Nghị định 179 là lực đẩy mang lại hiệu quả đột biến trong công tác tuyển sinh
2026/05/25 15:40
GD&TĐ - Các ngành kỹ thuật địa chất, địa vật lý... giữ vai trò nền tảng trong phát triển hạ tầng, khai thác tài nguyên, năng lượng vẫn khó tuyển sinh.
Các ngành kỹ thuật địa chất, địa vật lý, trắc địa, xây dựng dù giữ vai trò nền tảng đối với phát triển hạ tầng, khai thác tài nguyên, năng lượng và ứng phó biến đổi khí hậu. Nghị định 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách học bổng cho người học ở các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được kỳ vọng trở thành “đòn bẩy” quan trọng, thu hút nhân lực chất lượng cao cho những lĩnh vực đang thiếu hụt nghiêm trọng.
“Cú hích” chiến lược cho các ngành nền tảng
GS.TSKH Bùi Văn Ga - nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT nhận định, Nghị định 179 là một quyết sách lớn của Chính phủ trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Dù năm nay nghị định mới bắt đầu có hiệu lực nhưng hiệu quả của nó có thể nhìn thấy từ chính bài học của ngành sư phạm trước đây.
“Trước khi có chủ trương miễn học phí, cấp học bổng cho sinh viên sư phạm thì ngành này tuyển sinh khó khăn. Thí sinh vẫn xem đây là lựa chọn cuối cùng. Nhưng sau khi có chủ trương hỗ trợ đào tạo ngành sư phạm, tỉ lệ chọi tăng cao, điểm đầu vào sư phạm một số ngành cao chót vót, thu hút được thí sinh giỏi vào học”, GS.TSKH Bùi Văn Ga cho biết.
Đối với các ngành khoa học cơ bản và khoa học công nghệ, theo GS Bùi Văn Ga, nhiều năm qua các trường đại học vẫn nỗ lực tuyên truyền về nhu cầu lao động, các chế độ khuyến khích sinh viên khi học tại trường nhưng hiệu quả chưa như mong đợi. “Cú hích tài chính từ Chính phủ sẽ mang lại hiệu quả đột biến trong công tác tuyển sinh vào các ngành mà xã hội có nhu cầu nhưng các trường khó tuyển sinh”, ông nhấn mạnh.
GS.TSKH Bùi Văn Ga kể lại câu chuyện in đậm trong ký ức: trong một lần trò chuyện với sinh viên Đại học Harvard, ông hỏi bí quyết học giỏi và thành đạt của họ. Câu trả lời ông nhận được thật giản dị mà sâu sắc: "Chúng em tự học lẫn nhau."
"Tôi thấy đó là sự thật sâu sắc nhất về giáo dục đại học. Mỗi sinh viên giỏi là một hạt nhân lan tỏa, lan tỏa kinh nghiệm học tập, đam mê nghiên cứu, khát vọng vươn tới đỉnh cao tri thức. Không phải ngẫu nhiên mà các trường đại học danh tiếng nhất thế giới sẵn sàng trao những suất học bổng hậu hĩnh nhất để chiêu mộ nhân tài từ khắp nơi. Họ hiểu rằng đầu tư vào sinh viên giỏi chính là đầu tư vào chất lượng của toàn bộ môi trường học thuật", GS.TSKH. Bùi Văn Ga nói.
Là người có nhiều năm làm trong ngành giáo dục và đào tạo, GS.TSKH Bùi Văn Ga cho rằng, Nghị định 179 còn là công cụ điều tiết hiệu quả nguồn nhân lực quốc gia. Nếu để tự phát như xưa sẽ dẫn đến thừa nhân lực ở những ngành xã hội có ít nhu cầu trong khi những ngành chiến lược không đủ nguồn lao động.
Những ngành xã hội cần nhưng nhiều năm “khát” người học
Theo GS.TSKH Bùi Văn Ga, Nghị định 179 không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn phát đi thông điệp về nhu cầu nhân lực trong tương lai. “Trong số 15 ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược có nhiều ngành mà cho đến nay công tác tuyển sinh rất khó khăn như khoa học địa chất, xây dựng… Trong khi đây là những ngành mà xã hội đang và sẽ có nhu cầu lớn trong những năm sắp tới”, ông nói. Đây là những ngành học gắn trực tiếp với phát triển bền vững, khai thác tài nguyên, quy hoạch hạ tầng, năng lượng và bảo vệ môi trường.
Cụ thể, ngành kỹ thuật địa vật lý ứng dụng các nguyên lý vật lý để nghiên cứu cấu trúc và tính chất bên trong Trái đất nhằm phục vụ thăm dò tài nguyên, khảo sát địa chất công trình, nghiên cứu thủy văn, môi trường và dự báo thiên tai. Lĩnh vực này không chỉ dừng ở khảo sát địa chất hay đo đạc mà còn bao gồm thu thập, phân tích dữ liệu địa vật lý, lập bản đồ địa chất và hỗ trợ thiết kế các dự án khai thác khoáng sản, dầu khí hay xây dựng hạ tầng.
Trong khi đó, ngành địa chất học giữ vai trò then chốt trong tìm kiếm, thăm dò và đánh giá tài nguyên khoáng sản, dầu khí, nghiên cứu địa chất công trình cũng như dự báo và phòng chống các tai biến thiên nhiên như sạt lở đất, động đất hay các hiện tượng địa chất nguy hiểm khác. Đây cũng là một trong số ít ngành khó bị thay thế hoàn toàn bởi trí tuệ nhân tạo hay tự động hóa do đòi hỏi kỹ năng thực địa, kinh nghiệm và khả năng phân tích thực tế.
Ngành xây dựng đóng vai trò quan trọng trong phát triển cơ sở hạ tầng. Đường sá, cầu cống, nhà xưởng công nghiệp, nhà ở dân dụng… đâu đâu cũng cần đến đội ngũ những người làm công tác xây dựng ở các cấp độ khác nhau. Nhất là ngày nay, dưới áp lực của biến đổi khí hậu, kỹ thuật xây dựng đòi hỏi những kiến thức và kỹ năng mới để công trình có thể chống chọi với thiên tai, tiết kiệm vật liệu và năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính… Tất cả những yêu cầu đó đòi hỏi đội ngũ xây dựng ngoài nắm bắt những qui phạm cơ bản còn phải có tư duy sáng tạo để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành.
Theo các cơ sở đào tạo, cơ hội việc làm của sinh viên nhóm ngành này hiện khá rộng mở. Sinh viên sau tốt nghiệp có thể làm việc tại doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản, các đơn vị khảo sát địa chất, doanh nghiệp xây dựng, công ty thăm dò tài nguyên, cơ quan quản lý nhà nước hoặc viện nghiên cứu. Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển hạ tầng với các dự án tàu điện ngầm, đường sắt tốc độ cao, cao tốc, công trình năng lượng hay điện gió ngoài khơi, nhu cầu nhân lực địa chất ngày càng tăng. Tuy nhiên, nghịch lý là nhiều năm qua các ngành này vẫn khó tuyển sinh. Nhiều trường tuyển không đạt đến 50% chỉ tiêu các ngành này. Nhiều trường, ví dụ như Trường Đại học Mỏ - Địa chất dù nhiều năm triển khai học bổng và cam kết đầu ra nhưng vẫn chưa thực sự thu hút được người học.
Thành bại nằm ở các trường và sự chuẩn bị từ phổ thông
Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 179, theo GS.TSKH Bùi Văn Ga, là người học ở trường công lập hay tư thục đều được hưởng chính sách hỗ trợ như nhau. Đây là chủ trương rất mới, tạo cơ hội bình đẳng cho mọi sinh viên. Chính sách này sẽ thúc đẩy các trường đại học công lập cũng như tư thục nâng cấp cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giảng viên, cải tiến chương trình và phương pháp đào tạo để thu hút sinh viên giỏi.
“Bây giờ thành bại của các ngành này nằm trong tay các nhà trường. Để tuyển sinh tốt, tuyển được nhiều thí sinh giỏi, nhà trường cần tuyên truyền về ngành nghề, cơ hội việc làm và đặc biệt nhấn mạnh đến sự quan tâm hỗ trợ tài chính từ Chính phủ thông qua học bổng theo Nghị định 179”, GS.TSKH Bùi Văn Ga nhấn mạnh.
Theo ông, để có nguồn đầu vào tốt cho các trường đại học, bên cạnh chính sách học bổng của Chính phủ, các địa phương cũng cần tập trung nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. “Giáo dục STEM, STEAM cần được phổ cập ở các cấp độ khác nhau trong trường phổ thông. Cần tập cho học sinh có phương pháp tư duy, đam mê khoa học ngay từ nhỏ để nuôi dưỡng nguồn tuyển sinh chất lượng cao cho các trường đại học”, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT kiến nghị. Theo đó, những nơi có điều kiện nên tổ chức cho học sinh học 2 buổi/ngày, ngoài chương trình sách giáo khoa chuẩn, cần tăng cường kiến thức số, trí tuệ nhân tạo và hoạt động nghiên cứu khoa học để phát triển năng lực tư duy từ sớm.
“Nghị định 179 không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ tài chính đối với người học mà quan trọng hơn là Chính phủ định hướng những ngành nghề mà xã hội đang cần đội ngũ nhân lực chất lượng cao trong những năm sắp tới. Từ đó, thí sinh có thể lựa chọn ngành nghề phù hợp với năng lực sở trường và cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp”, GS.TSKH Bùi Văn Ga nói.
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/05/25 12:16 (GMT+7)
2026-05-25 09:09
Mẹ đột quỵ, con mắc bệnh phổi: Hồi phục sức khỏe nhờ Sâm nhung Đại bổ Tâm Bình
GD&TĐ - “Tôi gầy yếu, xanh xao, chỉ còn da bọc xương, mẹ già 95 tuổi đột quỵ nằm một chỗ”, chú Phất nhớ lại quãng thời gian khó khăn của gia đình.
2026-05-25 09:09
Chuyển mạnh sang quản trị đại học theo dữ liệu và chất lượng đầu ra
GD&TĐ - Bộ GD&ĐT đang dần chuyển từ việc kiểm soát quá trình hoạt động sang quản trị chất lượng đầu ra đối với giáo dục đại học.
2026-05-25 09:09
Tạo nguồn nhân lực phát triển công nghệ lõi
GD&TĐ - Hiện nay nguồn nhân lực chất lượng cao, tài năng trong các lĩnh vực công nghệ then chốt (STEM) trở thành yếu tố cạnh tranh cốt lõi giữa các quốc gia.
2026-05-25 09:09
Học sử để sống trách nhiệm với tương lai
GD&TĐ - Đạt 17,75 điểm, Nguyễn Minh Thư (lớp 10, Trường THPT chuyên Hà Tĩnh) trở thành thủ khoa học sinh giỏi tỉnh môn Lịch sử.
2026-05-25 09:08
Trao tặng tủ sách Tiếng Việt tại Nga: Lan toả tri thức Việt trên trường quốc tế
GD&TĐ - NXB Giáo dục Việt Nam đã tổ chức lễ trao tặng “Tủ sách Tiếng Việt” cho Trung tâm Văn hoá Nga – Việt.
2026-05-25 09:08
Cuộc thi ‘Tài năng Diễn viên Kịch nói toàn quốc 2026’ sẽ diễn ra tại Hà Nội
GD&TĐ - Cuộc thi “Tài năng Diễn viên Kịch nói toàn quốc 2026” dự kiến diễn ra vào tháng 6/2026 tại Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam (11 Ngô Thì Nhậm, Hà Nội).
2026-05-25 09:08
'Trạm bình yên' trước kỳ thi
GD&TĐ - Giữa áp lực của những ngày cận kề Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, các “trạm tiếp sức tinh thần” trở thành điểm tựa giúp học sinh giải tỏa căng thẳng, ổn định tâm lý và thêm tự tin bước vào kỳ thi quan trọng.
2026-05-25 09:08
Bứt phá mùa thi nhờ 'trợ lý' AI
GD&TĐ - Trí tuệ nhân tạo đang được đưa vào quá trình ôn thi tốt nghiệp THPT như công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp cá nhân hóa việc học, tối ưu luyện đề và nâng cao hiệu quả dạy học.
