Chất lượng thực thi là thước đo công tác pháp chế
2026/10/09 16:44
GD&TĐ - Ngày 9/10, tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội nghị tổng kết công tác pháp chế ngành Giáo dục.
Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Đoàn Trung Kiên chủ trì hội nghị. Tham dự có đại diện lãnh đạo các vụ, cục, đơn vị thuộc Bộ GD&ĐT, các Sở GD&ĐT và hơn 150 cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Hội nghị nhằm đánh giá kết quả đạt được, chỉ ra những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân; từ đó thống nhất các nhóm vấn đề cần xử lý trong công tác pháp chế năm học 2025-2026, đồng thời xác định những nhiệm vụ ưu tiên trong năm học 2026-2027.
Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản trị
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên nhận định, hội nghị được tổ chức vào thời điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với công tác hoàn thiện thể chế của ngành Giáo dục. Năm học 2025-2026 là năm học đầu tiên triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Toàn ngành vừa phải tổ chức thi hành đồng thời nhiều chủ trương, chính sách mới, vừa triển khai 4 luật quan trọng trong lĩnh vực giáo dục, gồm Luật Nhà giáo, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học. Cùng với đó là việc triển khai Nghị quyết số 248/2025/QH15 và nhiều nghị quyết tác động trực tiếp đến tổ chức, quản trị, nguồn lực, phân cấp, phân quyền, thủ tục hành chính và hoạt động của các cơ sở giáo dục.
Trong bối cảnh đó, công tác pháp chế đứng trước những yêu cầu cao hơn rất nhiều so với trước đây. Chúng ta không chỉ xây dựng văn bản đúng tiến độ, đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục; điều quan trọng hơn là phải bảo đảm hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, minh bạch, khả thi và có thể tổ chức thực hiện trong thực tiễn.
Mỗi quy định của ngành Giáo dục đều có phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến hàng chục triệu người học, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý, các cơ sở giáo dục và địa phương. Vì vậy, chất lượng công tác pháp chế có quan hệ trực tiếp với chất lượng quản trị ngành và hiệu quả thực hiện chính sách giáo dục.
Thứ trưởng ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Vụ Pháp chế, các đơn vị thuộc Bộ, các Sở GD&ĐT, cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp trong năm học vừa qua. Trong điều kiện khối lượng nhiệm vụ rất lớn, nhiều văn bản có thời hạn gấp, nhiều vấn đề liên ngành cần phối hợp xử lý, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật vẫn được triển khai đồng bộ trên nhiều mặt.
Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, số lượng văn bản đã ban hành không phải là thước đo cuối cùng của công tác pháp chế.
"Thước đo quan trọng hơn là quy định có đi vào cuộc sống hay không, có được hiểu và áp dụng thống nhất hay không, có thực sự tháo gỡ được những điểm nghẽn, giảm chi phí tuân thủ, tăng tính chủ động cho các địa phương, cho các cơ sở giáo dục hay không", Thứ trưởng nhấn mạnh.
Kiến nghị phải rõ địa chỉ, rõ trách nhiệm
Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận bốn nhóm vấn đề.
Thứ nhất, tập trung làm rõ các vướng mắc trong triển khai 4 luật chuyên ngành và Nghị quyết số 248/2025/QH15.
Trọng tâm là văn bản quy định chi tiết; xử lý chuyển tiếp; phân cấp, phân quyền; thẩm quyền và cơ chế phối hợp trong quản lý nhà giáo; tự chủ, quản trị và trách nhiệm giải trình; tổ chức đào tạo giáo dục nghề nghiệp; chính sách đối với người học; điều kiện đầu tư và hoạt động giáo dục; thủ tục hành chính và những vấn đề liên ngành. Nội dung đã đủ căn cứ thì cần thống nhất cách áp dụng; nội dung còn có cách hiểu khác nhau thì phải chỉ ra căn cứ của từng cách hiểu để xác định phương án phù hợp.
Thứ hai, gắn thảo luận với kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Tổng rà soát đã xác định một khối lượng lớn văn bản cần sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ. Điều quan trọng từ nay không còn là thống kê thêm số lượng, mà phải chuyển kết quả rà soát thành chương trình xử lý cụ thể: văn bản nào xử lý trước, hình thức xử lý nào phù hợp, đơn vị nào chủ trì, thời hạn nào phải hoàn thành, nội dung nào cần phối hợp liên ngành.
Việc sửa đổi văn bản phải được tổ chức theo thứ tự ưu tiên, tránh trùng lặp, tránh cùng một vấn đề được đưa vào nhiều kế hoạch nhưng không có đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng.
Thứ ba, coi tổ chức thi hành pháp luật và phản hồi từ thực tiễn là một bộ phận của quá trình hoàn thiện thể chế.
Văn bản sau khi ban hành phải được theo dõi bằng dữ liệu và tình huống thực tế. Việc cắt giảm thủ tục hành chính chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân và cơ sở giáo dục giảm được giấy tờ, thời gian, chi phí tuân thủ.
Việc phân cấp chỉ thực sự có hiệu quả khi cấp được giao có đủ thẩm quyền, dữ liệu, nhân lực và điều kiện thực hiện; việc tăng tự chủ phải đi cùng trách nhiệm giải trình và hậu kiểm. Thứ trưởng đề nghị các đại biểu phản ánh rõ những điểm đang gây ách tắc trong tổ chức thực hiện và đề xuất các giải pháp khắc phục.
Cuối cùng, các kiến nghị sau hội nghị phải rõ địa chỉ và rõ trách nhiệm. Vấn đề thuộc thẩm quyền của Bộ thì phải xác định đơn vị chủ trì xử lý; vấn đề thuộc thẩm quyền của địa phương hoặc cơ sở giáo dục thì cần hướng dẫn rõ căn cứ để thực hiện; vấn đề vượt thẩm quyền thì phải hoàn thiện hồ sơ, đánh giá tác động và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền.
Hoàn thiện thể chế, bảo đảm không khoảng trống pháp lý
Báo cáo tại hội nghị, bà Mai Thị Anh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ GD&ĐT), cho biết năm học 2025-2026, ngành Giáo dục đồng thời triển khai 4 luật và nhiều nghị quyết của Quốc hội, trong đó có Nghị quyết số 248/2025/QH15 (Nghị quyết 248).
Cùng với đó là yêu cầu sắp xếp bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và chuyển đổi số.
Trong bối cảnh này, công tác pháp chế phải thực hiện đồng thời ba nhiệm vụ: bảo đảm các luật, nghị quyết mới có đủ văn bản triển khai; xử lý các quy định cũ, khoảng trống pháp lý và vấn đề chuyển tiếp; theo dõi việc thực thi để phát hiện những cách hiểu khác nhau.
Để triển khai đồng thời 4 luật và nhiều nghị quyết của Quốc hội trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, Bộ GD&ĐT được giao chủ trì xây dựng 41 văn bản quy định chi tiết, gồm 11 nghị định và 30 thông tư.
Tính đến ngày 6/10 vừa qua, Bộ GD&ĐT đã trình ban hành và ban hành theo thẩm quyền 38/41 văn bản, bao gồm 10/11 nghị định và 28/30 thông tư, đạt 92,68%.
Còn lại một Nghị định về chính sách tiền lương đối với nhà giáo đã được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận hoàn thành và cho phép tạm dừng xây dựng chờ sau khi Đề án tiền lương được Bộ Chính trị thông qua để tiếp tục nghiên cứu, xây dựng; 2 Thông tư thuộc lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học đang hoàn thiện các bước cuối để ban hành.
Trong năm học, Bộ đã tham mưu, xây dựng và ban hành 21 nghị định, 3 nghị quyết quy phạm của Chính phủ, 3 quyết định quy phạm của Thủ tướng Chính phủ và 83 thông tư của Bộ trưởng.
Đối với giai đoạn chuyển tiếp, công tác pháp chế tập trung bảo đảm không để xảy ra khoảng trống pháp lý.
Bộ trưởng đã ban hành quyết định công bố 326 văn bản tiếp tục có hiệu lực, trong đó 306 văn bản còn hiệu lực toàn bộ và 20 văn bản còn hiệu lực một phần. Bộ cũng phối hợp tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các văn bản cần thiết trong quá trình chuyển đổi sang hệ thống quy định mới.
Đối với Nghị quyết số 248, Bộ GD&ĐT đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch triển khai theo 6 nhóm chính sách.
Một số kết quả nổi bật gồm điều chỉnh tăng phụ cấp ưu đãi đối với giáo viên mầm non, phổ thông và bổ sung phụ cấp cho nhân sự hỗ trợ giáo dục; tổ chức sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa... Các cơ chế đặc thù về đầu tư, đất đai và tài sản công cũng đang được cụ thể hóa.
Trong chuyển đổi số, ngành Giáo dục từng bước chuyển từ xây dựng hạ tầng sang khai thác dữ liệu và cung cấp dịch vụ số. Gần 18 triệu học bạ số giáo dục phổ thông đã được phát hành, hơn 17,7 triệu văn bằng, chứng chỉ được số hóa. Dữ liệu được kết nối, đối sánh với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và VNeID. Bộ cũng triển khai ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ rà soát văn bản, quản trị và dạy học.
Theo bà Mai Thị Anh, đây là nền tảng để công tác pháp chế chuyển sang quản lý dựa trên dữ liệu, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới về giá trị pháp lý, trách nhiệm cập nhật, kiểm chứng và bảo vệ dữ liệu.
Công tác cải cách hành chính cũng đạt một số kết quả tích cực. Thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15, Bộ đã rà soát, đề xuất đơn giản hóa 49 thủ tục hành chính tại 15 văn bản, chủ yếu theo hướng thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu. Bộ xác định 41 thủ tục có thể thay 11 thành phần hồ sơ bằng dữ liệu; đã công bố tái cấu trúc 27 thủ tục và đến tháng 8/2026 đã tái cấu trúc 43/49 thủ tục.
Chuyển trọng tâm sang tổ chức thi hành
Bên cạnh kết quả đạt được, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Mai Thị Anh cũng chỉ ra một số nhóm vấn đề còn hạn chế trong công tác pháp chế.
Trong đó, hiện còn 2 thông tư chưa hoàn thành; các văn bản đã ban hành cần tiếp tục được rà soát về việc áp dụng quy định chuyển tiếp.
Trong quản lý nhà giáo, việc phân cấp và phối hợp giữa các địa phương còn khác nhau. Tình trạng thiếu giáo viên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, không thể quy toàn bộ thành vướng mắc pháp luật.
Công tác tự chủ, quản trị và bảo đảm nguồn lực còn chênh lệch; quy chế nội bộ tại một số cơ sở chưa theo kịp yêu cầu. Một số vấn đề về giáo dục nghề nghiệp, trung học nghề và nghiệp vụ văn bản cũng cần tiếp tục nghiên cứu, hướng dẫn hoặc kiến nghị sửa đổi.
Theo báo cáo, điều quan trọng là phải phân loại đúng từng vấn đề: đâu là bất cập của quy định cần sửa đổi văn bản; đâu là vướng mắc trong phối hợp hoặc tổ chức thực hiện; đâu là hạn chế về nguồn lực, nhân sự, dữ liệu và kinh phí. Việc phân loại chính xác sẽ giúp lựa chọn phương án xử lý đúng thẩm quyền, bảo đảm tính khả thi, tránh tình trạng mọi khó khăn đều được chuyển thành kiến nghị sửa đổi pháp luật.
Bà Mai Thị Anh cho biết, trong năm học 2026-2027, công tác pháp chế sẽ chuyển trọng tâm từ “hoàn thiện khuôn khổ” sang “tổ chức thi hành, theo dõi và xử lý đến kết quả”.
Các nhiệm vụ trọng tâm gồm hoàn thành dứt điểm những văn bản quy định chi tiết còn lại, xây dựng lộ trình xử lý văn bản sau tổng rà soát; tháo gỡ các điểm nghẽn trong thi hành 4 luật và Nghị quyết số 248/2025/QH15; rà soát, xử lý văn bản liên quan đến phân cấp, phân quyền và chính quyền địa phương 2 cấp.
Tại hội nghị, lãnh đạo các vụ, cục thuộc Bộ GD&ĐT đã trình bày tham luận, trao đổi về công tác pháp chế trong từng lĩnh vực, tập trung vào những vấn đề thực tiễn và yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật của ngành Giáo dục.Ông Trương Anh Dũng, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, trao đổi về các vấn đề liên quan đến nguồn lực, cơ chế tài chính và điều kiện bảo đảm thực hiện chính sách, pháp luật về giáo dục.Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, đề cập thực tiễn thi hành pháp luật, quản trị và tự chủ trong giáo dục đại học.Ông Nguyễn Sơn Hải, Quyền Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin, tham luận về chuyển đổi số, chuẩn hóa, kết nối và khai thác dữ liệu phục vụ công tác quản lý, tổ chức thi hành pháp luật trong ngành Giáo dục.Ông Phạm Vũ Quốc Bình, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, trao đổi về việc triển khai pháp luật trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên và những vấn đề cần tiếp tục được hướng dẫn, hoàn thiện.Ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, tham luận về việc triển khai Luật Nhà giáo.Đồng thời, hội nghị lắng nghe ý kiến từ đại diện các Sở GD&ĐT, cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp về những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện các quy định pháp luật tại địa phương và cơ sở.
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/10/09 15:11 (GMT+7)
2026-10-09 09:42
Toàn bộ học sinh Tiến Sơn, Nghệ An đã đến trường sau 1 tháng nghỉ học
GD&TĐ - Ngày 9/10, toàn bộ học sinh điểm lẻ Tiến Sơn (xã Quỳnh Tam, Nghệ An) đã đi học đầy đủ sau hơn 1 tháng nghỉ học.
2026-10-09 08:59
Đào tạo sau đại học gắn với nghiên cứu và đối thoại học thuật
GD&TĐ - Đào tạo sau đại học không chỉ trang bị tri thức chuyên sâu mà còn góp phần phát triển tư duy phản biện, năng lực nghiên cứu khoa học…
2026-10-09 08:55
Học viện Nông nghiệp Việt Nam khánh thành 3 công trình ý nghĩa
GD&TĐ - Sáng 9/12, Học viện Nông nghiệp Việt Nam tổ chức cắt băng khánh thành ba công trình chào mừng kỷ niệm 70 năm thành lập (12/10/1956 – 12/10/2026).
2026-10-09 08:54
Kết nối giáo dục, khoa học công nghệ với nguồn lực toàn cầu
GD&TĐ - Đưa nghiên cứu vào thực tiễn, Việt Nam cần gắn kết giáo dục, KH-CN với nguồn lực quốc tế, thúc đẩy đồng nghiên cứu và thương mại hóa kết quả.
2026-10-09 08:53
Giá trị của trường đại học được thể hiện ở tri thức được tạo ra
GD&TĐ - Giá trị của trường đại học được thể hiện ở chất lượng con người được đào tạo, tri thức được tạo ra và những đóng góp thiết thực cho xã hội.
2026-10-09 08:52
Kỳ 1: Từ giảng đường đến những bài toán của thành phố
GD&TĐ - Trường đại học tham gia sâu vào những bài toán phát triển của địa phương, từ đào tạo nhân lực, tư vấn thể chế đến nghiên cứu công nghệ, đô thị.
2026-10-09 08:51
Khai trương Trung tâm Phát triển cá nhân và Hỗ trợ người học
GD&TĐ - Ngày 9/10, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức lễ khai trương Trung tâm Phát triển cá nhân và Hỗ trợ người học (PDPS).
2026-10-09 08:50
Học sinh Việt Nam tranh tài thi robotics, hướng tới giải vô địch thế giới tại Mỹ
GD&TĐ - Sáng 9/10, Trường Đại học FPT (FPTU) tổ chức lễ phát động cuộc thi FIRST Tech Challenge Vietnam mùa giải 2026-2027 (FTC) tại Hà Nội.
