Đào tạo kỹ thuật trước 'cơn sóng' 4.0 - Doanh nghiệp là mắt xích không thể thiếu

GD&TĐ - Mô hình kết nối doanh nghiệp được xem là giải pháp then chốt nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đại học kỹ thuật, gắn lý thuyết với thực tiễn.



Ngày 11/4, ngày hội Giao lưu - Tuyển dụng - Việc làm năm 2026 diễn ra tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM (HCM-UTE), thu hút 75 doanh nghiệp, hơn 100 gian hàng và khoảng hơn 5.000 sinh viên trong khu vực quan tâm.

Trong khuôn khổ sự kiện, hội thảo "HCM-UTE cùng doanh nghiệp hợp tác nâng cao chất lượng nguồn nhân lực" mang đến nhiều thông tin thiết thực.

Doanh nghiệp phải vào cuộc từ gốc

PGS.TS Lê Mỹ Hà, Trưởng khoa Khoa Điện - Điện tử, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, đã trình bày tham luận về hiệu quả của mô hình kết nối doanh nghiệp trong đào tạo đại học kỹ thuật, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn triển khai tại Khoa Điện - Điện tử (HCMUTE).

Theo PGS.TS Lê Mỹ Hà, tốc độ thay đổi công nghệ trong kỷ nguyên 4.0 đang tạo áp lực lớn đối với hệ thống đào tạo. Yêu cầu về năng lực thực hành ngày càng cao, trong khi các chương trình thiên về lý thuyết khó bắt kịp thực tiễn.

Điều này đòi hỏi sự tham gia sâu rộng của doanh nghiệp vào toàn bộ quá trình đào tạo nhằm thu hẹp khoảng cách giữa giảng dạy và nhu cầu thị trường lao động.



Ông Hà nhấn mạnh triết lý giáo dục của thầy giáo Chu Văn An về sự gắn kết giữa lý thuyết và thực tiễn, đồng thời liên hệ với các lý thuyết học tập trải nghiệm của quốc tế. Từ đó khẳng định vai trò đặc biệt của hoạt động thực hành trong đào tạo, nhất là với khối ngành kỹ thuật - công nghệ.

Doanh nghiệp được xem là cầu nối quan trọng, giúp chuyển hóa tri thức thành năng lực thực tế của sinh viên thông qua các hoạt động thực tập và trải nghiệm nghề nghiệp.

PGS.TS Lê Mỹ Hà chỉ ra 6 vai trò cốt lõi của doanh nghiệp trong đào tạo kỹ thuật. Doanh nghiệp tham gia đồng thiết kế chương trình đào tạo, xây dựng chuẩn năng lực nghề nghiệp, góp ý chuẩn đầu ra; trực tiếp giảng dạy thông qua đội ngũ chuyên gia, hướng dẫn thực hành và đồ án; đầu tư cơ sở vật chất, tài trợ thiết bị phòng thí nghiệm theo chuẩn công nghiệp; tổ chức thực tập và học kỳ doanh nghiệp với hệ thống mentor và đánh giá theo KPI rõ ràng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn đặt hàng nghiên cứu khoa học, tài trợ kinh phí và tiếp nhận chuyển giao công nghệ; đồng thời phản hồi chất lượng đào tạo thông qua đánh giá định kỳ và tham gia kiểm định chương trình.



Từ nghiên cứu thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế, ông đúc kết rằng các mô hình thành công đều dựa trên cam kết hai chiều mang tính thể chế, không chỉ dừng ở các biên bản ghi nhớ (MOU) mà cần có ràng buộc pháp lý rõ ràng. Doanh nghiệp cần tham gia xuyên suốt chu trình đào tạo, từ thiết kế chương trình, giảng dạy đến đánh giá đầu ra.

Ngoài ra, cần xây dựng cơ chế đánh giá chuẩn hóa với bộ KPI thống nhất giữa nhà trường - doanh nghiệp - sinh viên và được công nhận chính thức. Việc hình thành các tổ chức trung gian chuyên nghiệp đóng vai trò quan trọng trong điều phối hợp tác. Đặc biệt, sự hỗ trợ từ khung pháp lý và chính sách ưu đãi của nhà nước là yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững.



Liên kết 3 nhà - hoàn thiện hệ sinh thái đào tạo kỹ thuật

PGS.TS Lê Mỹ Hà đề xuất Bộ GD&ĐT ban hành quy định công nhận thời gian học tại doanh nghiệp là tín chỉ chính thức; kiến nghị Chính phủ có chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư vào cơ sở đào tạo, tham khảo mô hình của Đức và Canada; đồng thời xây dựng khung năng lực nghề nghiệp quốc gia làm chuẩn đầu ra.

Đối với nhà trường, cần bố trí cán bộ chuyên trách quan hệ doanh nghiệp được đào tạo bài bản; xây dựng hệ thống đánh giá hợp tác dựa trên KPI minh bạch, có kiểm định độc lập; và thể chế hóa học kỳ doanh nghiệp thành học phần bắt buộc.

Về phía doanh nghiệp, cần tham gia tích cực vào hội đồng tư vấn ngành, đóng góp thực chất vào chương trình đào tạo; đặt hàng nghiên cứu gắn với nhu cầu thực tiễn, đảm bảo cơ chế tài chính và chia sẻ sở hữu trí tuệ minh bạch; đồng thời cam kết hướng dẫn và đánh giá sinh viên thực tập theo KPI cụ thể, tránh hình thức.



Trước đó, phát biểu khai mạc ngày hội Giao lưu - Tuyển dụng - Việc làm, TS Trương Thị Hiền, Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng thường trực nhà trường, đánh giá với 106 gian hàng và 1.000 vị trí tuyển dụng, chương trình tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối hiệu quả giữa nhà trường và thị trường lao động.

Đây không chỉ là cơ hội tiếp cận việc làm cho sinh viên mà còn là môi trường rèn luyện kỹ năng, định hướng nghề nghiệp và từng bước hội nhập vào môi trường làm việc chuyên nghiệp.

"Trong suốt 64 năm hình thành và phát triển, nhà trường luôn xác định rõ: đào tạo phải gắn liền với nhu cầu thực tiễn của xã hội và thị trường lao động. Doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận sinh viên sau tốt nghiệp, mà còn là đối tác đồng hành cùng nhà trường trong quá trình đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực.

Chúng tôi tin tưởng rằng, sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường – doanh nghiệp – người học chính là chìa khóa để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới", bà Hiền cho biết.



Ngày 11/4, ngày hội Giao lưu - Tuyển dụng - Việc làm năm 2026 diễn ra tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM (HCM-UTE), thu hút 75 doanh nghiệp, hơn 100 gian hàng và khoảng hơn 5.000 sinh viên trong khu vực quan tâm.

Trong khuôn khổ sự kiện, hội thảo "HCM-UTE cùng doanh nghiệp hợp tác nâng cao chất lượng nguồn nhân lực" mang đến nhiều thông tin thiết thực.

Doanh nghiệp phải vào cuộc từ gốc

PGS.TS Lê Mỹ Hà, Trưởng khoa Khoa Điện - Điện tử, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, đã trình bày tham luận về hiệu quả của mô hình kết nối doanh nghiệp trong đào tạo đại học kỹ thuật, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn triển khai tại Khoa Điện - Điện tử (HCMUTE).

Theo PGS.TS Lê Mỹ Hà, tốc độ thay đổi công nghệ trong kỷ nguyên 4.0 đang tạo áp lực lớn đối với hệ thống đào tạo. Yêu cầu về năng lực thực hành ngày càng cao, trong khi các chương trình thiên về lý thuyết khó bắt kịp thực tiễn.

Điều này đòi hỏi sự tham gia sâu rộng của doanh nghiệp vào toàn bộ quá trình đào tạo nhằm thu hẹp khoảng cách giữa giảng dạy và nhu cầu thị trường lao động.



Ông Hà nhấn mạnh triết lý giáo dục của thầy giáo Chu Văn An về sự gắn kết giữa lý thuyết và thực tiễn, đồng thời liên hệ với các lý thuyết học tập trải nghiệm của quốc tế. Từ đó khẳng định vai trò đặc biệt của hoạt động thực hành trong đào tạo, nhất là với khối ngành kỹ thuật - công nghệ.

Doanh nghiệp được xem là cầu nối quan trọng, giúp chuyển hóa tri thức thành năng lực thực tế của sinh viên thông qua các hoạt động thực tập và trải nghiệm nghề nghiệp.

PGS.TS Lê Mỹ Hà chỉ ra 6 vai trò cốt lõi của doanh nghiệp trong đào tạo kỹ thuật. Doanh nghiệp tham gia đồng thiết kế chương trình đào tạo, xây dựng chuẩn năng lực nghề nghiệp, góp ý chuẩn đầu ra; trực tiếp giảng dạy thông qua đội ngũ chuyên gia, hướng dẫn thực hành và đồ án; đầu tư cơ sở vật chất, tài trợ thiết bị phòng thí nghiệm theo chuẩn công nghiệp; tổ chức thực tập và học kỳ doanh nghiệp với hệ thống mentor và đánh giá theo KPI rõ ràng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn đặt hàng nghiên cứu khoa học, tài trợ kinh phí và tiếp nhận chuyển giao công nghệ; đồng thời phản hồi chất lượng đào tạo thông qua đánh giá định kỳ và tham gia kiểm định chương trình.



Từ nghiên cứu thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế, ông đúc kết rằng các mô hình thành công đều dựa trên cam kết hai chiều mang tính thể chế, không chỉ dừng ở các biên bản ghi nhớ (MOU) mà cần có ràng buộc pháp lý rõ ràng. Doanh nghiệp cần tham gia xuyên suốt chu trình đào tạo, từ thiết kế chương trình, giảng dạy đến đánh giá đầu ra.

Ngoài ra, cần xây dựng cơ chế đánh giá chuẩn hóa với bộ KPI thống nhất giữa nhà trường - doanh nghiệp - sinh viên và được công nhận chính thức. Việc hình thành các tổ chức trung gian chuyên nghiệp đóng vai trò quan trọng trong điều phối hợp tác. Đặc biệt, sự hỗ trợ từ khung pháp lý và chính sách ưu đãi của nhà nước là yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững.



Liên kết 3 nhà - hoàn thiện hệ sinh thái đào tạo kỹ thuật

PGS.TS Lê Mỹ Hà đề xuất Bộ GD&ĐT ban hành quy định công nhận thời gian học tại doanh nghiệp là tín chỉ chính thức; kiến nghị Chính phủ có chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đầu tư vào cơ sở đào tạo, tham khảo mô hình của Đức và Canada; đồng thời xây dựng khung năng lực nghề nghiệp quốc gia làm chuẩn đầu ra.

Đối với nhà trường, cần bố trí cán bộ chuyên trách quan hệ doanh nghiệp được đào tạo bài bản; xây dựng hệ thống đánh giá hợp tác dựa trên KPI minh bạch, có kiểm định độc lập; và thể chế hóa học kỳ doanh nghiệp thành học phần bắt buộc.

Về phía doanh nghiệp, cần tham gia tích cực vào hội đồng tư vấn ngành, đóng góp thực chất vào chương trình đào tạo; đặt hàng nghiên cứu gắn với nhu cầu thực tiễn, đảm bảo cơ chế tài chính và chia sẻ sở hữu trí tuệ minh bạch; đồng thời cam kết hướng dẫn và đánh giá sinh viên thực tập theo KPI cụ thể, tránh hình thức.



Trước đó, phát biểu khai mạc ngày hội Giao lưu - Tuyển dụng - Việc làm, TS Trương Thị Hiền, Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng thường trực nhà trường, đánh giá với 106 gian hàng và 1.000 vị trí tuyển dụng, chương trình tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối hiệu quả giữa nhà trường và thị trường lao động.

Đây không chỉ là cơ hội tiếp cận việc làm cho sinh viên mà còn là môi trường rèn luyện kỹ năng, định hướng nghề nghiệp và từng bước hội nhập vào môi trường làm việc chuyên nghiệp.

"Trong suốt 64 năm hình thành và phát triển, nhà trường luôn xác định rõ: đào tạo phải gắn liền với nhu cầu thực tiễn của xã hội và thị trường lao động. Doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận sinh viên sau tốt nghiệp, mà còn là đối tác đồng hành cùng nhà trường trong quá trình đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực.

Chúng tôi tin tưởng rằng, sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường – doanh nghiệp – người học chính là chìa khóa để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới", bà Hiền cho biết.