- Một nghiên cứu mới đã phát hiện ra rằng các hoạt động sáng tạo không chỉ giúp ích cho sức khỏe não bộ mà còn có thể giúp làm chậm quá trình lão hóa não.
- Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng những người tham gia lâu dài vào các hoạt động sáng tạo có tuổi não trung bình “trẻ trung” hơn.
Nghiên cứu trước đây cho thấy tham gia vào các hoạt động sáng tạo, chẳng hạn như thủ công mỹ nghệ, khiêu vũ, chơi nhạc cụ, đọc sách, làm vườn và thậm chí chơi trò chơi điện tử, có thể giúp giữ cho não bộ khỏe mạnh khi chúng ta già đi.
“Khi dân số già đi, ngày càng nhiều người sống đủ lâu để trải qua sự suy giảm nhận thức và chứng mất trí nhớ, điều này rất tốn kém không chỉ đối với hệ thống y tế mà còn đối với gia đình và người chăm sóc,” Aneta Brzezicka, Tiến sĩ, nhà tâm lý học và người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Thần kinh nhận thức tại Đại học SWPS ở Ba Lan, nói với Medical News Today.
“Nếu chúng ta có thể xác định được những hoạt động thường ngày giúp não bộ duy trì ‘sự trẻ trung’ lâu hơn, chúng ta có thể trì hoãn sự xuất hiện của các vấn đề về trí nhớ, sự chú ý và tính tự lập, đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống khi về già,” Brzezicka nhận xét.
Bà là đồng tác giả của một nghiên cứu được công bố gần đây trên tạp chí Nature Communications, cho thấy rằng các hoạt động sáng tạo không chỉ giúp ích cho sức khỏe não bộ mà còn có thể giúp trì hoãn quá trình lão hóa não.
Ước tính tuổi não thông qua ‘đồng hồ sinh học’
Trong nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu sức khỏe, bao gồm cả hình ảnh thần kinh, từ hơn 1.400 người tham gia đến từ 13 quốc gia.
Trong nhóm người tham gia, một số được coi là chuyên gia về khiêu vũ tango, nhạc sĩ, nghệ sĩ thị giác và người chơi trò chơi điện tử hành động.
“Các hoạt động sáng tạo và nghệ thuật — chẳng hạn như khiêu vũ, chơi nhạc, vẽ tranh, hoặc thậm chí chơi các trò chơi điện tử chiến lược phức tạp — tự nhiên kết hợp nhiều yếu tố có lợi cho não bộ: Chúng đòi hỏi khả năng nhận thức cao, thu hút cảm xúc, thường mang tính xã hội và đòi hỏi sự phối hợp vận động tinh tế,” Brzezicka giải thích.
“Đã có rất nhiều sự quan tâm đến nghệ thuật và sự sáng tạo như những công cụ để thúc đẩy sức khỏe, nhưng chúng ta vẫn biết rất ít về việc liệu chúng có liên quan đến việc làm chậm quá trình lão hóa sinh học của chính não bộ hay không,” bà nói thêm.
Các nhà khoa học cũng đã sử dụng các mô hình tính toán được gọi là “đồng hồ não” để giúp họ ước tính tuổi não của mỗi người tham gia.
“Đồng hồ não là một mô hình toán học, một thuật toán, học cách mà hoạt động của não bộ sẽ thường thay đổi theo tuổi tác, và sau đó sử dụng kiến thức này để ước tính tuổi của một bộ não mới,” Brzezicka giải thích chi tiết.
“Trong trường hợp của chúng tôi, chúng tôi đã huấn luyện đồng hồ bằng các bản ghi EEG (điện não đồ) và MEG (từ não đồ) từ hơn 1.200 người từ 17 đến 91 tuổi ở các quốc gia khác nhau.”
“Khi chúng tôi đưa hoạt động điện não của một người mới vào mô hình này, nó sẽ cho chúng ta một ‘tuổi não’ dự đoán,” bà tiếp tục.
“Nếu tuổi dự đoán cao hơn tuổi thật, điều đó cho thấy quá trình lão hóa não diễn ra nhanh hơn; nếu thấp hơn, điều đó cho thấy não bộ của họ đang lão hóa chậm hơn. Sự khác biệt giữa tuổi dự đoán và tuổi thật được gọi là ‘khoảng cách tuổi não’”, Brzezicka cho biết.
Những người làm sáng tạo lâu năm có tuổi não trẻ nhất
Kết luận của nghiên cứu, các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng những người tham gia vào các hoạt động sáng tạo có xu hướng có tuổi não trẻ hơn. Và tuổi não trẻ nhất được thấy ở những người tham gia mà đã dành nhiều năm để phát triển kỹ năng của họ trong một hoạt động cụ thể.
“Trên cả bốn lĩnh vực — khiêu vũ tango, âm nhạc, nghệ thuật thị giác và trò chơi điện tử chiến lược — các chuyên gia có mô hình hoạt động não bộ mà thuật toán đánh giá là trung bình trẻ hơn khoảng 4 đến 7 năm so với những người không phải chuyên gia có cùng độ tuổi, giới tính và trình độ học vấn. Hiệu ứng này được thấy ở các mạng lưới não bộ dễ bị lão hóa, đặc biệt là các vùng trán-đỉnh liên quan đến sự chú ý, phối hợp và ra quyết định phức tạp.” – Aneta Brzezicka cho biết.
“Chúng tôi quan sát thấy điều này không chỉ ở các chuyên gia lâu năm trong tango, âm nhạc và nghệ thuật thị giác, mà còn ở nhóm tham gia vào nghiên cứu đào tạo trò chơi điện tử của chúng tôi, nơi những người tham gia được dạy cách chơi một trò chơi chiến lược phức tạp,” Brzezicka nói với chúng tôi.
“Điều quan trọng là các hình thức sáng tạo rất khác nhau dường như hội tụ lại ở một lợi ích tương tự cho não bộ. Tất nhiên, nghiên cứu của chúng tôi chỉ mang tính tương quan, vìvậy chúng tôi chưa thể khẳng định rằng hoạt động sáng tạo làm chậm quá trình lão hóa não, nhưng mô hình này rất mạnh mẽ và nhất quán trên nhiều lĩnh vực,” bà nói thêm.
Việc tham gia các hoạt động ngắn hạn cũng mang lại lợi ích cho não bộ.
Ngoài ra, các nhà khoa học phát hiện ra rằng những người tham gia nghiên cứu chỉ tham gia vào một vài tuần huấn luyện mục tiêu với tổng cộng khoảng 30 giờ vẫn cho thấy nhữngthay đổi có thể đo lường được trong các chỉ số tuổi não.
“Trong một nghiên cứu huấn luyện, những người có ít kinh nghiệm chơi game trước đó đã hoàn thành khoảng 30 giờ luyện tập StarCraft II,” Brzezicka giải thích. “Sau khi huấn luyện, ước tính tuổi não của họ đã dịch chuyển khoảng ba năm theo hướng ‘trẻ hơn’, và họ cũng cải thiện cả hiệu suất trong trò chơi và trong một nhiệm vụ chú ý, trong khi nhóm đối chứng tích cực không cho thấy những thay đổi như vậy.”
“Điều này cho chúng ta biết hai điều quan trọng,” bà tiếp tục. “Thứ nhất, não bộ người trưởng thành vẫn rất dẻo dai và có thể cho thấy những thay đổi có thể đo lường được trong một khoảng thời gian huấn luyện chuyên sâu tương đối ngắn.”
“Thứ hai, đồng hồ sinh học của não bộ đủ nhạy để nhận biết những thay đổi này,” Brzezicka nói. “Do mẫu nghiên cứu mang tính khiêm tốn, vì vậy chúng ta cần các thử nghiệm lớn hơn, nhưng điều này cho thấy bạn không cần phải là chuyên gia suốt đời mới có thể nhận được một số lợi ích cho sức khỏe não bộ.”
Vì sao các hoạt động sáng tạo rất quan trọng đối với sức khỏe não bộ
Medical News Today đã có cơ hội trò chuyện với Tiến sĩ Raphael Wald, một nhà thần kinh học tại Viện Khoa học Thần kinh Marcus, thuộc Tổ chúc chăm sóc sức khoẻ Baptist Health South Florida, về nghiên cứu này.
“Kết quả của nghiên cứu này củng cố hiểu biết của chúng ta về tầm quan trọng của việc giữ cho trí óc luôn hoạt động tích cực thông qua nhiều hoạt động khác nhau,” Tiến sĩ Wald, người không tham gia vào nghiên cứu này, nhận xét.
“Nhiều người đánh đồng trí thông minh với toán học và viết lách, nhưng sự sáng tạo là một thành phần quan trọng. Sự sáng tạo buộc chúng ta phải suy nghĩ trừu tượng. Trong khi toán học và kiến thức dựa trên sự kiện thường chỉ có một câu trả lời đúng, thì các hoạt động sáng tạo giúp thúc đẩy chúng ta tạo ra những cách tư duy mới,” ông lưu ý.
Medical News Today cũng đã nói chuyện với Tiến sĩ Megan Glenn, một nhà thần kinh học lâm sàng tại Trung tâm Trí nhớ và Lão hóa Khỏe mạnh tại Viện Khoa học Thần kinhHackensack Meridian thuộc Trung tâm Y tế Đại học Jersey Shore ở New Jersey, người cũng không tham gia vào nghiên cứu.
Glenn nhận xét rằng phản ứng đầu tiên của bà là cảm thấy tò mò rằng chuyên môn sáng tạo lâu dài cho thấy tác dụng bảo vệ não bộ mạnh mẽ như vậy, điều này trái ngược với lời khuyên phổ biến là chỉ cần học bất kỳ kỹ năng mới nào.
“Việc nghiên cứu tập trung vào những người tham gia trẻ tuổi là một phát hiện quan trọng; nó cho thấy những lợi ích này không chỉ dành cho người lớn tuổi mà còn liên quan đến việc xây dựng khả năng phục hồi của não bộ và một ‘dự trữ nhận thức’ ngay từ khi còn trẻ,” Glenn tiếp tục. “Điều này làm nổi bật một chiến lược chủ động mạnh mẽ cho sức khỏe cộngđồng, nhấn mạnh rằng việc nuôi dưỡng niềm đam mê sáng tạo có thể là một khoản đầu tư dài hạn để ngăn ngừa sự lão hóa não bộ nhanh chóng.”
Lời khuyên về việc tham gia vào các sở thích sáng tạo
Đối với những người muốn bắt đầu tham gia vào một số hoạt động sáng tạo, Glenn gợi ý trước tiên hãy tập trung vào những gì thực sự mang lại cho họ niềm vui hoặc khơi gợi sự tò mò, vì chúng ta có nhiều khả năng gắn bó với một hoạt động mà mình yêu thích hơn.
“Hãy khám phá các nguồn lực địa phương như trung tâm cộng đồng, thư viện và các nhóm trực tuyến để tham gia các lớp học hoặc câu lạc bộ trong các lĩnh vực như âm nhạc, khiêu vũ hoặc nghệ thuật,” bà gợi ý. “Điều quan trọng là bắt đầu từ những việc nhỏ và chọn một hoạt động mà bạn cảm thấy như đang chơi, chứ không phải là một việc vặt, để đảm bảo nó trở thành một phần bền vững và bổ ích trong cuộc sống của bạn.”
Và Wald nhắc nhở độc giả rằng bạn không cần phải là chuyên gia trong một lĩnh vực nghệ thuật nào đó để được hưởng lợi về mặt nhận thức từ nó.
“Nếu bạn chỉ có thể vẽ bằng ngón tay thôi thì cũng tuyệt vời rồi!” ông ấy nói thêm. “Điều quan trọng không phải là kỹ năng, mà là sự cố gắng.”
