Dinh dưỡng học đường: 3 trụ cột chiến lược nâng tầm vóc học sinh Việt

3 trụ cột chiến lược này được các chuyên gia trong và ngoài nước, các Bộ ngành đề xuất tại Hội thảo khoa học quốc tế về dinh dưỡng học đường năm 2025 diễn ra ngày 14/8 tại Hà Nội, góp phần tạo nền tảng thể lực và trí lực cho thế hệ trẻ Việt Nam, hướng tới mục tiêu: Vì một Việt Nam khỏe mạnh - Vì tầm vóc Việt.

Sự kiện được đánh giá là diễn đàn lớn nhất từ trước tới nay về dinh dưỡng học đường, nơi quy tụ trí tuệ tập thể để tìm lời giải cho bài toán thể chất và sức khỏe học sinh – nền tảng cho chiến lược phát triển con người toàn diện.

Gánh nặng kép về dinh dưỡng và thách thức tầm vóc Việt

Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Tấn Dũng, Việt Nam vẫn đối diện “gánh nặng kép” về dinh dưỡng: ở nhiều vùng nông thôn, miền núi, tỷ lệ suy dinh dưỡng và thấp còi vẫn ở mức cao; trong khi ở đô thị, chế độ ăn mất cân đối, thừa năng lượng nhưng thiếu vi chất, cộng thêm ít vận động, đang khiến sức khỏe học sinh chưa được đảm bảo.

“Chiều cao trung bình của học sinh Việt Nam vẫn thấp hơn so với mức trung bình của các nước trong khu vực. Đây là lời cảnh báo nghiêm túc cho tương lai sức khỏe và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Trường học – “giai đoạn vàng” cho can thiệp dinh dưỡng

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức khẳng định: đầu tư cho sức khỏe, đặc biệt là nâng cao chất lượng dân số về thể chất, chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững – tinh thần đã được thể chế hóa trong Nghị quyết 20-NQ/TW và Nghị quyết 21-NQ/TW của Trung ương.

“Để đạt được mục tiêu này, chúng ta không thể đi theo lối mòn. Chúng ta cần một cú hích chiến lược. Và mặt trận đột phá đó chính là trường học – ‘giai đoạn vàng cuối cùng’ để can thiệp toàn diện về dinh dưỡng và vận động", ông Thức nhấn mạnh.

Dinh dưỡng học đường sẽ góp phần xây dựng nên thế hệ học sinh đủ sức khoẻ và trí tuệ.

Thứ trưởng Bộ Y tế đề xuất 3 trụ cột giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, chính sách – xây dựng khung pháp lý toàn diện, đủ mạnh cho chương trình dinh dưỡng học đường mang tầm quốc gia; khuyến khích xã hội hóa và huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, cộng đồng.

Thứ hai, hệ sinh thái dinh dưỡng học đường – chuyển từ “ăn no” sang “ăn đúng, ăn đủ, ăn đa dạng và vận động khoa học”; đưa kiến thức dinh dưỡng vào giáo dục kỹ năng sống; kết hợp chặt chẽ với giáo dục thể chất.

Thứ ba, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế – ứng dụng công nghệ quản lý thực đơn, theo dõi sức khỏe từng học sinh; học hỏi kinh nghiệm các quốc gia có hệ thống dinh dưỡng học đường thành công như Nhật Bản, Đức, Hàn Quốc, Phần Lan.

Bài học quốc tế cho Việt Nam

Nhiều chuyên gia nước ngoài chia sẻ kinh nghiệm tại hội thảo như GS Nakamura Teiji (Chủ tịch Hiệp hội Dinh dưỡng Nhật Bản) trình bày Luật Bữa trưa học đường – nền tảng pháp lý vững chắc đảm bảo mọi trẻ em được hưởng quyền lợi bình đẳng về bữa ăn đủ chất, đồng thời lồng ghép giáo dục về thực phẩm.

TS Philipp Rösler (Đức, nguyên Phó Thủ tướng) nhấn mạnh vai trò của bộ tiêu chuẩn dinh dưỡng trường học, kết hợp trợ cấp của chính phủ và các chương trình như Sữa – Rau – Quả học đường của EU – mô hình được WHO và FAO khuyến nghị nhân rộng.

Để cải thiện tình trạng dinh dưỡng cho trẻ em lứa tuổi học đường cần có sự kết hợp giữa gia đình và nhà trường từ việc xây dựng bữa ăn đến giáo dục dinh dưỡng...; giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống khoa học, lành mạnh, có nếp sống năng động.

GS Vimal Karani (Vương quốc Anh) kêu gọi hướng tới dinh dưỡng cá thể hóa dựa trên nghiên cứu về di truyền, hệ gen và biểu sinh, nhằm xây dựng chế độ ăn phù hợp từng đối tượng.

PGS Zhuifeng Guo (Trung Quốc) lưu ý Việt Nam cần đào tạo nhân lực và xây dựng cơ sở dữ liệu dinh dưỡng dựa trên đặc thù di truyền và lối sống của từng vùng, từng nhóm dân cư.

Hoàn thiện khung pháp lý, đưa dinh dưỡng học đường vào nề nếp

Bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội, kiến nghị Đảng đưa dinh dưỡng học đường vào nghị quyết của Trung ương, coi đây là nhiệm vụ chiến lược nâng cao tầm vóc Việt; đồng thời yêu cầu các cấp ủy, chính quyền tăng cường chỉ đạo, tuyên truyền và nhân rộng mô hình bữa ăn học đường hiệu quả.

Để giải quyết tốt hơn các vấn đề về dinh dưỡng học đường cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường, từ giúp trẻ thay đổi nhận thức và thực hành dinh dưỡng, ăn đúng ăn đủ theo tháp dinh dưỡng hợp lý.

TS Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết dự thảo Luật Phòng bệnh đang xây dựng sẽ dành riêng một chương quy định về dinh dưỡng học đường.

Theo đó, học sinh sẽ được bảo đảm bữa ăn chuẩn hóa theo độ tuổi và quy định này sẽ chuyển từ mức “khuyến nghị” sang “bắt buộc”.

“Chúng tôi kỳ vọng khi luật được thông qua tại kỳ họp tháng 10/2025, đây sẽ là công cụ pháp lý hữu hiệu để đồng bộ hóa và chuẩn hóa dinh dưỡng học đường trên toàn quốc”, TS Hà nói.

Hội thảo khép lại với sự thống nhất cao: dinh dưỡng học đường không chỉ là câu chuyện bữa ăn mà là chiến lược phát triển con người.

Từ kinh nghiệm quốc tế đến quyết tâm chính sách trong nước, Việt Nam đang tiến từng bước chắc chắn để xây dựng một thế hệ trẻ khỏe mạnh, thông minh, đủ thể lực và trí lực, góp phần hiện thực hóa khát vọng “Vì một Việt Nam khỏe mạnh – Vì tầm vóc Việt”.