Đưa hợp tác giáo dục Việt - Pháp vào những lĩnh vực chiến lược
2026/09/10 21:36
GD&TĐ - Hợp tác GD-ĐT giữa Việt Nam-Pháp đã có nền tảng vững chắc. Bước tiếp theo là đưa hợp tác vào những lĩnh vực chiến lược như AI, bán dẫn và năng lượng.
Xung quanh vấn đề này, bà Nguyễn Thu Thủy – Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT) có những trao đổi trên Báo Giáo dục và Thời đại.
Hợp tác Việt - Pháp có giá trị thực tiễn
* Thưa bà, hợp tác giáo dục và đào tạo giữa Việt Nam - Pháp đã có nền tảng khá lâu dài với nhiều chương trình, dự án được triển khai. Bà đánh giá thế nào về kết quả hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực này?
- Pháp hiện là đối tác tin cậy của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam trong triển khai các chương trình liên kết đào tạo. Một trong những thuận lợi quan trọng là hệ thống giáo dục đại học và văn bằng của Pháp được quản lý thống nhất, đồng thời Việt Nam và Pháp đã ký thỏa thuận về công nhận tương đương bằng cấp.
Hiện có 27 chương trình liên kết đào tạo với Pháp. Bên cạnh đó, một số dự án hợp tác đã trở thành những mô hình có dấu ấn như: Trung tâm Pháp - Việt đào tạo về quản lý (CFVG), Chương trình đào tạo kỹ sư chất lượng cao tại Việt Nam (PFIEV) hay Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH).
Riêng CFVG, sau hơn 30 năm triển khai, chương trình đã đào tạo hơn 5.000 học viên và hiện tuyển khoảng 300-400 học viên mỗi năm. PFIEV cũng đã tuyển sinh gần 6.500 sinh viên và đào tạo hơn 2.760 kỹ sư. Những kết quả này cho thấy hợp tác Việt - Pháp có nền tảng và giá trị thực tiễn đáng kể.
Ngày 7/10/2024, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn (Thời điểm là Thứ trưởng) và bà Anne GENETET, Bộ trưởng Bộ Giáo dục quốc gia Pháp ký kết Thỏa thuận hợp tác về giáo dục giữa Chính phủ hai nước.
* Thực tế cho thấy, hợp tác đại học Việt Nam - Pháp vẫn chủ yếu tập trung ở kinh tế, quản trị và tài chính, trong khi hợp tác ở các ngành công nghệ chiến lược còn hạn chế. Đây có phải là điểm cần thay đổi trong giai đoạn tới?
- Đây đúng là một trong những vấn đề cần được quan tâm. Việt Nam đang ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong nhiều lĩnh vực công nghệ chiến lược như: trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, robot, năng lượng, vật liệu mới, an ninh mạng, hàng không, vũ trụ...
Trong khi đó, hợp tác đào tạo với Pháp hiện vẫn tập trung nhiều ở các lĩnh vực kinh tế, quản trị và tài chính. Hợp tác trong các ngành công nghệ chiến lược còn hạn chế và chủ yếu được triển khai tại Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội.
Hợp tác phải gắn với những ưu tiên phát triển của mỗi bên
* Vậy những lĩnh vực nào sẽ được ưu tiên trong hợp tác giáo dục đại học Việt Nam - Pháp thời gian tới, thưa bà?
- Hai bên dự kiến ưu tiên phát triển các chương trình đào tạo Việt - Pháp trong những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược như: AI, bán dẫn, vi điện tử, năng lượng, y sinh - y dược, toán học, môi trường, giao thông và FinTech.
Định hướng quan trọng là khuyến khích các chương trình có sự tham gia đồng thời của trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Đây là cách để đào tạo gắn với nghiên cứu, nhu cầu thực tiễn và thị trường lao động.
Bên cạnh đào tạo, hai bên cũng hướng tới xây dựng các nhóm nghiên cứu chung, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, trao đổi nhà khoa học, sử dụng chung phòng thí nghiệm, triển khai các dự án nghiên cứu chung và tham gia các chương trình nghiên cứu của Pháp, Liên minh châu Âu.
Bà Nguyễn Thu Thủy – Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT).
* Một vấn đề được quan tâm là làm thế nào để hợp tác giáo dục gắn chặt hơn với nhu cầu của doanh nghiệp và cơ hội việc làm cho người học. Định hướng này sẽ được triển khai ra sao?
- Tăng cường kết nối doanh nghiệp Pháp với các trường đại học Việt Nam là một trong những hướng hợp tác được đặt ra. Phía Pháp có thể hỗ trợ kết nối các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp công nghệ của Pháp với các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam, trước hết ở những lĩnh vực công nghệ cao.
Hợp tác không chỉ dừng ở đào tạo mà có thể được triển khai thông qua phòng thí nghiệm doanh nghiệp, học bổng, thực tập và tuyển dụng, doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu, đồng tài trợ đề tài, chuyển giao công nghệ, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo.
Với PFIEV, định hướng cũng là tăng cường sự tham gia của các tập đoàn lớn của Pháp tại Việt Nam vào đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, đồng thời hướng tới mở rộng mô hình đồng cấp bằng kỹ sư/thạc sĩ giữa hai quốc gia.
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp giáo dục” cho Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet và Tùy viên Hợp tác giáo dục Arnaud Pannier, ghi nhận những đóng góp tích cực đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo của Việt Nam.
* Từ những định hướng trên, theo bà, đâu là yếu tố quan trọng để hợp tác giáo dục Việt Nam - Pháp chuyển từ những mô hình đã có sang một giai đoạn hợp tác thực chất và có chiều sâu hơn?
- Trước hết cần tiếp tục phát huy những mô hình hợp tác đã chứng minh hiệu quả, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu lớn về nhân lực chất lượng cao.
Cùng với đó là tăng học bổng và cơ hội trao đổi sinh viên, mở rộng các chương trình ngắn hạn, trường hè, trao đổi tín chỉ và thực tập tại Pháp. Với giáo dục đại học, cần đồng thời thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu chung, công bố khoa học chất lượng và kết nối doanh nghiệp.
Điểm quan trọng là hợp tác phải gắn với những ưu tiên phát triển của mỗi bên, chú trọng chất lượng và tác động thực tế thay vì chỉ gia tăng số lượng chương trình hay hoạt động. Đây sẽ là cơ sở để hợp tác giáo dục Việt Nam - Pháp tạo ra giá trị bền vững hơn trong giai đoạn tới.
Xin cảm ơn bà!
Trong thời gian tới, định hướng hợp tác giữa Việt Nam và Pháp cần được điều chỉnh để đáp ứng tốt hơn các yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam, đồng thời khai thác thế mạnh về khoa học, công nghệ và nghiên cứu của các đối tác Pháp.
Giờ thực hành của sinh viên Trường ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội.
Xung quanh vấn đề này, bà Nguyễn Thu Thủy – Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT) có những trao đổi trên Báo Giáo dục và Thời đại.
Hợp tác Việt - Pháp có giá trị thực tiễn
* Thưa bà, hợp tác giáo dục và đào tạo giữa Việt Nam - Pháp đã có nền tảng khá lâu dài với nhiều chương trình, dự án được triển khai. Bà đánh giá thế nào về kết quả hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực này?
- Pháp hiện là đối tác tin cậy của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam trong triển khai các chương trình liên kết đào tạo. Một trong những thuận lợi quan trọng là hệ thống giáo dục đại học và văn bằng của Pháp được quản lý thống nhất, đồng thời Việt Nam và Pháp đã ký thỏa thuận về công nhận tương đương bằng cấp.
Hiện có 27 chương trình liên kết đào tạo với Pháp. Bên cạnh đó, một số dự án hợp tác đã trở thành những mô hình có dấu ấn như: Trung tâm Pháp - Việt đào tạo về quản lý (CFVG), Chương trình đào tạo kỹ sư chất lượng cao tại Việt Nam (PFIEV) hay Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH).
Riêng CFVG, sau hơn 30 năm triển khai, chương trình đã đào tạo hơn 5.000 học viên và hiện tuyển khoảng 300-400 học viên mỗi năm. PFIEV cũng đã tuyển sinh gần 6.500 sinh viên và đào tạo hơn 2.760 kỹ sư. Những kết quả này cho thấy hợp tác Việt - Pháp có nền tảng và giá trị thực tiễn đáng kể.
Ngày 7/10/2024, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn (Thời điểm là Thứ trưởng) và bà Anne GENETET, Bộ trưởng Bộ Giáo dục quốc gia Pháp ký kết Thỏa thuận hợp tác về giáo dục giữa Chính phủ hai nước.
* Thực tế cho thấy, hợp tác đại học Việt Nam - Pháp vẫn chủ yếu tập trung ở kinh tế, quản trị và tài chính, trong khi hợp tác ở các ngành công nghệ chiến lược còn hạn chế. Đây có phải là điểm cần thay đổi trong giai đoạn tới?
- Đây đúng là một trong những vấn đề cần được quan tâm. Việt Nam đang ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong nhiều lĩnh vực công nghệ chiến lược như: trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, robot, năng lượng, vật liệu mới, an ninh mạng, hàng không, vũ trụ...
Trong khi đó, hợp tác đào tạo với Pháp hiện vẫn tập trung nhiều ở các lĩnh vực kinh tế, quản trị và tài chính. Hợp tác trong các ngành công nghệ chiến lược còn hạn chế và chủ yếu được triển khai tại Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội.
Hợp tác phải gắn với những ưu tiên phát triển của mỗi bên
* Vậy những lĩnh vực nào sẽ được ưu tiên trong hợp tác giáo dục đại học Việt Nam - Pháp thời gian tới, thưa bà?
- Hai bên dự kiến ưu tiên phát triển các chương trình đào tạo Việt - Pháp trong những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược như: AI, bán dẫn, vi điện tử, năng lượng, y sinh - y dược, toán học, môi trường, giao thông và FinTech.
Định hướng quan trọng là khuyến khích các chương trình có sự tham gia đồng thời của trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Đây là cách để đào tạo gắn với nghiên cứu, nhu cầu thực tiễn và thị trường lao động.
Bên cạnh đào tạo, hai bên cũng hướng tới xây dựng các nhóm nghiên cứu chung, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, trao đổi nhà khoa học, sử dụng chung phòng thí nghiệm, triển khai các dự án nghiên cứu chung và tham gia các chương trình nghiên cứu của Pháp, Liên minh châu Âu.
Bà Nguyễn Thu Thủy – Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT).
* Một vấn đề được quan tâm là làm thế nào để hợp tác giáo dục gắn chặt hơn với nhu cầu của doanh nghiệp và cơ hội việc làm cho người học. Định hướng này sẽ được triển khai ra sao?
- Tăng cường kết nối doanh nghiệp Pháp với các trường đại học Việt Nam là một trong những hướng hợp tác được đặt ra. Phía Pháp có thể hỗ trợ kết nối các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp công nghệ của Pháp với các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam, trước hết ở những lĩnh vực công nghệ cao.
Hợp tác không chỉ dừng ở đào tạo mà có thể được triển khai thông qua phòng thí nghiệm doanh nghiệp, học bổng, thực tập và tuyển dụng, doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu, đồng tài trợ đề tài, chuyển giao công nghệ, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo.
Với PFIEV, định hướng cũng là tăng cường sự tham gia của các tập đoàn lớn của Pháp tại Việt Nam vào đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, đồng thời hướng tới mở rộng mô hình đồng cấp bằng kỹ sư/thạc sĩ giữa hai quốc gia.
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp giáo dục” cho Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet và Tùy viên Hợp tác giáo dục Arnaud Pannier, ghi nhận những đóng góp tích cực đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo của Việt Nam.
* Từ những định hướng trên, theo bà, đâu là yếu tố quan trọng để hợp tác giáo dục Việt Nam - Pháp chuyển từ những mô hình đã có sang một giai đoạn hợp tác thực chất và có chiều sâu hơn?
- Trước hết cần tiếp tục phát huy những mô hình hợp tác đã chứng minh hiệu quả, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực Việt Nam đang có nhu cầu lớn về nhân lực chất lượng cao.
Cùng với đó là tăng học bổng và cơ hội trao đổi sinh viên, mở rộng các chương trình ngắn hạn, trường hè, trao đổi tín chỉ và thực tập tại Pháp. Với giáo dục đại học, cần đồng thời thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu chung, công bố khoa học chất lượng và kết nối doanh nghiệp.
Điểm quan trọng là hợp tác phải gắn với những ưu tiên phát triển của mỗi bên, chú trọng chất lượng và tác động thực tế thay vì chỉ gia tăng số lượng chương trình hay hoạt động. Đây sẽ là cơ sở để hợp tác giáo dục Việt Nam - Pháp tạo ra giá trị bền vững hơn trong giai đoạn tới.
Xin cảm ơn bà!
Trong thời gian tới, định hướng hợp tác giữa Việt Nam và Pháp cần được điều chỉnh để đáp ứng tốt hơn các yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam, đồng thời khai thác thế mạnh về khoa học, công nghệ và nghiên cứu của các đối tác Pháp.
