Dự thảo quy định tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục phổ thông

GD&TĐ - Bộ GD&ĐT công bố dự thảo Thông tư quy định về tổ chức hoạt động giáo dục STEM trong giáo dục phổ thông lấy ý kiến góp ý rộng rãi.



Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định mới của Luật Giáo dục và phù hợp với chủ trương thực hiện dạy học 2 buổi/ngày tại các cơ sở giáo dục nhằm phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh; tạo hành lang pháp lý thống nhất cho việc tổ chức giáo dục STEM (tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học) tại các cơ sở giáo dục phổ thông trên cả nước, khắc phục tình trạng triển khai chưa đồng bộ giữa các địa phương, nhà trường trong thời gian qua.

Không phát sinh môn học mới, không gây áp lực, quá tải cho học sinh, giáo viên

Dự thảo Thông tư hướng tới mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo Chương trình giáo dục phổ thông, tăng cường năng lực khoa học, công nghệ, tin học, năng lực số và khả năng vận dụng kiến thức liên môn giải quyết vấn đề thực tiễn; bảo đảm cơ hội tiếp cận công bằng cho mọi học sinh, kể cả vùng khó khăn, học sinh khuyết tật, học sinh dân tộc thiểu số; đồng thời từng bước hình thành hệ sinh thái giáo dục STEM, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nhà trường.

Ngoài mục tiêu chung, dự thảo nêu rõ mục tiêu riêng đối với từng cấp học trong hệ thống giáo dục phổ thông; đồng thời, nhấn mạnh mục tiêu phát hiện, khuyến khích và tạo điều kiện phát triển học sinh có năng lực, sở thích, năng khiếu trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ; tăng cường định hướng nghề nghiệp, kết nối với cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp, góp phần tạo nguồn người học cho các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược của quốc gia.

Nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình triển khai là không làm phát sinh môn học mới, không gây áp lực, quá tải cho học sinh và giáo viên; không làm phát sinh thời lượng dạy học, đầu điểm hay hồ sơ, sổ sách riêng ngoài quy định hiện hành.

Cho phép tổ chức hoạt động STEM ngoài nhà trường

Dự thảo quy định giáo dục STEM được tổ chức theo ba hình thức: bài học STEM (được thiết kế trong quá trình dạy học các môn học theo hướng tích hợp liên môn hoặc nội môn); hoạt động trải nghiệm STEM (tổ chức theo câu lạc bộ hoặc trải nghiệm thực tế, trên tinh thần tự nguyện, không bắt buộc đại trà); và hoạt động nghiên cứu khoa học, kỹ thuật của học sinh (dành cho học sinh có năng lực, sở thích, được hướng dẫn bởi giáo viên hoặc nhà khoa học).



Nội dung giáo dục STEM được triển khai theo hai quy trình: khám phá khoa học và thiết kế kỹ thuật. Các nội dung như lập trình, điều khiển, chế tạo robot, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) có thể được lồng ghép phù hợp với từng cấp học, đồng thời tích hợp yếu tố nghệ thuật, nhân văn (giáo dục STEAM). Việc đánh giá kết quả được thực hiện theo hướng phát triển năng lực, không hình thành môn học, đầu điểm hay học bạ riêng cho giáo dục STEM.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép tổ chức hoạt động giáo dục STEM ngoài nhà trường (tại cơ sở sản xuất, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, bảo tàng...) trên nguyên tắc tự nguyện, an toàn, có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh và không nhằm mục đích quảng cáo, bán hàng.

Không phát sinh nghĩa vụ đóng góp bắt buộc đối với học sinh, phụ huynh

Về đội ngũ, dự thảo quy định, cán bộ quản lý, giáo viên phụ trách giáo dục STEM cần có năng lực dạy học tích hợp liên môn, sử dụng thiết bị và khai thác công cụ trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm. Việc phân công không làm phát sinh nhiệm vụ, thời gian làm việc ngoài quy định. Giáo viên được bồi dưỡng, được xem xét quy đổi tiết dạy hoặc hưởng thù lao khi hướng dẫn hoạt động ngoài giờ chính khóa.

Về cơ sở vật chất, dự thảo không bắt buộc phải có phòng học riêng cho giáo dục STEM. Việc trang bị thiết bị được thực hiện theo lộ trình ba mức kế thừa nhau: Mức 1 khai thác thiết bị dạy học tối thiểu và vật liệu sẵn có (mọi cơ sở giáo dục đều thực hiện được); Mức 2 trang bị bổ sung thiết bị gắn với chuyển đổi số; Mức 3 dành cho giáo dục STEM chuyên sâu, phù hợp với trường chuyên, trường trọng điểm.

Dự thảo Thông tư được ban hành kèm theo các Phụ lục về danh mục thiết bị giáo dục STEM theo từng cấp học, mang tính chất danh mục khung để định hướng, mô tả thiết bị theo tên gọi, tính năng và chức năng giáo dục cơ bản, không quy định nhãn hiệu, xuất xứ hay thông số kỹ thuật chi tiết, không phải là danh mục thiết bị dạy học tối thiểu bắt buộc.

Về học liệu và an toàn, dự thảo quy định rõ thẩm quyền thẩm định tài liệu tự biên soạn, yêu cầu bảo đảm an toàn khi thực hành, chế tạo, thí nghiệm, cũng như an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân học sinh khi ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo.

Kinh phí thực hiện được huy động từ ngân sách nhà nước, nguồn thu hợp pháp của cơ sở giáo dục và các nguồn tài trợ hợp pháp, không phát sinh nghĩa vụ đóng góp bắt buộc đối với học sinh, cha mẹ học sinh.



Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định mới của Luật Giáo dục và phù hợp với chủ trương thực hiện dạy học 2 buổi/ngày tại các cơ sở giáo dục nhằm phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh; tạo hành lang pháp lý thống nhất cho việc tổ chức giáo dục STEM (tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học) tại các cơ sở giáo dục phổ thông trên cả nước, khắc phục tình trạng triển khai chưa đồng bộ giữa các địa phương, nhà trường trong thời gian qua.

Không phát sinh môn học mới, không gây áp lực, quá tải cho học sinh, giáo viên

Dự thảo Thông tư hướng tới mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo Chương trình giáo dục phổ thông, tăng cường năng lực khoa học, công nghệ, tin học, năng lực số và khả năng vận dụng kiến thức liên môn giải quyết vấn đề thực tiễn; bảo đảm cơ hội tiếp cận công bằng cho mọi học sinh, kể cả vùng khó khăn, học sinh khuyết tật, học sinh dân tộc thiểu số; đồng thời từng bước hình thành hệ sinh thái giáo dục STEM, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nhà trường.

Ngoài mục tiêu chung, dự thảo nêu rõ mục tiêu riêng đối với từng cấp học trong hệ thống giáo dục phổ thông; đồng thời, nhấn mạnh mục tiêu phát hiện, khuyến khích và tạo điều kiện phát triển học sinh có năng lực, sở thích, năng khiếu trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ; tăng cường định hướng nghề nghiệp, kết nối với cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp, góp phần tạo nguồn người học cho các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược của quốc gia.

Nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình triển khai là không làm phát sinh môn học mới, không gây áp lực, quá tải cho học sinh và giáo viên; không làm phát sinh thời lượng dạy học, đầu điểm hay hồ sơ, sổ sách riêng ngoài quy định hiện hành.

Cho phép tổ chức hoạt động STEM ngoài nhà trường

Dự thảo quy định giáo dục STEM được tổ chức theo ba hình thức: bài học STEM (được thiết kế trong quá trình dạy học các môn học theo hướng tích hợp liên môn hoặc nội môn); hoạt động trải nghiệm STEM (tổ chức theo câu lạc bộ hoặc trải nghiệm thực tế, trên tinh thần tự nguyện, không bắt buộc đại trà); và hoạt động nghiên cứu khoa học, kỹ thuật của học sinh (dành cho học sinh có năng lực, sở thích, được hướng dẫn bởi giáo viên hoặc nhà khoa học).



Nội dung giáo dục STEM được triển khai theo hai quy trình: khám phá khoa học và thiết kế kỹ thuật. Các nội dung như lập trình, điều khiển, chế tạo robot, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) có thể được lồng ghép phù hợp với từng cấp học, đồng thời tích hợp yếu tố nghệ thuật, nhân văn (giáo dục STEAM). Việc đánh giá kết quả được thực hiện theo hướng phát triển năng lực, không hình thành môn học, đầu điểm hay học bạ riêng cho giáo dục STEM.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép tổ chức hoạt động giáo dục STEM ngoài nhà trường (tại cơ sở sản xuất, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, bảo tàng...) trên nguyên tắc tự nguyện, an toàn, có sự đồng thuận của cha mẹ học sinh và không nhằm mục đích quảng cáo, bán hàng.

Không phát sinh nghĩa vụ đóng góp bắt buộc đối với học sinh, phụ huynh

Về đội ngũ, dự thảo quy định, cán bộ quản lý, giáo viên phụ trách giáo dục STEM cần có năng lực dạy học tích hợp liên môn, sử dụng thiết bị và khai thác công cụ trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm. Việc phân công không làm phát sinh nhiệm vụ, thời gian làm việc ngoài quy định. Giáo viên được bồi dưỡng, được xem xét quy đổi tiết dạy hoặc hưởng thù lao khi hướng dẫn hoạt động ngoài giờ chính khóa.

Về cơ sở vật chất, dự thảo không bắt buộc phải có phòng học riêng cho giáo dục STEM. Việc trang bị thiết bị được thực hiện theo lộ trình ba mức kế thừa nhau: Mức 1 khai thác thiết bị dạy học tối thiểu và vật liệu sẵn có (mọi cơ sở giáo dục đều thực hiện được); Mức 2 trang bị bổ sung thiết bị gắn với chuyển đổi số; Mức 3 dành cho giáo dục STEM chuyên sâu, phù hợp với trường chuyên, trường trọng điểm.

Dự thảo Thông tư được ban hành kèm theo các Phụ lục về danh mục thiết bị giáo dục STEM theo từng cấp học, mang tính chất danh mục khung để định hướng, mô tả thiết bị theo tên gọi, tính năng và chức năng giáo dục cơ bản, không quy định nhãn hiệu, xuất xứ hay thông số kỹ thuật chi tiết, không phải là danh mục thiết bị dạy học tối thiểu bắt buộc.

Về học liệu và an toàn, dự thảo quy định rõ thẩm quyền thẩm định tài liệu tự biên soạn, yêu cầu bảo đảm an toàn khi thực hành, chế tạo, thí nghiệm, cũng như an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân học sinh khi ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo.

Kinh phí thực hiện được huy động từ ngân sách nhà nước, nguồn thu hợp pháp của cơ sở giáo dục và các nguồn tài trợ hợp pháp, không phát sinh nghĩa vụ đóng góp bắt buộc đối với học sinh, cha mẹ học sinh.