100% giáo viên Trường THPT Cái Nước (Cà Mau) có thể ứng dụng CNTT trong giảng dạy. Ảnh: QM

Việc xây dựng đội ngũ giáo viên có đầy đủ năng lực số, kỹ năng sư phạm hiện đại và tư duy đổi mới được coi là nhiệm vụ cấp thiết.

Khó khăn thực tại

“Chuyển đổi số là hành trình lâu dài và nhiều thách thức, nhưng cũng mở ra cơ hội chưa từng có để nâng cao chất lượng giáo dục. Khi đội ngũ nhà giáo được trang bị đầy đủ năng lực số và tư duy đổi mới, Cà Mau hoàn toàn có thể trở thành địa phương tiên phong trong giáo dục số, góp phần đào tạo thế hệ học sinh năng động, sáng tạo và thích ứng tốt với tương lai”. - PGS.TS Huỳnh Anh Huy - Hiệu trưởng Trường Sư phạm (Đại học Cần Thơ)

Theo PGS.TS Huỳnh Anh Huy - Hiệu trưởng Trường Sư phạm (Đại học Cần Thơ), giáo viên hiện đại cần sở hữu hệ thống năng lực toàn diện. Trong đó, năng lực số giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vì giáo viên không chỉ sử dụng công nghệ như công cụ hỗ trợ, mà phải biết khai thác công nghệ sáng tạo, làm chủ các nền tảng số, thiết kế học liệu số và hướng dẫn học sinh học tập an toàn, hiệu quả trong môi trường trực tuyến.

“Học sinh hiện nay sinh ra trong môi trường số, tiếp xúc với thiết bị thông minh từ sớm, vì vậy, giáo viên cần có khả năng dẫn dắt, định hướng và bảo vệ các em trước những rủi ro như nghiện thiết bị, tiếp cận nội dung độc hại hoặc bị xâm hại dữ liệu cá nhân. Đồng thời, giáo viên cần trang bị cho học sinh những kỹ năng nền tảng của công dân số như phân tích thông tin, tư duy phản biện, hợp tác số, sáng tạo và giải quyết vấn đề trong môi trường công nghệ, chuẩn bị hành trang đáp ứng thị trường lao động trong tương lai”, PGS.TS Huỳnh Anh Huy chia sẻ.

Theo thống kê, toàn tỉnh Cà Mau hiện có hơn 20.000 giáo viên ở các cấp học. Kết quả khảo sát hơn 200 giáo viên và 60 cán bộ quản lý tại các trường THPT trong tỉnh cho thấy, giáo viên chủ yếu sử dụng các công cụ trực tuyến phổ biến và miễn phí như Google Meet, Zoom, Zalo và Facebook. Chỉ một tỷ lệ nhỏ sử dụng các nền tảng chính thống như hệ thống LMS hoặc các công cụ thiết kế học liệu chuyên sâu.

Mặc dù hơn 57% giáo viên thể hiện sự sẵn sàng cao trong việc thiết kế bài giảng số, bài tập trực tuyến hoặc thí nghiệm ảo, song khoảng 42,8% chưa sẵn sàng với mô hình dạy học kết hợp. Điều này cho thấy sự chênh lệch rõ ràng về năng lực số và nhu cầu bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên vẫn còn rất lớn.

Ông Nguyễn Văn Nguyên - Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Cà Mau, cho rằng khó khăn, thách thức lớn nhất hiện nay là sự chuyển đổi về tư duy, thói quen và phương thức dạy học, quản lý từ môi trường truyền thống sang môi trường số. Đối với đội ngũ giáo viên, việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy đòi hỏi không chỉ kỹ năng công nghệ, mà còn cần sự thay đổi trong cách tiếp cận chuyên môn, phương pháp sư phạm và đạo đức nghề nghiệp trong môi trường số.

“Năng lực ứng dụng công nghệ của giáo viên giữa các cơ sở giáo dục trên địa bàn chưa đồng đều; một bộ phận giáo viên còn tâm lý e ngại, lúng túng khi tiếp cận các công cụ mới; đồng thời việc bảo đảm sử dụng AI đúng mục đích, hiệu quả và an toàn cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ thông tin ở nhiều trường chưa đáp ứng yêu cầu; kinh phí cho dạy học STEM còn hạn chế…”, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Cà Mau thông tin.

Giáo viên ở Cà Mau tham gia tập huấn nâng cao năng lực số. Ảnh: QM

Xây dựng đội ngũ nhà giáo đủ năng lực số

Trước thực trạng nêu trên, PGS.TS Huỳnh Anh Huy cho rằng, việc nâng cao năng lực số cho giáo viên cần được tỉnh Cà Mau thực hiện hệ thống. Trước hết, cần có chiến lược quy hoạch và phát triển đội ngũ theo cơ cấu môn học phù hợp với Chương trình GDPT 2018 và yêu cầu chuyển đổi số.

Tiếp theo, công tác bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên phải được triển khai thường xuyên thông qua các khóa đào tạo trực tuyến, lớp tập huấn chuyên đề, chương trình liên kết với các trường đại học, cũng như hình thức tự bồi dưỡng qua hệ thống LMS của tỉnh.

Cùng đó, hạ tầng số trong các cơ sở giáo dục phải được tăng cường, đặc biệt là hệ thống LMS, kho bài giảng số, phòng học thông minh và phòng thí nghiệm ảo nhằm tạo điều kiện cho giáo viên thực hành và ứng dụng công nghệ hiệu quả.

“Đổi mới đội ngũ nhà giáo chính là trung tâm của mọi đổi mới trong giáo dục. Đây là yếu tố quyết định mức độ thành công của chuyển đổi số trong toàn ngành. Cà Mau có nhiều cơ hội để tạo ra bước tiến đột phá nếu có chiến lược phát triển đội ngũ phù hợp, đồng bộ và dựa trên các chuẩn năng lực hiện đại.

Do đó, tỉnh cần ưu tiên đầu tư mạnh vào hạ tầng số cho giáo dục, giao sở GD&ĐT chủ trì xây dựng Đề án phát triển đội ngũ giáo viên theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, số hóa. Bên cạnh đó, các trường phổ thông cần chủ động xây dựng kế hoạch chuyển đổi số riêng, hình thành tổ chuyển đổi số, phát triển cộng đồng học tập số để nâng cao năng lực giáo viên bền vững”, PGS.TS Huỳnh Anh Huy nêu giải pháp.

Lớp học số tại Trường THPT Giá Rai (Cà Mau). Ảnh: QM

Cùng quan điểm, TS Nguyễn Như Khoa - Giám đốc Tư vấn Chuyển đổi số, Giám đốc Khối AI, FPT Digital, nhấn mạnh khi Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển GD-ĐT gặp gỡ kỷ nguyên AI chính là cơ hội “đi tắt đón đầu” của Cà Mau. “Tỉnh Cà Mau phải xác định hệ sinh thái giáo dục không chỉ cần cải tiến, mà còn phải tạo đột phá và đặt trọng tâm vào chuyển đổi số như một giải pháp bắt buộc để thúc đẩy phát triển ngành Giáo dục.

Khi hạ tầng kết nối ngày càng hoàn thiện, đội ngũ nhà giáo được trang bị đầy đủ năng lực số, Cà Mau hoàn toàn có thể tận dụng công nghệ AI để thu hẹp khoảng cách chất lượng dạy - học, khắc phục rào cản địa lý sông nước, chia cắt; hỗ trợ giáo viên giảm tải công việc; bù đắp nhân lực, giải quyết bài toán thiếu giáo viên cục bộ bằng trợ lý ảo, lớp học Hybrid và giúp học sinh cá nhân hóa việc học, nhất là các em vùng sâu. Đây cũng là cơ hội để tỉnh sớm thử nghiệm những mô hình giáo dục mới, hiện đại, và có khả năng tạo ra bước nhảy vọt trong tương lai”, TS Nguyễn Như Khoa chia sẻ.

Lãnh đạo Sở GD&ĐT Cà Mau cho biết, toàn ngành đã và đang triển khai nghiêm túc, quyết liệt Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD-ĐT và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thời gian qua, tỉnh chú trọng bồi dưỡng, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên thông qua các lớp tập huấn, hội thảo chuyên đề; đồng thời từng bước hình thành đội ngũ giáo viên nòng cốt trong ứng dụng công nghệ số và AI vào hoạt động dạy học.

Cụ thể, trong năm 2025, Sở GD&ĐT đã tổ chức Hội thảo “Chuyển đổi số ngành Giáo dục” với 758/758 đơn vị, trường học trong tỉnh tham gia; tổ chức bồi dưỡng cho 3.746/3.763 (99,5%) công chức, viên chức qua nền tảng “Bình dân học vụ số”; tổ chức tập huấn kỹ năng số cho 21.000 công chức, viên chức.

Giáo viên tham gia lớp học ứng dụng CNTT trong giảng dạy tại Trung tâm GDTX Cà Mau. Ảnh: QM

Tự trang bị năng lực số

Cùng với tổ chức tập huấn, ngành Giáo dục tỉnh Cà Mau khuyến khích đội ngũ cán bộ, nhà giáo trên địa bàn nâng cao tinh thần tự học, tự trang bị năng lực số đáp ứng công việc, nhiệm vụ được giao trong tình hình mới.

Cô Đào Cẩm Tú - giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Cà Mau, cho hay khi ngành Giáo dục mở các lớp tập huấn về công nghệ số cô đều đăng ký tham gia; đồng thời dành thời gian nghỉ hè và ngày cuối tuần tham gia học tập nâng cao kiến thức ứng dụng công nghệ thông tin, nhất là kiến thức về ứng dụng AI trong giảng dạy.

“Thời đại chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo không chỉ trở thành xu hướng toàn cầu, mà còn dần khẳng định vai trò quan trọng trong lĩnh vực giáo dục, nếu giáo viên không chủ động cập nhật kiến thức công nghệ sẽ trở nên tụt hậu, không đáp ứng kịp Chương trình GDPT 2018. Vì thế, bản thân tôi luôn ý thức vừa dạy vừa học tập thêm công nghệ bằng nhiều hình thức, phương thức khác nhau, mọi nỗ lực nhằm hướng tới mục tiêu dạy tốt và giúp trò học tập tốt hơn”, cô Tú chia sẻ.

Thầy Diệp Anh Tuấn - Tổ trưởng Tổ Sinh học - Hóa học và Công nghệ, Trường THPT Cái Nước (Cà Mau) là một trong những giáo viên đam mê việc ứng dụng công nghệ trong dạy học, đặc biệt ứng dụng AI. Thầy Tuấn thường xuyên tham gia các lớp tập huấn, đồng thời chịu khó dành thời gian tìm tòi nghiên cứu các tính năng phần mềm sử dụng thuộc lĩnh vực này. Sau khi áp dụng hiệu quả vào bài giảng, thầy Tuấn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm cho đồng nghiệp để cùng dạy học hiệu quả…

“Trong nhà trường không phải giáo viên nào cũng có điều kiện tham gia tập huấn hoặc học các lớp ứng dụng công nghệ số và khi học không phải giáo viên nào cũng tiếp thu nhanh, sử dụng thành thạo. Nhiều giáo viên lớn tuổi, khả năng tiếp thu hạn chế tập huấn xong lại quên không ứng dụng được. Tuy nhiên, nếu trong trường có giáo viên am hiểu lĩnh vực công nghệ và tích cực chia sẻ, hỗ trợ cho đồng nghiệp khi cần thiết thì sẽ mang hiệu quả rất cao”, thầy Tuấn nói.

Theo ông Ngô Thanh Vũ - Hiệu trưởng Trường THPT Cái Nước (Cà Mau), nhà trường rất quan tâm việc nâng cao năng lực số cho giáo viên, luôn tạo mọi điều kiện để giáo viên tham gia tập huấn, tự đăng ký học các khóa nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.

Đồng thời phân công những giáo viên có trình độ công nghệ cao hướng dẫn, hỗ trợ giáo viên có trình độ thấp. Đến nay, 100% cán bộ, giáo viên của trường đều biết sử dụng công nghệ thông tin, phục vụ giảng dạy, trong đó có hơn 50% giáo viên có thể ứng dụng các phần mềm chuyên sâu, có tạo trợ lý AI riêng phục vụ giảng dạy.

“Thời gian tới, ngành GD-ĐT tỉnh Cà Mau sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số và cơ sở dữ liệu ngành; đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, coi đây là nhiệm vụ then chốt; khuyến khích, hướng dẫn giáo viên ứng dụng AI trong soạn giảng, kiểm tra, đánh giá và hỗ trợ cá thể hóa việc học tập của học sinh, đồng thời bảo đảm tuân thủ các quy định về đạo đức, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu.
Cùng đó, ngành sẽ tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ, cơ sở đào tạo để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, từng bước xây dựng môi trường giáo dục số hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới”. - Ông Nguyễn Văn Nguyên - Giám đốc Sở GD&ĐT Cà Mau

Bài viết với tag: "Ngành Giáo dục Cà Mau"

Bồi đắp năng lực số cho nhà giáo vùng Đất Mũi

Có thể bạn quan tâm