Nhiều người khi đến giai đoạn phải chạy thận nhân tạo vẫn không hiểu chuyện gì xảy ra, thực ra cơ thể đã bắt đầu cảnh báo vấn đề này từ vài năm trước.
Những bác sĩ chuyên khoa thận đều biết rằng suy thận không xảy ra đột ngột, nó là kết quả của sự tổn thương mạn tính tích tụ qua nhiều năm, đặc biệt là một vài thói quen ăn uống sai lầm lặp đi lặp lại kích thích thận, đẩy thận dần dần đến giới hạn cuối cùng.
Thói quen ăn mặn
Phần lớn người ta nghĩ chỉ là ăn mặn, ăn chút thịt thôi mà, nhưng chính những điều này lại là vấn đề then chốt. Tổn hại cho thận không phải là đòn tấn công bất ngờ, mà là tích tụ từ những sai lầm nhỏ liên tục.
Cách ăn uống đầu tiên gây tổn thương thận trực tiếp nhất là ăn quá nhiều muối. Ăn mặn không chỉ ảnh hưởng đến huyết áp, mà quan trọng hơn là tác động cấu trúc lên hệ thống cầu thận và ống thận.
Dùng nhiều natri lâu dài sẽ kích hoạt hệ thống renin–angiotensin–aldosterone (RAAS), dẫn đến sự co thắt mạch máu, tăng áp lực tưới máu thận, làm áp lực trong cầu thận tăng.
Tình trạng này kéo dài, màng đáy cầu thận sẽ mỏng đi, hàng rào lọc bị phá vỡ, và protein niệu sẽ xuất hiện. Trong số những người tiêu thụ hơn 6 gam natri mỗi ngày, tỷ lệ mắc bệnh thận mãn tính cao hơn khoảng 32% so với những người có lượng natri thấp.
Nhiều người nói rằng huyết áp của họ bình thường và họ không sợ ăn mặn. Nhưng vấn đề là tác dụng của muối đối với thận không hoàn toàn thông qua huyết áp.
Có một nhóm người được gọi là "tăng huyết áp nhạy cảm với muối", những người thường có huyết áp bình thường, nhưng cầu thận đặc biệt nhạy cảm với các ion natri.
Đường kính trong của động mạch thận ở những người nhạy cảm với muối giảm đáng kể, tưới máu thận giảm, tình trạng thiếu máu cục bộ tiềm ẩn này tồn tại trong một thời gian dài, trực tiếp dẫn đến tổn thương mãn tính.
Do đó, bất kể huyết áp có bình thường hay không, rủi ro của chế độ ăn nhiều muối trong thời gian dài là rõ ràng. Điều quan trọng không phải là vị giác thích nó, mà là thận không thể chịu đựng được chút nào.
Chế độ ăn giàu protein
Trong giới thể dục, ức gà ba bữa một ngày, cộng với bổ sung bột protein, và một số người tham gia vào chế độ ăn kiêng "low-carb, nhiều chất béo, nhiều protein" để giảm cân, nói rằng họ có thể nhanh chóng giảm mỡ và tăng cơ.
Nhưng thực hành này là một gánh nặng lớn đối với thận. Chất thải nitơ sau khi chuyển hóa protein cần được thận loại bỏ, chẳng hạn như nitơ urê, creatinine, axit uric,... Tiêu thụ quá nhiều protein có thể làm quá tải cầu thận, dẫn đến "trạng thái siêu lọc" theo thời gian.
Lúc đầu không có vấn đề gì, thậm chí có người cảm thấy tinh thần của họ đã được cải thiện, nhưng về lâu dài, sẽ có những dấu hiệu sớm của tổn thương thận như protein niệu và tăng microalbumin.
Ở những bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính, cứ 1g/kg protein tiêu thụ, tốc độ suy giảm chức năng thận có thể tăng nhanh khoảng 12%.
Đừng nghĩ rằng những giá trị này thay đổi ít, chúng đại diện cho tốc độ mất nephron nhanh chóng và một khi số lượng nephron ít hơn 30%, can thiệp lọc máu phải được xem xét lâm sàng.
Một số người phản bác rằng protein thực vật không gây hại cho thận, ăn quá nhiều đậu phụ và sữa đậu nành sẽ không ổn. Điều này cần được làm rõ. Protein thực vật tạo ra ít chất thải trao đổi chất hơn, nhưng một khi số lượng lớn, nó cũng gây ra căng thẳng.
Đặc biệt khi các sản phẩm đậu nành chứa nhiều phốt pho và axit oxalic cùng một lúc sẽ dẫn đến tăng photphat máu và tăng axit uric máu, là một trong những yếu tố tiến triển của bệnh thận mạn tính.
Ngoài ra, con người hiện đại có hàm lượng sản phẩm đậu nành cao, không có gì lạ khi ăn bốn hoặc năm loại sản phẩm đậu nành trong một nồi lẩu, và sự tích tụ này rất ẩn. Sau khi tổn thương thận, khả năng bài tiết phốt pho trở nên kém, chuyển hóa canxi và phốt pho bị rối loạn, cơ chế hóa xương bị rối loạn, sớm bị đau và gãy xương.
Chế độ ăn nhiều fructose
Đây không phải là ăn trái cây, mà là fructose tinh chế, xi-rô ngô và các loại đường bổ sung công nghiệp khác, xuất hiện rất thường xuyên trong đồ uống, món tráng miệng, bánh ngọt và nước sốt.
Quá trình chuyển hóa fructose bỏ qua con đường insulin và đi vào gan, nơi nó được chuyển hóa thành chất béo, tạo ra một lượng lớn axit uric trong quá trình này. Tăng axit uric máu có thể gây viêm kẽ ống và lắng đọng tinh thể, dần dần làm hỏng chức năng ống thận.
Fructose cũng ảnh hưởng đến độ nhạy insulin, thúc đẩy kháng insulin và gián tiếp làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận tiểu đường.
Điều mà hầu hết mọi người bỏ qua là ba thói quen ăn uống kể trên thường không xuất hiện đơn lẻ mà tồn tại theo lớp.
Một người có thể uống một tách trà sữa (hàm lượng fructose cao) vào buổi sáng, ăn một ít thịt lợn kho với kim chi (nhiều muối) vào buổi trưa và ăn bít tết với đậu phụ (giàu protein + phốt pho thực vật) khi về nhà vào buổi tối.
Loại sốc chuyển hóa hỗn hợp này là lý do cơ bản dẫn đến tỷ lệ mắc bệnh thận mãn tính cao trong dân số hiện đại.
