Đại học mở ngành mới đón sóng AI, thí sinh được khuyên chọn đúng nghề thay vì chạy theo trào lưu

(CLO) Mùa tuyển sinh 2026, nhiều trường đại học đồng loạt mở ngành mới, điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng gắn với trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu và nhu cầu nhân lực thực tiễn.

Trong bối cảnh quy chế xét tuyển có nhiều thay đổi, các chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất với thí sinh vẫn là chọn đúng ngành phù hợp năng lực, sở thích và triển vọng nghề nghiệp lâu dài.

PGS.TS Lê Hiếu Học, Trưởng khoa Khoa học và Công nghệ Giáo dục, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, năm nay khoa bổ sung chuyên ngành Tâm lý Công nghiệp và Tổ chức. Đây là hướng đào tạo mới, và nhà trường thuộc nhóm đơn vị đầu tiên tại Việt Nam xây dựng chương trình riêng cho lĩnh vực này.

Chương trình tích hợp kiến thức tâm lý học, phân tích dữ liệu và quản trị, nhằm đào tạo nhân lực có thể làm việc tại doanh nghiệp, tổ chức, đặc biệt trong các mảng quản trị nhân sự, trải nghiệm người dùng và phát triển tổ chức.



Theo ông Học, dù phương thức tuyển sinh có thay đổi, yếu tố cốt lõi với thí sinh vẫn là xác định đúng ngành học. Khi hiểu rõ sở thích, năng lực bản thân, đồng thời tìm hiểu kỹ phương thức xét tuyển, điểm chuẩn các năm trước và nhu cầu xã hội, thí sinh sẽ có chiến lược đăng ký nguyện vọng hiệu quả hơn.

Ông Học cũng cho rằng, học sinh hiện có nhiều công cụ hỗ trợ định hướng nghề nghiệp hơn trước, từ tư vấn của giáo viên, giảng viên đại học đến các nền tảng số, công cụ AI giúp tra cứu thông tin ngành học và cơ hội việc làm.

Trong khi đó, PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định, AI đang tạo ra thay đổi mạnh mẽ trên thị trường lao động, nhưng không đồng nghĩa xóa bỏ cơ hội của khối ngành xã hội - nhân văn.

Theo ông, ở lĩnh vực thiết kế game, đặc biệt các sản phẩm khai thác yếu tố văn hóa, lịch sử, ngoài năng lực công nghệ còn cần nền tảng tri thức nhân văn. Vì vậy, thí sinh yêu thích khoa học xã hội hoàn toàn có thể tham gia ngành game nếu biết kết hợp chuyên môn với công nghệ.

Ông Sơn cũng nhìn nhận AI có thể thay thế con người ở một số vị trí lặp lại, nhưng khó thay thế hoàn toàn những công việc đòi hỏi cảm xúc, khả năng thấu hiểu con người, sáng tạo và tư duy xã hội.

Lấy ví dụ ở lĩnh vực truyền thông, ông cho rằng đây là ngành chịu tác động rõ nét từ AI. Tuy nhiên, nếu người học biết tận dụng công nghệ, AI sẽ trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực thay vì mối đe dọa.

Liên quan băn khoăn của phụ huynh về việc một số trường giảm tổ hợp C00 ở nhóm ngành nhân văn, ông Sơn cho biết đây là sự điều chỉnh phù hợp với nhu cầu nhân lực mới, trong đó ngoại ngữ ngày càng trở thành năng lực bắt buộc. Việc bổ sung tiếng Anh vào tổ hợp xét tuyển cũng phù hợp định hướng đưa ngoại ngữ trở thành công cụ làm việc phổ biến trong tương lai.

Với lo ngại sinh viên báo chí khó tìm việc khi lĩnh vực truyền thông có nhiều thay đổi, ông Sơn cho rằng cơ hội nghề nghiệp của sinh viên báo chí hiện không chỉ giới hạn ở cơ quan công lập. Người học có thể làm việc tại doanh nghiệp, nền tảng số, tổ chức quốc tế, công ty truyền thông tư nhân hoặc các môi trường đa quốc gia.

Ở khối kinh tế, ThS Nguyễn Quang Trung, Phó trưởng phòng Truyền thông và Tuyển sinh, Trường Đại học Thương mại cho biết, trường mở thêm ngành Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh từ năm 2026.

Theo ông Trung, AI đang trở thành xu thế tất yếu trong hoạt động doanh nghiệp. Ngành học mới được kỳ vọng đào tạo đội ngũ nhân lực có khả năng ứng dụng AI vào quản trị, marketing, phân tích dữ liệu, chăm sóc khách hàng và vận hành kinh doanh.

Không chỉ mở ngành mới, trường cũng cập nhật nhiều học phần hiện có theo hướng tích hợp công nghệ. Sinh viên được yêu cầu biết vận dụng AI trong học tập và giải quyết bài toán chuyên môn ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường.

Về xét tuyển, ông Trung cho biết Trường Đại học Thương mại giữ ổn định các phương thức như xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực quốc tế và trong nước, xét kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ, học bạ hoặc giải học sinh giỏi.

Theo quy chế mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh năm nay được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng thay vì không giới hạn như trước. Tuy nhiên, ông Trung cho rằng con số này vẫn đủ rộng để thí sinh lựa chọn.

Dẫn thống kê mùa tuyển sinh trước, ông cho biết trung bình mỗi thí sinh chỉ đăng ký khoảng 9 nguyện vọng và phần lớn trúng tuyển trước nguyện vọng số 9. Vì vậy, nếu sắp xếp hợp lý, 15 nguyện vọng không làm giảm cơ hội vào đại học.

Chuyên gia khuyến nghị thí sinh nên dành 2-4 nguyện vọng cho những trường yêu thích nhất, đồng thời tham khảo điểm chuẩn 2024 và 2025 để đối chiếu với năng lực hiện tại. Bên cạnh đó, cần chú ý bảng quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển để tính toán khả năng trúng tuyển sát thực tế.

Trong bối cảnh nhiều ngành nghề biến động nhanh vì công nghệ, các trường cho rằng lựa chọn khôn ngoan nhất không phải chạy theo “ngành hot”, mà là chọn lĩnh vực phù hợp năng lực bản thân, có khả năng thích nghi và học tập suốt đời.

Trong bối cảnh quy chế xét tuyển có nhiều thay đổi, các chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất với thí sinh vẫn là chọn đúng ngành phù hợp năng lực, sở thích và triển vọng nghề nghiệp lâu dài.

PGS.TS Lê Hiếu Học, Trưởng khoa Khoa học và Công nghệ Giáo dục, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, năm nay khoa bổ sung chuyên ngành Tâm lý Công nghiệp và Tổ chức. Đây là hướng đào tạo mới, và nhà trường thuộc nhóm đơn vị đầu tiên tại Việt Nam xây dựng chương trình riêng cho lĩnh vực này.

Chương trình tích hợp kiến thức tâm lý học, phân tích dữ liệu và quản trị, nhằm đào tạo nhân lực có thể làm việc tại doanh nghiệp, tổ chức, đặc biệt trong các mảng quản trị nhân sự, trải nghiệm người dùng và phát triển tổ chức.



Theo ông Học, dù phương thức tuyển sinh có thay đổi, yếu tố cốt lõi với thí sinh vẫn là xác định đúng ngành học. Khi hiểu rõ sở thích, năng lực bản thân, đồng thời tìm hiểu kỹ phương thức xét tuyển, điểm chuẩn các năm trước và nhu cầu xã hội, thí sinh sẽ có chiến lược đăng ký nguyện vọng hiệu quả hơn.

Ông Học cũng cho rằng, học sinh hiện có nhiều công cụ hỗ trợ định hướng nghề nghiệp hơn trước, từ tư vấn của giáo viên, giảng viên đại học đến các nền tảng số, công cụ AI giúp tra cứu thông tin ngành học và cơ hội việc làm.

Trong khi đó, PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định, AI đang tạo ra thay đổi mạnh mẽ trên thị trường lao động, nhưng không đồng nghĩa xóa bỏ cơ hội của khối ngành xã hội - nhân văn.

Theo ông, ở lĩnh vực thiết kế game, đặc biệt các sản phẩm khai thác yếu tố văn hóa, lịch sử, ngoài năng lực công nghệ còn cần nền tảng tri thức nhân văn. Vì vậy, thí sinh yêu thích khoa học xã hội hoàn toàn có thể tham gia ngành game nếu biết kết hợp chuyên môn với công nghệ.

Ông Sơn cũng nhìn nhận AI có thể thay thế con người ở một số vị trí lặp lại, nhưng khó thay thế hoàn toàn những công việc đòi hỏi cảm xúc, khả năng thấu hiểu con người, sáng tạo và tư duy xã hội.

Lấy ví dụ ở lĩnh vực truyền thông, ông cho rằng đây là ngành chịu tác động rõ nét từ AI. Tuy nhiên, nếu người học biết tận dụng công nghệ, AI sẽ trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực thay vì mối đe dọa.

Liên quan băn khoăn của phụ huynh về việc một số trường giảm tổ hợp C00 ở nhóm ngành nhân văn, ông Sơn cho biết đây là sự điều chỉnh phù hợp với nhu cầu nhân lực mới, trong đó ngoại ngữ ngày càng trở thành năng lực bắt buộc. Việc bổ sung tiếng Anh vào tổ hợp xét tuyển cũng phù hợp định hướng đưa ngoại ngữ trở thành công cụ làm việc phổ biến trong tương lai.

Với lo ngại sinh viên báo chí khó tìm việc khi lĩnh vực truyền thông có nhiều thay đổi, ông Sơn cho rằng cơ hội nghề nghiệp của sinh viên báo chí hiện không chỉ giới hạn ở cơ quan công lập. Người học có thể làm việc tại doanh nghiệp, nền tảng số, tổ chức quốc tế, công ty truyền thông tư nhân hoặc các môi trường đa quốc gia.

Ở khối kinh tế, ThS Nguyễn Quang Trung, Phó trưởng phòng Truyền thông và Tuyển sinh, Trường Đại học Thương mại cho biết, trường mở thêm ngành Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kinh doanh từ năm 2026.

Theo ông Trung, AI đang trở thành xu thế tất yếu trong hoạt động doanh nghiệp. Ngành học mới được kỳ vọng đào tạo đội ngũ nhân lực có khả năng ứng dụng AI vào quản trị, marketing, phân tích dữ liệu, chăm sóc khách hàng và vận hành kinh doanh.

Không chỉ mở ngành mới, trường cũng cập nhật nhiều học phần hiện có theo hướng tích hợp công nghệ. Sinh viên được yêu cầu biết vận dụng AI trong học tập và giải quyết bài toán chuyên môn ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường.

Về xét tuyển, ông Trung cho biết Trường Đại học Thương mại giữ ổn định các phương thức như xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực quốc tế và trong nước, xét kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ, học bạ hoặc giải học sinh giỏi.

Theo quy chế mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh năm nay được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng thay vì không giới hạn như trước. Tuy nhiên, ông Trung cho rằng con số này vẫn đủ rộng để thí sinh lựa chọn.

Dẫn thống kê mùa tuyển sinh trước, ông cho biết trung bình mỗi thí sinh chỉ đăng ký khoảng 9 nguyện vọng và phần lớn trúng tuyển trước nguyện vọng số 9. Vì vậy, nếu sắp xếp hợp lý, 15 nguyện vọng không làm giảm cơ hội vào đại học.

Chuyên gia khuyến nghị thí sinh nên dành 2-4 nguyện vọng cho những trường yêu thích nhất, đồng thời tham khảo điểm chuẩn 2024 và 2025 để đối chiếu với năng lực hiện tại. Bên cạnh đó, cần chú ý bảng quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển để tính toán khả năng trúng tuyển sát thực tế.

Trong bối cảnh nhiều ngành nghề biến động nhanh vì công nghệ, các trường cho rằng lựa chọn khôn ngoan nhất không phải chạy theo “ngành hot”, mà là chọn lĩnh vực phù hợp năng lực bản thân, có khả năng thích nghi và học tập suốt đời.