Giờ học tiếng Anh tại Ban Mai School. Ảnh: NTCC

Từ đó gợi mở những vấn đề Việt Nam cần ưu tiên khi muốn cải thiện, nâng cao chất lượng dạy-học tiếng Anh trong giáo dục phổ thông.

Các quốc gia dạy tiếng Anh ra sao?

- Ông nhận thấy báo cáo của OECD phản ánh xu hướng các quốc gia nhìn nhận vai trò của tiếng Anh trong giáo dục và nâng cao năng lực cạnh tranh nguồn nhân lực ra sao?

- Tiếng Anh là ngôn ngữ quan trọng trong giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học, thị trường lao động toàn cầu, công nghệ số và AI, truyền thông và văn hóa quốc tế. Nhiều quốc gia xem năng lực tiếng Anh là kỹ năng nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, hội nhập quốc tế.

Trong chương trình giảng dạy của các quốc gia và nền kinh tế tham gia PISA, tiếng Anh như một ngoại ngữ được sử dụng rộng rãi. Trong hầu hết hệ thống giáo dục, các bài học tiếng Anh trở nên bắt buộc ở độ tuổi từ 8 trở xuống, với số giờ học tăng dần khi học sinh lớn hơn.

Mỗi hệ thống trường học có những phương pháp giảng dạy tiếng Anh khác nhau. Ví dụ, một số trường giới thiệu tiếng Anh từ những năm đầu nhưng giữ mức độ giảng dạy nhẹ nhàng; số khác bắt đầu muộn hơn nhưng áp dụng phương pháp chuyên sâu hơn trong những năm cuối cấp.

- Từ báo cáo của OECD, có thể thấy các quốc gia đang lựa chọn những mô hình, lộ trình dạy và học tiếng Anh như thế nào?

- Báo cáo cho thấy đa số quốc gia đặt mục tiêu trình độ tiếng Anh cho học sinh ở lứa tuổi 15 tương đương A2 hoặc B1 theo khung tham chiếu châu Âu. Phần lớn các hệ thống giáo dục bắt đầu dạy tiếng Anh bắt buộc trước hoặc vào khoảng 8 tuổi. Trong đó, một số nước bắt đầu sớm như Ba Lan từ 3 tuổi, UAE từ 5 tuổi. Một số nước bắt đầu muộn hơn nhưng tăng cường số giờ học ở các cấp học sau.

Kết quả nghiên cứu cho thấy học sinh 6 tuổi học ít nhất khoảng một giờ tiếng Anh mỗi tuần, trung bình trên các hệ thống giáo dục PISA có dữ liệu. Cường độ học tập tăng lên cho đến 12 tuổi, khi học sinh học tối thiểu ít nhất 2,6 giờ tiếng Anh mỗi tuần, trung bình trên các hệ thống giáo dục. Sau 12 tuổi, số giờ học hàng tuần có xu hướng ổn định cho đến 15 tuổi.

Về cường độ, một số nước tăng mạnh số giờ học ở trung học nhằm chuẩn bị cho học tập và việc làm quốc tế. Nhiều quốc gia đang tăng số giờ học tiếng Anh, đưa tiếng Anh xuống cấp học thấp hơn, mở rộng đánh giá chuẩn hóa ngoại ngữ và tăng cường yêu cầu học tiếng Anh trong chương trình giáo dục quốc gia.

Báo cáo nêu có 4 mô hình chính tổ chức dạy và học tiếng Anh phổ biến của các quốc gia: Học sớm - cường độ thấp (bắt đầu học tiếng Anh khi nhỏ tuổi nhưng ít giờ học); học sớm - cường độ cao (bắt đầu học tiếng Anh khi nhỏ tuổi và học liên tục); học muộn - cường độ (bắt đầu học tiếng Anh muộn hơn nhưng học nhiều, liên tục); học muộn - cường độ thấp (bắt đầu học tiếng Anh muộn hơn và ít giờ học). Theo báo cáo, Việt Nam thuộc nhóm “học muộn - cường độ cao”; theo đó, học sinh bắt đầu học chương trình tiếng Anh bắt buộc khi 8 tuổi và bình quân khoảng 2,2 giờ học mỗi tuần.

Báo cáo cũng nhấn mạnh hai điều kiện quan trọng để tổ chức dạy học tiếng Anh hiệu quả, chất lượng, đó là đội ngũ nhà giáo và kiểm tra, đánh giá. Các quốc gia đánh giá chất lượng giáo viên là yếu tố then chốt trong chính sách ngoại ngữ nên yêu cầu giáo viên phải có trình độ cao hơn học sinh ít nhất 2 bậc CEFR.

Đồng thời, phần lớn các hệ thống giáo dục tổ chức ít nhất một kỳ đánh giá chuẩn hóa tiếng Anh, thực hiện sau một thời gian học tiếng Anh của học sinh. Một số kết hợp đánh giá ngay từ khi bắt đầu học để theo dõi tiến bộ liên tục của học sinh.

Bài học với Việt Nam

- Từ những kết quả nghiên cứu của OECD, theo ông, Việt Nam cần ưu tiên những giải pháp nào để nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh trong thời gian tới?

- Báo cáo cho thấy, không có một mô hình duy nhất phù hợp cho mọi quốc gia khi muốn cải thiện việc dạy - học tiếng Anh ở giáo dục phổ thông. Học tiếng Anh sớm giúp trẻ dễ tiếp nhận phát âm và ngữ điệu, nhưng học muộn hơn có thể hiệu quả nếu chương trình được dạy chuyên sâu và cường độ cao. Nói cách khác, bắt đầu sớm không tự động dẫn đến kết quả tốt. Điều quan trọng là chất lượng chương trình, cường độ học tập.

Một quốc gia như Việt Nam khi muốn cải thiện, nâng cao chất lượng dạy - học tiếng Anh trong giáo dục phổ thông cần ưu tiên những vấn đề sau:

Thứ nhất, xác định rõ và công bố mục tiêu về chuẩn đầu ra năng lực tiếng Anh theo khung tham chiếu chuẩn quốc tế được công nhận rộng rãi như CEFR: học sinh cần đạt mức nào ở từng cấp học.

Thứ hai, thiết kế chương trình và triển khai thực tế, hiệu quả lộ trình học liên tục từ tiểu học đến trung học nhằm bảo đảm học sinh đạt chuẩn đầu ra năng lực tiếng Anh.

Thứ ba, tăng cường chất lượng giáo viên dạy tiếng Anh ở các địa phương có điều kiện và tiến nhanh tới các địa phương trên cả nước về đạt chuẩn năng lực tiếng Anh thực tế cùng năng lực dạy học tích cực.

Thứ tư, xây dựng, triển khai áp dụng bài kiểm tra đánh giá chuẩn hóa thống nhất ở cấp quốc gia phù hợp đánh giá năng lực tiếng Anh theo khung tham chiếu chuẩn quốc tế để đo lường đạt chuẩn đầu ra, sự tiến bộ của người học cũng như phục vụ điều chỉnh chính sách.

Thứ năm, cân bằng giữa “học sớm” và “học hiệu quả”: ngành Giáo dục không chỉ đưa tiếng Anh xuống lớp nhỏ, mà cần bảo đảm chất lượng dạy học và thời lượng hợp lý.

- Trân trọng cảm ơn ông!

“Ngành Giáo dục Việt Nam cần thực hiện lộ trình phù hợp với bối cảnh quốc gia theo hướng bảo đảm sự bền vững và hiệu quả của dạy - học tiếng Anh, ưu tiên đầu tư nâng cao trình độ giáo viên, duy trì đủ cường độ học tập của học sinh và có hệ thống đánh giá chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế tốt, được công nhận rộng rãi”, PGS.TS Phạm Quốc Khánh.

Bài viết với tag: "dạy học tiếng Anh trong giáo dục phổ thông"

OECD gợi mở gì cho Việt Nam trong dạy và học tiếng Anh?

Có thể bạn quan tâm

Bài viết với tag: "dạy học tiếng Anh trong giáo dục phổ thông"

OECD gợi mở gì cho Việt Nam trong dạy và học tiếng Anh?

Có thể bạn quan tâm