Tuy nhiên tại Malaysia, sinh viên mới tốt nghiệp đại học nhận mức lương khởi điểm thấp đến mức đáng báo động, dù họ là trụ cột tương lai của lực lượng lao động chất lượng cao.
Theo báo cáo “Gaji Cukup Makan” (tạm dịch: “Lương chỉ đủ ăn”) của Future Studies Berhad, tổ chức nghiên cứu thị trường lao động có uy tín, hơn 65% sinh viên tốt nghiệp Malaysia có mức lương khởi điểm dưới 700 USD, bao gồm cả những người có trình độ thạc sĩ và tiến sĩ. Báo cáo, công bố vào tháng 5/2025, đã làm dấy lên hồi chuông cảnh báo về sự mất cân đối ngày càng rõ rệt giữa trình độ học vấn và chất lượng việc làm.
Tương tự, nghiên cứu của Viện Permodalan Nasional Berhad cho thấy, vào năm 1997, sinh viên có bằng đại học kiếm được nhiều hơn người chỉ tốt nghiệp trung học đến 2,7 lần, nhưng đến năm 2022, khoảng cách này chỉ còn 1,7 lần.
Một trong những nguyên nhân chính là sự mất kết nối sâu sắc giữa hệ thống giáo dục và nhu cầu của thị trường lao động. Theo ông Mohd Yusof Saari, một trong những tác giả của báo cáo, hơn 70% sinh viên mới tốt nghiệp hiện đang làm các công việc bán kỹ năng hoặc không có kỹ năng, vốn không đòi hỏi trình độ đại học. Trong khi đó, nhóm việc làm có kỹ năng cao, vốn mang lại thu nhập tốt hơn, rơi vào tình trạng bão hòa, khi chỉ chiếm 17% tổng số việc làm mới.
Ông Arulkumar Singaraveloo, Giám đốc điều hành Diễn đàn HR Malaysia, cho biết: “Các nhà tuyển dụng lo ngại về chất lượng nguồn nhân lực mới ra trường. Nhiều sinh viên tốt nghiệp thiếu yếu tố quan trọng để đáp ứng kỳ vọng công việc như kỹ năng thực tế, kỹ năng mềm và kinh nghiệm”.
Bên cạnh đó, sự chênh lệch giữa chi phí học đại học và thu nhập thực tế sau tốt nghiệp cũng khiến nhiều người trẻ Malaysia “ngần ngại” trước ngưỡng cửa đại học. Không ít người cân nhắc ra nước ngoài làm việc, tạo ra làn sóng “chảy máu chất xám” có thể đe dọa sự phát triển dài hạn của Malaysia.
Với mức lương khởi điểm chỉ từ 2 - 3 nghìn RM, sinh viên tốt nghiệp hầu như không có khoản dư tiết kiệm hay đầu tư. Họ sống “thắt lưng buộc bụng”, thuê nhà ở khu vực xa trung tâm, tự nấu ăn thay vì ăn ngoài hay ở cùng người thân để cắt giảm chi phí. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, mà còn làm xói mòn niềm tin vào hiệu quả của đầu tư cho giáo dục đại học.
Các chuyên gia nhân sự, kinh tế và hoạch định chính sách nhất trí rằng cần một cuộc cải cách toàn diện để chấm dứt vòng luẩn quẩn này. Trước hết, chương trình đào tạo cần tích hợp sâu sắc với nhu cầu doanh nghiệp, thông qua các mô hình học tập theo mô-đun, thực tập có cấu trúc và hợp tác công - tư hiệu quả.
Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng cần nhận được hỗ trợ thực tế, như trợ cấp tuyển dụng hoặc ưu đãi thuế, khi tạo cơ hội việc làm có kỹ năng cao cho sinh viên mới tốt nghiệp.
Song song, chính phủ cần thúc đẩy các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao như công nghệ bán dẫn, năng lượng sạch, và công nghệ sinh học. Đây là những lĩnh vực có thể tạo ra việc làm lương cao, bền vững.
Một đề xuất khác là ban hành hướng dẫn tư vấn mức lương dựa trên ngành nghề và vị trí địa lý, giúp thiết lập kỳ vọng rõ ràng giữa nhà tuyển dụng và người lao động mà không can thiệp trực tiếp vào cơ chế thị trường.
Tình trạng thiếu việc làm, lương thấp và cơ hội nghề nghiệp hạn chế đang đẩy một bộ phận lớn sinh viên Malaysia tốt nghiệp, mất phương hướng nghề nghiệp. Nếu không có hành động kịp thời và quyết liệt, một thế hệ tại Malaysia sẽ mắc kẹt trong tình trạng học hành chăm chỉ nhưng không thể tiến thân.
Bà Sharifah Hani Yasmin, cố vấn nghề nghiệp Malaysia, nhấn mạnh: “Các chương trình đào tạo hiện tại thiếu trải nghiệm thực tế nên sinh viên chưa sẵn sàng lao vào môi trường làm việc thật. Một thế hệ mắc kẹt trong vòng luẩn quẩn của tình trạng thiếu việc làm, sự thất vọng trong sự nghiệp và thu nhập trì trệ không chỉ là vấn đề của sinh viên tốt nghiệp, mà còn là vấn đề của cả quốc gia”.
