GD&TĐ - Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT mở thêm cơ chế để các trường sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu, duy trì nguồn lực phục vụ đào tạo và nghiên cứu.
Yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ đang đặt ra nhiều bài toán với các cơ sở giáo dục đại học, nhất là khi tỷ lệ giảng viên có trình độ cao trở thành một trong những tiêu chí quan trọng trong bảo đảm chất lượng đào tạo. Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT được các trường kỳ vọng sẽ giúp bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao ngay trong giai đoạn chuyển tiếp, đặc biệt từ đội ngũ nhà giáo sau nghỉ hưu.
Giải bài toán yêu cầu chuẩn đội ngũ
Sau quá trình sáp nhập, Trường Đại học Nghệ An đối mặt với bài toán đáp ứng các quy định về chuẩn đội ngũ.
Trường Đại học Nghệ An được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An vào Trường Đại học Kinh tế Nghệ An. TS Nguyễn Đình Tường, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trước khi sáp nhập, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ của trường đạt khoảng 21%. Tuy nhiên, sau sáp nhập, tổng số cán bộ, giảng viên tăng lên gần 320 người, trong khi số tiến sĩ hiện có chỉ khoảng gần 40 người. Sự thay đổi về quy mô khiến tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ giảm xuống.
Điều này tạo sức ép cho nhà trường trong việc đáp ứng các quy định về chuẩn đội ngũ giảng viên. Theo TS Nguyễn Đình Tường, trong thời gian đào tạo đội ngũ kế cận, Trường Đại học Nghệ An dự kiến ký hợp đồng với các giảng viên có trình độ cao đã nghỉ hưu hoặc chuyên gia bên ngoài theo cơ chế đồng cơ hữu. Theo quy định mới, những nhân sự có hợp đồng từ 6 tháng trở lên sẽ được tính vào tỷ lệ giảng viên cơ hữu của trường.
Đây là một trong những điểm được các cơ sở giáo dục đại học quan tâm khi triển khai Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT về việc ký hợp đồng với nhà giáo sau nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng.
Giáo sư Paul Romer - nhà kinh tế học đồng đoạt Giải Nobel Kinh tế năm 2018 giao lưu, giảng viên và sinh viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.
Theo số liệu từ Bộ GD&ĐT, năm học 2025 - 2026, cả nước thiếu 110.930 giáo viên các cấp học mầm non, phổ thông trong biên chế so với định mức quy định. Với giáo dục đại học, yêu cầu về đội ngũ tiếp tục được đặt ra thông qua Chuẩn cơ sở giáo dục đại học theo Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT, trong đó có các tiêu chí về tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ, tỷ lệ người học/giảng viên và các chỉ số bảo đảm chất lượng trên hệ thống HEMIS.
Theo ThS Lê Vũ, Giám đốc Trung tâm Học liệu và Truyền thông, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng, điểm đáng chú ý của Thông tư 59 là lần đầu tiên quy định tương đối đầy đủ về điều kiện, hình thức hợp đồng, quyền lợi và trách nhiệm của nhà giáo sau nghỉ hưu theo mô hình làm việc toàn thời gian.
Quy định mới phù hợp với xu hướng sử dụng lao động cao tuổi trong những lĩnh vực đòi hỏi tri thức, kinh nghiệm và năng lực sư phạm đã được kiểm chứng. "Những nhà giáo nghỉ hưu chính là "nguồn lực vàng" mà nhiều trường đại học, trường nghề và các cơ sở giáo dục ở vùng khó khăn đang rất cần", ông Lê Vũ nhận định.
Cơ chế mới để tiếp nối nguồn lực tri thức
Trước khi có quy định mới, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã duy trì việc mời các nhà giáo sau nghỉ hưu tiếp tục tham gia giảng dạy, nghiên cứu dưới hình thức thỉnh giảng. Tuy nhiên, sự tham gia này chủ yếu theo từng học phần, nhiệm vụ cụ thể, chưa tạo được sự gắn kết lâu dài giữa nhà trường và đội ngũ giàu kinh nghiệm.
Tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, việc sử dụng nguồn lực này được triển khai trong nhiều năm. Theo GS.TS Lê Văn Huy, Hiệu trưởng nhà trường, hiện có 3 - 4 giảng viên sau nghỉ hưu vẫn tiếp tục tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại trường.
Những nhà giáo này không chỉ đáp ứng yêu cầu về chuyên môn mà còn có nhiều kinh nghiệm trong đào tạo, nghiên cứu khoa học - yếu tố có giá trị đối với sự phát triển của nhà trường.
“Những giảng viên có nhiều năm công tác luôn có kinh nghiệm trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Việc tiếp tục tạo điều kiện để các thầy cô tham gia hoạt động chuyên môn sẽ giúp nhà trường phát huy tốt nguồn lực này”, GS.TS Lê Văn Huy chia sẻ.
Mỗi năm, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng có 2 - 3 giảng viên nghỉ hưu. Trong thời gian qua, những trường hợp tiếp tục ký hợp đồng chủ yếu là các tiến sĩ. Dù số lượng giáo sư, phó giáo sư nghỉ hưu chưa nhiều, nhà trường đánh giá cơ chế mới sẽ mở thêm lựa chọn trong việc duy trì đội ngũ chuyên môn có kinh nghiệm.
Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng bảo vệ đề tài nghiên cứu khoa học.
Tại Đại học Duy Tân, việc sử dụng giảng viên nghỉ hưu theo hình thức thỉnh giảng cũng được thực hiện. Theo TS Võ Thanh Hải, Phó Giám đốc Đại học Duy Tân, nhà trường đang rà soát đội ngũ giảng viên thuộc diện này, trên cơ sở năng lực chuyên môn và nguyện vọng của từng người để xem xét chuyển sang hình thức hợp đồng toàn thời gian theo quy định mới.
Theo ông Hải, nhà trường ưu tiên những nhà giáo có học hàm, học vị, có kinh nghiệm nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Đây là lực lượng có thể tiếp tục đóng góp cho các lĩnh vực như khoa học cơ bản, sức khỏe, công nghệ chiến lược và một số ngành khoa học xã hội, nhân văn.
Bên cạnh duy trì đội ngũ đang có, Đại học Duy Tân cũng xem đây là cơ hội để mở rộng kết nối với các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế. Cơ chế rõ ràng hơn về quyền lợi, trách nhiệm giúp nhà trường thuận lợi hơn trong việc xây dựng các hình thức hợp tác phù hợp.
TS Võ Thanh Hải, Phó Giám đốc Đại học Duy Tân cho hay: "Trong lĩnh vực giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng, đội ngũ nhà giáo có học hàm, học vị và kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu hết sức quan trọng. Hàng năm, đội ngũ nhà giáo có học hàm, học vị về hưu ngày càng tăng nhanh so với đội ngũ bổ sung, trong khi nhu cầu nhân lực có trình độ cao, có kinh nghiệm chưa đáp ứng kịp so với tốc độ phát triển. Do vậy, Thông tư 59/2026 đã tạo điều kiện thuận lợi để các cơ sở giáo dục và nhà giáo nghỉ hưu hợp tác, tiếp tục thực hiện nhiệm vụ đào tạo nhân lực, nhân tài cho đất nước".
Phòng Tự động hóa và Truyền động nâng cao tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng do doanh nghiệp tài trợ.
Yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ đang đặt ra nhiều bài toán với các cơ sở giáo dục đại học, nhất là khi tỷ lệ giảng viên có trình độ cao trở thành một trong những tiêu chí quan trọng trong bảo đảm chất lượng đào tạo. Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT được các trường kỳ vọng sẽ giúp bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao ngay trong giai đoạn chuyển tiếp, đặc biệt từ đội ngũ nhà giáo sau nghỉ hưu.
Giải bài toán yêu cầu chuẩn đội ngũ
Sau quá trình sáp nhập, Trường Đại học Nghệ An đối mặt với bài toán đáp ứng các quy định về chuẩn đội ngũ.
Trường Đại học Nghệ An được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An vào Trường Đại học Kinh tế Nghệ An. TS Nguyễn Đình Tường, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trước khi sáp nhập, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ của trường đạt khoảng 21%. Tuy nhiên, sau sáp nhập, tổng số cán bộ, giảng viên tăng lên gần 320 người, trong khi số tiến sĩ hiện có chỉ khoảng gần 40 người. Sự thay đổi về quy mô khiến tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ giảm xuống.
Điều này tạo sức ép cho nhà trường trong việc đáp ứng các quy định về chuẩn đội ngũ giảng viên. Theo TS Nguyễn Đình Tường, trong thời gian đào tạo đội ngũ kế cận, Trường Đại học Nghệ An dự kiến ký hợp đồng với các giảng viên có trình độ cao đã nghỉ hưu hoặc chuyên gia bên ngoài theo cơ chế đồng cơ hữu. Theo quy định mới, những nhân sự có hợp đồng từ 6 tháng trở lên sẽ được tính vào tỷ lệ giảng viên cơ hữu của trường.
Đây là một trong những điểm được các cơ sở giáo dục đại học quan tâm khi triển khai Thông tư 59/2026/TT-BGDĐT về việc ký hợp đồng với nhà giáo sau nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng.
Giáo sư Paul Romer - nhà kinh tế học đồng đoạt Giải Nobel Kinh tế năm 2018 giao lưu, giảng viên và sinh viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.
Theo số liệu từ Bộ GD&ĐT, năm học 2025 - 2026, cả nước thiếu 110.930 giáo viên các cấp học mầm non, phổ thông trong biên chế so với định mức quy định. Với giáo dục đại học, yêu cầu về đội ngũ tiếp tục được đặt ra thông qua Chuẩn cơ sở giáo dục đại học theo Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT, trong đó có các tiêu chí về tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ, tỷ lệ người học/giảng viên và các chỉ số bảo đảm chất lượng trên hệ thống HEMIS.
Theo ThS Lê Vũ, Giám đốc Trung tâm Học liệu và Truyền thông, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng, điểm đáng chú ý của Thông tư 59 là lần đầu tiên quy định tương đối đầy đủ về điều kiện, hình thức hợp đồng, quyền lợi và trách nhiệm của nhà giáo sau nghỉ hưu theo mô hình làm việc toàn thời gian.
Quy định mới phù hợp với xu hướng sử dụng lao động cao tuổi trong những lĩnh vực đòi hỏi tri thức, kinh nghiệm và năng lực sư phạm đã được kiểm chứng. "Những nhà giáo nghỉ hưu chính là "nguồn lực vàng" mà nhiều trường đại học, trường nghề và các cơ sở giáo dục ở vùng khó khăn đang rất cần", ông Lê Vũ nhận định.
Cơ chế mới để tiếp nối nguồn lực tri thức
Trước khi có quy định mới, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã duy trì việc mời các nhà giáo sau nghỉ hưu tiếp tục tham gia giảng dạy, nghiên cứu dưới hình thức thỉnh giảng. Tuy nhiên, sự tham gia này chủ yếu theo từng học phần, nhiệm vụ cụ thể, chưa tạo được sự gắn kết lâu dài giữa nhà trường và đội ngũ giàu kinh nghiệm.
Tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, việc sử dụng nguồn lực này được triển khai trong nhiều năm. Theo GS.TS Lê Văn Huy, Hiệu trưởng nhà trường, hiện có 3 - 4 giảng viên sau nghỉ hưu vẫn tiếp tục tham gia giảng dạy, nghiên cứu tại trường.
Những nhà giáo này không chỉ đáp ứng yêu cầu về chuyên môn mà còn có nhiều kinh nghiệm trong đào tạo, nghiên cứu khoa học - yếu tố có giá trị đối với sự phát triển của nhà trường.
“Những giảng viên có nhiều năm công tác luôn có kinh nghiệm trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Việc tiếp tục tạo điều kiện để các thầy cô tham gia hoạt động chuyên môn sẽ giúp nhà trường phát huy tốt nguồn lực này”, GS.TS Lê Văn Huy chia sẻ.
Mỗi năm, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng có 2 - 3 giảng viên nghỉ hưu. Trong thời gian qua, những trường hợp tiếp tục ký hợp đồng chủ yếu là các tiến sĩ. Dù số lượng giáo sư, phó giáo sư nghỉ hưu chưa nhiều, nhà trường đánh giá cơ chế mới sẽ mở thêm lựa chọn trong việc duy trì đội ngũ chuyên môn có kinh nghiệm.
Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng bảo vệ đề tài nghiên cứu khoa học.
Tại Đại học Duy Tân, việc sử dụng giảng viên nghỉ hưu theo hình thức thỉnh giảng cũng được thực hiện. Theo TS Võ Thanh Hải, Phó Giám đốc Đại học Duy Tân, nhà trường đang rà soát đội ngũ giảng viên thuộc diện này, trên cơ sở năng lực chuyên môn và nguyện vọng của từng người để xem xét chuyển sang hình thức hợp đồng toàn thời gian theo quy định mới.
Theo ông Hải, nhà trường ưu tiên những nhà giáo có học hàm, học vị, có kinh nghiệm nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Đây là lực lượng có thể tiếp tục đóng góp cho các lĩnh vực như khoa học cơ bản, sức khỏe, công nghệ chiến lược và một số ngành khoa học xã hội, nhân văn.
Bên cạnh duy trì đội ngũ đang có, Đại học Duy Tân cũng xem đây là cơ hội để mở rộng kết nối với các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế. Cơ chế rõ ràng hơn về quyền lợi, trách nhiệm giúp nhà trường thuận lợi hơn trong việc xây dựng các hình thức hợp tác phù hợp.
TS Võ Thanh Hải, Phó Giám đốc Đại học Duy Tân cho hay: "Trong lĩnh vực giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng, đội ngũ nhà giáo có học hàm, học vị và kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu hết sức quan trọng. Hàng năm, đội ngũ nhà giáo có học hàm, học vị về hưu ngày càng tăng nhanh so với đội ngũ bổ sung, trong khi nhu cầu nhân lực có trình độ cao, có kinh nghiệm chưa đáp ứng kịp so với tốc độ phát triển. Do vậy, Thông tư 59/2026 đã tạo điều kiện thuận lợi để các cơ sở giáo dục và nhà giáo nghỉ hưu hợp tác, tiếp tục thực hiện nhiệm vụ đào tạo nhân lực, nhân tài cho đất nước".
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục
GD&TĐ - Trí tuệ nhân tạo (AI) giúp nhà giáo dạy tốt hơn, người học tiến bộ hơn và nhà quản lý ra quyết định chính xác hơn, theo lãnh đạo Bộ GD&ĐT.
2026-09-18 06:40
Các khoản thu phụ huynh Hà Nội phải đóng năm học 2026-2027
GD&TĐ - Thời điểm đầu năm học, thông tin về các khoản thu của học sinh ở các cấp luôn là mối quan tâm chung của nhiều bậc phụ huynh.
2026-09-18 03:49
Đắk Lắk triển khai nhiều giải pháp khắc phục tình trạng thiếu sách
GD&TĐ - Khoảng 90% học sinh Đắk Lắk có đủ sách giáo khoa (SGK), địa phương đang triển khai nhiều giải pháp khắc phục tình trạng thiếu sách cục bộ.
2026-09-18 03:48
Đại học Huế phát triển hệ sinh thái xuất bản số, bảo đảm liêm chính học thuật
GD&TĐ - Chiều 17/9, Đại học Huế tổ chức Hội nghị sơ kết 5 năm (2021-2026) và định hướng phát triển công tác xuất bản trong giai đoạn 2026-2031.
2026-09-18 03:47
Một năm triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW: Thời điểm cho bước chuyển tăng tốc
GD&TĐ - Sau một năm triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, nhiều chính sách giáo dục đã bắt đầu đi vào cuộc sống.
2026-09-18 03:46
TPHCM quản lý dựa trên dữ liệu, nâng chất lượng giáo dục ngoài công lập
GD&TĐ - Năm học mới, TPHCM chuyển từ quản lý giáo dục ngoài công lập bằng hồ sơ sang quản lý dựa trên dữ liệu, hướng đến nâng cao chất lượng giáo dục.
2026-09-18 03:45
Kỳ 2: Đưa sơ cấp cứu vào trường học, hành trang sinh tồn từ những giờ thực hành
GD&TĐ - Không dừng ở lý thuyết, việc đưa thực hành sơ cấp cứu vào trường học đang trang bị kỹ năng sinh tồn và văn hóa an toàn cho giới trẻ.
2026-09-18 03:44
Xây dựng hệ sinh thái học tập suốt đời trong bối cảnh chuyển đổi số
GD&TĐ - Theo các chuyên gia, xây dựng hệ sinh thái học tập suốt đời là nhu cầu cốt lõi của giáo dục hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.
2026-09-18 03:43
Hàng nghìn học sinh ven biển, miền núi Nghệ An nghỉ học do mưa lũ
GD&TĐ - Mưa lớn kéo dài gây sạt lở, ngập lụt nhiều nơi tại Nghệ An, các nhà trường chủ động kế hoạch dạy học, đảm bảo an toàn cho học sinh, giáo viên.
2026-09-18 03:41
Phú Thọ siết an toàn thực phẩm kiểm soát bữa ăn nội trú, bán trú học sinh
GD&TĐ - Sở GD&ĐT Phú Thọ yêu cầu rà soát 100% bếp ăn, kiểm soát thực phẩm và công khai bữa ăn nội trú, bán trú học sinh để phụ huynh giám sát.
