Đại học Việt Nam trước cơ hội bứt phá trong kỷ nguyên số

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội đã đưa ra một thông điệp truyền cảm hứng mạnh mẽ, đồng thời đặt ra những yêu cầu mang tính thời đại đối với hệ thống giáo dục đại học nước nhà.

Thông điệp cốt lõi được người đứng đầu Đảng và Nhà nước nhấn mạnh không những là việc đào tạo con người, mà còn là khát vọng đưa các trường đại học thực sự trở thành "cái nôi" kiến tạo tri thức, đi đầu trong đổi mới sáng tạo để phụng sự quốc gia.

Nội dung định hướng chiến lược này cùng với tinh thần chỉ đạo của Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, cùng Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã cho chúng ta nhận thấy: hành trình vươn mình của đất nước trong kỷ nguyên mới phụ thuộc đáng kể vào sự phát triển tri thức khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tại các cơ sở giáo dục đại học.

Đại học Việt Nam góp phần kiến tạo tương lai dân tộc

Trong lịch sử phát triển của mỗi quốc gia, giáo dục đại học luôn là nơi tích tụ tinh hoa tri thức, đào tạo nhân tài và kiến tạo nền tảng phát triển lâu dài cho dân tộc. Nhưng trong bối cảnh thế giới đang bước vào thời đại của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, chuyển đổi số và cạnh tranh công nghệ toàn cầu, vai trò của đại học không còn dừng lại ở việc đào tạo nguồn nhân lực. Đại học hôm nay phải trở thành trung tâm sáng tạo quốc gia, nơi sản sinh tri thức mới, công nghệ mới và khát vọng phát triển mới cho đất nước.

Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng tiếp nhận Trung tâm thực hành giải pháp HVAC do doanh nghiệp tài trợ.

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội vừa qua không chỉ là sự ghi nhận truyền thống vẻ vang của nền giáo dục đại học Việt Nam, mà còn là một thông điệp chiến lược về tương lai dân tộc trong kỷ nguyên tri thức. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh rằng muốn đất nước phát triển nhanh và bền vững thì phải “khai mở dân trí, chấn hưng dân khí và trọng dụng nhân tài”; đồng thời khẳng định giáo dục đại học có vai trò đặc biệt trong việc xây dựng nội lực quốc gia.

Điều đáng chú ý là bài phát biểu đã nhìn lại lịch sử, đặt ra tầm nhìn rất mới cho giáo dục đại học Việt Nam trong thời đại công nghệ số. Khi thế giới chuyển sang cạnh tranh bằng tri thức, đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi, đại học không còn là nơi “truyền đạt kiến thức” theo nghĩa truyền thống, mà phải trở thành động lực phát triển quốc gia.

Từ góc nhìn đó, có thể thấy Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo cùng với Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang mở ra một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới cho giáo dục đại học Việt Nam.

Nếu trước đây giáo dục đại học chủ yếu đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực cho nền kinh tế công nghiệp truyền thống, thì nay đại học Việt Nam phải đảm nhận một sứ mệnh lớn hơn nhiều: góp phần kiến tạo tương lai dân tộc.

Lịch sử phát triển thế giới cho thấy chưa bao giờ khoảng cách giữa các quốc gia lại phụ thuộc nhiều vào năng lực công nghệ như hiện nay. Một vi mạch chip bán dẫn có thể quyết định sức mạnh kinh tế, quốc phòng và chủ quyền số của một quốc gia. Trong bối cảnh đó, các cơ sở giáo dục đại học không chỉ là "không gian giáo dục" đơn thuần, mà trở thành nơi hình thành năng lực cạnh tranh chiến lược của đất nước.

Giáo dục đại học là hạ tầng chiến lược của nền kinh tế tri thức

Thế giới đang thay đổi với tốc độ chưa từng có, AI có thể thay thế nhiều công việc trí óc; robot và tự động hóa làm biến đổi cấu trúc lao động; các công nghệ chiến lược như bán dẫn, dữ liệu lớn, điện toán đám mây hay công nghệ sinh học đang quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Trong cuộc cạnh tranh ấy, lợi thế không còn thuộc về quốc gia có tài nguyên thiên nhiên nhiều hơn, mà thuộc về quốc gia sở hữu nguồn nhân lực sáng tạo hơn. Điều đó đặt giáo dục đại học vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhắc lại hình ảnh đầy ý nghĩa lịch sử: ngay sau khi giành độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo “sớm mở cửa lại trường đại học”, trực tiếp tham gia lễ khai giảng đầu tiên của Đại học Quốc gia Việt Nam, trao bằng cho sinh viên và giảng dạy nhiều môn học quan trọng. Hình ảnh ấy cho thấy một dòng chảy tư tưởng xuyên suốt của dân tộc: muốn giữ vững độc lập và xây dựng đất nước giàu mạnh thì phải phát triển giáo dục, trọng dụng trí thức và nuôi dưỡng nhân tài. Ngày nay, tư tưởng ấy càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên số.

Hợp tác với doanh nghiệp giúp Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng tăng cường cơ sở vật chất, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sản xuất.

Nghị quyết 71-NQ/TW xác định giáo dục và đào tạo phải thực sự trở thành “động lực then chốt” cho phát triển đất nước; đồng thời yêu cầu đổi mới mạnh mẽ quản trị đại học, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy tự chủ đại học. Trong khi đó, Nghị quyết 57-NQ/TW khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “điều kiện tiên quyết” để đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới. Hai nghị quyết này cho thấy một thay đổi quan trọng trong tư duy phát triển quốc gia: cơ sở giáo dục đại học không chỉ là nơi đào tạo nhân lực mà còn là hạ tầng chiến lược của nền kinh tế tri thức.

Từ thực tiễn phát triển của Đại học Đà Nẵng

Những năm gần đây, Đại học Đà Nẵng đã đẩy mạnh chiến lược chuyển đổi số, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và tham gia đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao phục vụ các lĩnh vực công nghệ chiến lược của quốc gia.

Theo định hướng chỉ đạo của Nghị quyết 57-NQ/TW, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng đang từng bước đóng góp tích cực vào hệ sinh thái bán dẫn và AI quốc gia. Trong đầu năm 2026, nhà trường tổ chức thẩm định thành công chương trình đào tạo chuyên ngành Vật liệu bán dẫn thuộc Khoa Công nghệ Hóa học - Môi trường. Đây là chương trình đào tạo mới thứ hai tại nhà trường về công nghệ vi mạch bán dẫn được mở trong 2 năm gần đây.

Bên cạnh mở mới các chương trình đào tạo theo công nghệ chiến lược quốc gia, trong các năm gần đây, nhà trường tích cực hợp tác với doanh nghiệp công nghệ cao trong và ngoài nước để hình thành phòng thí nghiệm, trung tâm thực hành công nghệ cao. Trong thời gian đến, nhà trường sẽ nỗ lực để hình thành một trung tâm kết nối sáng tạo (Innovation-Hub) trong khuôn viên nhà trường nhằm vận hành hiệu quả một mô hình kết nối 3 Nhà (nhà trường, nhà nước và nhà doanh nghiệp) theo yêu cầu của Nghị quyết 71-NQ/TW.

Thực hiện Thông báo kết luận số 45-TB/TGV ngày 30/9/2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Đại học Đà Nẵng đang khẩn trương thực hiện chương trình hành động để hoàn thành các chỉ tiêu đột phá đến năm 2030 về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hợp tác doanh nghiệp.

Trong bối cảnh miền Trung đang hướng tới phát triển lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn, kinh tế số và đô thị thông minh, với vai trò là một đại học vùng trọng điểm quốc gia, Đại học Đà Nẵng không những là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực cho khu vực miền Trung - Tây Nguyên, mà còn tham gia trực tiếp vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của địa phương và cả nước.