc. Xét về chi phí, giấy và bút chì cũng tiết kiệm hơn đáng kể so với việc sửa chữa hoặc thay thế thiết bị công nghệ.
Sau giai đoạn 2010, khoảng 24 - 25 bang tại Hoa Kỳ đã yêu cầu giáo viên đưa nội dung dạy chữ viết tay trở lại trường học. Tại các bang như California, Iowa và Oklahoma, đây là nội dung giáo dục bắt buộc. Ở New York, các học khu được trao quyền tự chủ trong xây dựng chương trình, song chính quyền bang đang thảo luận khả năng ban hành quy định chung.
Trước đó, năm 2023, bang Georgia đã khôi phục dạy chữ viết tay sau một thập kỷ gián đoạn. Tại Trường Tiểu học Robert Shaw Elementary School, học sinh được luyện ký tên, viết lời mở đầu Hiến pháp và thậm chí nhận “giải thưởng John Hancock” khi ký tên thành thạo. Cách làm này được đánh giá là góp phần kết nối kỹ năng cá nhân với các biểu tượng lịch sử quốc gia.
Sự trở lại của chữ viết tay không chỉ xuất phát từ yếu tố văn hóa hay truyền thống. Nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học thần kinh và giáo dục đã cung cấp cơ sở khoa học cho xu hướng này.
Các công trình sử dụng chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) của hai nhà khoa học Mỹ Karin H. James và Daniel J. Plebanek cho thấy khi trẻ viết tay, những vùng não liên quan đến nhận diện ký hiệu và xử lý ngôn ngữ được kích hoạt mạnh hơn so với khi gõ bàn phím. Việc trực tiếp tạo ra nét chữ giúp hình thành và củng cố các mạch liên kết thần kinh giữa vận động, thị giác và ngôn ngữ, qua đó hỗ trợ quá trình học đọc, học viết và phát triển tư duy.
Tăng chất lượng giáo dục
Từ góc độ giáo dục, chuyên gia nghiên cứu viết học thuật Steve Graham đã dành nhiều thập kỷ tìm hiểu mối liên hệ giữa chữ viết tay và chất lượng văn bản. Kết quả cho thấy độ trôi chảy và tính dễ đọc của chữ viết có ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng bài làm. Khi học sinh không phải tiêu tốn quá nhiều nguồn lực nhận thức cho việc điều khiển bút và tạo nét chữ, các em có thể tập trung tốt hơn vào ý tưởng, lập luận và cấu trúc nội dung.
Một nghiên cứu công bố năm 2020 cũng chỉ ra rằng học sinh được học chữ viết tay bài bản cải thiện rõ rệt về độ chính xác chính tả và khả năng kể chuyện. Viết tay đòi hỏi ghi nhớ hình dạng chữ cái, âm thanh tương ứng, thứ tự nét, đồng thời phối hợp vận động tinh và điều chỉnh thị giác. Đây là một quá trình nhận thức – vận động phức hợp, vượt xa quan niệm coi đây chỉ là “kỹ năng cơ bắp” đơn thuần.
Trong bối cảnh chỉ khoảng 31% học sinh lớp 4 tại Hoa Kỳ đạt mức thành thạo đọc hiểu theo bài kiểm tra NAEP, các nhà hoạch định chính sách ngày càng quan tâm tới những giải pháp có thể củng cố nền tảng đọc – viết. Viết tay, đặc biệt là luyện chính tả, được xem là một biện pháp hỗ trợ gián tiếp nhưng có tác động tích cực đến năng lực ngôn ngữ.
Xu hướng điều chỉnh chính sách theo hướng tăng cường kỹ năng nền tảng không chỉ diễn ra tại Mỹ. Tại tỉnh bang Ontario (Canada), Bộ Giáo dục đã khôi phục yêu cầu dạy chữ viết tay từ lớp 3 trong chương trình ngôn ngữ mới. Động thái này được đánh giá là sự trở lại của phương pháp giảng dạy trực tiếp, rõ ràng và có hệ thống đối với các kỹ năng cơ bản.
Nghiên cứu tại Canada cho thấy trẻ chỉ học một kiểu chữ thống nhất trong hai năm đầu có khả năng đánh vần tốt hơn so với nhóm chuyển đổi giữa hai kiểu chữ. Đáng chú ý, nhóm chỉ học chữ viết tay thể hiện ưu thế về khả năng tạo từ và sử dụng cấu trúc câu, cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa kỹ năng viết tay và phát triển năng lực ngôn ngữ.
Trở lại với nền tảng cơ bản
Là một trong những quốc gia tiên phong ứng dụng công nghệ số vào giáo dục, Thụy Điển đã sớm đưa máy tính bảng và sách điện tử vào trường học. Tuy nhiên, từ năm học 2023 - 2024, nhiều trường bắt đầu điều chỉnh theo hướng tăng cường sử dụng sách in, yêu cầu học sinh luyện viết tay và giảm thời lượng sử dụng thiết bị số trong lớp học.
Năm 2023, Viện Karolinska công bố kết quả nghiên cứu đánh giá chiến lược số hóa giáo dục quốc gia. Báo cáo cho thấy việc lạm dụng công cụ kỹ thuật số không những không cải thiện, mà còn có thể làm suy giảm một số năng lực học tập cốt lõi của học sinh, đặc biệt là đọc hiểu và ghi nhớ.
Trong khi đó, tại nhiều quốc gia châu Á, luyện chữ từ lâu được xem là một phần quan trọng của giáo dục tiểu học, gắn với rèn luyện kỷ luật, khả năng tập trung và cảm thụ thẩm mỹ. Không ít trường học chủ động hạn chế thiết bị điện tử ở bậc tiểu học, ưu tiên sách giáo khoa in và hoạt động viết tay nhằm củng cố nền tảng ngôn ngữ.
Những điều chỉnh chính sách tại các quốc gia khác nhau phản ánh một nhận thức chung: Công nghệ có thể là công cụ hỗ trợ hiệu quả, nhưng không nên thay thế hoàn toàn những kỹ năng nền tảng góp phần hình thành tư duy và bản sắc cá nhân.
Việc đưa chữ viết tay trở lại trường học vì thế không phải là bước lùi trước tiến trình số hóa, mà là nỗ lực tìm kiếm sự cân bằng giữa truyền thống và hiện đại. Từ các bằng chứng khoa học thần kinh đến thực tiễn giảng dạy, chữ viết tay tiếp tục cho thấy vai trò quan trọng trong phát triển năng lực đọc hiểu, ghi nhớ và diễn đạt ý tưởng của học sinh.
Tại châu Âu, nhiều quốc gia vẫn duy trì yêu cầu dạy chữ viết tay trong giáo dục tiểu học, ngay cả khi đẩy mạnh số hóa trường học.Ở Pháp, việc rèn luyện chữ viết tay được thực hiện nghiêm ngặt và có hệ thống trong những năm đầu tiểu học, bất chấp quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ. Chữ viết không chỉ được xem là kỹ năng ngôn ngữ, mà còn gắn với chuẩn mực học tập và tính kỷ luật.Tại Phần Lan, từng có thời điểm chính sách giáo dục gây tranh luận khi đề xuất tăng cường dạy kỹ năng đánh máy. Tuy nhiên, trên thực tế, hệ thống giáo dục nước này vẫn duy trì yêu cầu học sinh nắm vững chữ viết tay cơ bản song song với kỹ năng số.Ở Vương quốc Anh, chữ viết tay là một trong những tiêu chí được đánh giá trong chương trình giáo dục tiểu học quốc gia. Điều này cho thấy, ngay cả trong các hệ thống giáo dục phát triển, kỹ năng viết tay vẫn được coi là một thành tố quan trọng của nền tảng học tập.
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/03/28 10:08 (GMT+7)
2026-03-28 03:47
Tuổi trẻ Trường ĐH Mở Hà Nội làm chủ công nghệ và sẵn sàng hội nhập
GD&TĐ - Ngày 26/3, Trường Đại học Mở Hà Nội tổ chức chuỗi sự kiện nhân dịp kỷ niệm 95 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 – 26/3/2026).
2026-03-28 03:46
Chủ động đổi mới, lấy người bệnh là trung tâm
GD&TĐ - PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng – Giám đốc Sở Y tế TPHCM khẳng định các cơ sở y tế cần chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh.
2026-03-28 03:45
Hai dự án của học sinh Phú Thọ vào chung kết SV-STARTUP lần VIII
GD&TĐ - Hai dự án tiêu biểu của học sinh Phú Thọ được chọn vào vòng chung kết cuộc thi SV-STARTUP, khẳng định tinh thần đổi mới sáng tạo trong nhà trường.
2026-03-28 03:44
Lộ trình học tập quyết định thành công khi theo đuổi ngành bán dẫn
GD&TĐ - Ngành bán dẫn đòi hỏi không chỉ nền tảng mà còn một lộ trình học tập phù hợp và gắn với thực tiễn.
2026-03-28 03:44
Ứng dụng STEAM góp phần phát triển toàn diện trẻ mầm non ở Phú Thọ
GD&TĐ - Hội nghị tập huấn STEAM tại Phú Thọ giúp giáo viên mầm non nâng cao năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng tới phát triển toàn diện cho trẻ.
2026-03-28 03:42
Bằng cấp chỉ là ‘tấm vé’ khởi đầu, không bảo đảm sự nghiệp bền vững
GD&TĐ - Theo PGS.TS Trần Thành Nam, bằng cấp chỉ là ‘tấm vé’ khởi đầu, không bảo đảm sự nghiệp bền vững, quyết định nằm ở năng lực và kỹ năng được tích lũy.
2026-03-28 03:42
Khai mạc lễ hội 'Thai Festival 2026' tại Hoàng thành Thăng Long
(CLO) Tối 27/3, Lễ hội “Thai Festival 2026 - Nhịp đập Thái Lan tại Hà Nội 2026” do Đại sứ quán Vương quốc Thái Lan tại Việt Nam tổ chức chính thức khai mạc tại Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), mở đầu chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1976 - 2026).
2026-03-28 03:42
Năng lực số - 'giấy thông hành' trong kỷ nguyên mới
GD&TĐ - Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ngành Giáo dục đứng trước yêu cầu cấp thiết về đổi mới để thích ứng và phát triển.
2026-03-28 03:41
'Hào khí Thăng Long - Linh thiêng Tây Trấn' diễn ra tối nay 28/3
(CLO) Nhằm tôn vinh những giá trị lịch sử, văn hóa ngàn năm của Hà Nội, tối nay 28/3, phường Giảng Võ sẽ tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Hào khí Thăng Long - Linh thiêng Tây Trấn” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Voi Phục.
