Đưa Luật Nhà giáo vào cuộc sống: Bảo đảm công khai, minh bạch
2025/07/14 13:50
GD&TĐ - Ngành Giáo dục sẽ đảm nhiệm tuyển dụng, luân chuyển giáo viên; thực hiện giải pháp bảo vệ danh dự nhà giáo, đồng thời Luật Nhà giáo cũng yêu cầu về đạo đức, chuyên môn với giáo viên trường công và tư…
Điều này đòi hỏi cần thiết lập cơ chế giám sát độc lập và thường xuyên từ cơ sở giáo dục đến cấp quản lý nhằm bảo đảm quy định được thực hiện nghiêm túc, minh bạch.
“Điều hòa” chất lượng giáo dục
Bà Huỳnh Thị Thu Nguyệt - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Đình Chinh (Hòa Cường, Đà Nẵng) cho biết: “Theo quy mô lớp học thì năm học 2025 - 2026, nhà trường thiếu 1,5 giáo viên văn hóa. Và 5 trường tiểu học khác trong địa bàn phường cũng trong tình trạng phát triển ‘nóng’, sau mỗi năm học đều tăng thêm số lớp do tăng dân số cơ học. Nếu UBND phường thực hiện luân chuyển giáo viên thì chỉ ở phạm vi 6 trường học của phường, không thể điều tiết giáo viên từ địa bàn khác về. Nhưng khi sở GD&ĐT làm đầu mối quản lý, việc luân chuyển giáo viên từ phường này sang phường khác có thể thực hiện được”.
Ông Nguyễn Khắc Điệp - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Trà Vinh (Trà Vân, Đà Nẵng) cho rằng, với Luật Nhà giáo, các trường học sẽ có “tiếng nói” ở mức độ nhất định trong tuyển dụng và luân chuyển giáo viên.
“Trước đây, một số giáo viên hợp đồng hưởng lương ngân sách, sự gắn bó với tập thể nhà trường đôi lúc còn rời rạc. Giáo viên có tâm lý Ban giám hiệu không tham gia đánh giá chuyên môn trong hồ sơ công tác nên không ảnh hưởng trong việc thi tuyển dụng hoặc chuyển sang hợp đồng ở một trường học khác.
Điều này, ở chừng mực nào đó, sẽ góp phần làm thay đổi tâm thế giáo viên dạy học và các hoạt động khác để họ nỗ lực, tâm huyết, cống hiến hơn”, ông Điệp nêu quan điểm và kỳ vọng, việc ngành Giáo dục thực hiện tuyển dụng giáo viên thì các trường sẽ đủ định biên giáo viên/lớp như tiêu chí của Bộ GD&ĐT xây dựng.
Ngoài ra, với sự điều chỉnh này, UBND các xã, phường đề xuất nhu cầu dựa trên báo cáo của các trường học để ngành Giáo dục có cơ sở thực hiện luân chuyển, tuyển dụng nên bài toán thừa - thiếu cục bộ vốn đã kéo dài lâu này.
Từ sau khi có Thông tư liên tịch số 11/2015/TTLT-BGDĐT-BNV giữa Bộ Nội vụ và Bộ GD&ĐT về phân cấp quản lý đối với lĩnh vực giáo dục, một số chỉ đạo về tài chính, con người, thi đua… mỗi địa phương thực hiện một kiểu và không đúng mức như chỉ đạo của Chính phủ.
Điều này dẫn đến khó khăn, bất cập cho ngành Giáo dục trong công tác chỉ đạo, điều hành và nâng cao chất lượng. Theo phân cấp quản lý, sở GD&ĐT chỉ tuyển giáo viên cấp THPT còn từ cấp THCS trở xuống do chủ tịch huyện quyết định. Có nơi, chủ tịch huyện sẽ giao phòng GD&ĐT chủ trì, phối hợp với phòng Nội vụ và Tài chính, nhưng có nơi làm ngược lại.
Từ kinh nghiệm phối hợp giữa phòng GD&ĐT và phòng Nội vụ nhiều năm qua trong công tác tuyển dụng, điều động, bổ nhiệm cán bộ quản lý trường học, một cán bộ phụ trách mảng văn hóa - xã hội của phường Hòa Khánh (TP Đà Nẵng) cho biết, cần có sự giám sát giữa các đơn vị trong tuyển dụng, bổ nhiệm để tránh việc tuyển dụng tràn lan hoặc thừa - thiếu cục bộ. Ngành GD-ĐT và Nội vụ phải cùng phối hợp rà soát để xây dựng chỉ tiêu biên chế trên cơ sở nhu cầu các trường học do UBND các xã, phường tổng hợp và đề xuất.
Ảnh minh họa INT.
Tạo dựng văn hóa giám sát - đồng hành
Ông Võ Văn Minh - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng nhận xét: “Không ít bất cập trước đây - từ việc tuyển dụng, bổ nhiệm, đánh giá giáo viên, đến chính sách đầu tư, chế độ… bắt nguồn từ khoảng trống giám sát hoặc giám sát hình thức, thiếu độc lập. Việc một cơ quan tuyển dụng nhưng không trực tiếp sử dụng giáo viên, trong khi trách nhiệm chất lượng lại đặt lên vai là ví dụ cho thấy giám sát không rõ ràng sẽ dẫn đến rối rắm trong thực thi”.
Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng cho rằng, để Luật Nhà giáo đi vào cuộc sống, cần thiết lập các hình thức giám sát đa chiều, công bằng và mang tính xây dựng.
Trong đó, với giám sát tuyển dụng, sử dụng, trọng dụng nhà giáo, việc tuyển chọn phải gắn liền với thực tiễn sử dụng, có tiếng nói của nhà trường, được kiểm tra bởi hội đồng để tránh hình thức hóa, chạy “chỉ tiêu” hay áp lực ngoài chuyên môn. Với bổ nhiệm, điều động, đánh giá cán bộ quản lý, hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn hay những người làm quản lý giáo dục cần đánh giá trên cơ sở kết quả thực chất, không bị chi phối bởi mối quan hệ hành chính đơn thuần.
“Trong giám sát đầu tư và chính sách, cần công khai, minh bạch hóa việc phân bổ ngân sách giáo dục, chế độ phụ cấp, đào tạo - bồi dưỡng nhà giáo. Giám sát tốt sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa luật và đời sống giáo viên”, ông Minh gợi mở và cho biết, để bảo vệ giáo viên khỏi áp lực phi chuyên môn, cần có ranh giới rõ ràng giữa quyền giám sát và việc lợi dụng dân chủ để công kích, gây áp lực lên nhà giáo qua dư luận, mạng xã hội. Một môi trường giáo dục lành mạnh phải đồng thời tự do và công khai, nhưng không được buông lỏng sự thật và đạo lý.
Ông Võ Văn Minh cho rằng, phải tạo dựng được văn hóa giám sát đồng hành trong thực thi Luật Nhà giáo. “Giám sát không phải để tìm lỗi, mà để bảo đảm luật thực hiện đúng, người làm giáo dục chân chính được bảo vệ, những bất cập điều chỉnh kịp thời.
Văn hóa giám sát cần đi cùng hiểu biết, công bằng và tinh thần đồng hành chứ không phải chỉ ‘truy cứu trách nhiệm’ một chiều. Chỉ khi người thầy được đánh giá công tâm, hỗ trợ đúng lúc, đứng vững trên danh dự nghề nghiệp của mình, thì giáo dục mới thật sự có thể đổi mới từ gốc rễ”, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng bày tỏ.
Dù sở GD&ĐT các địa phương sẽ thực hiện bổ nhiệm cán bộ quản lý các trường học nhưng vẫn có sự phối hợp của xã, phường. Đơn cử như hồ sơ bổ nhiệm cán bộ quản lý đều do Đảng ủy các xã, phường thực hiện khâu thẩm tra. Chính vì vậy, dù có sự “đổi vai” trong tuyển dụng và bổ nhiệm nhưng sự phối hợp vẫn duy trì để vừa bảo đảm đặc thù của ngành Giáo dục vừa đáp ứng phân cấp quản lý. Bà Huỳnh Thị Thu Nguyệt - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Đình Chinh
Tiết học sinh hoạt chuyên đề Học thông qua chơi của Trường Tiểu học Hùng Vương (Hải Châu, Đà Nẵng). Ảnh: NTCC
Điều này đòi hỏi cần thiết lập cơ chế giám sát độc lập và thường xuyên từ cơ sở giáo dục đến cấp quản lý nhằm bảo đảm quy định được thực hiện nghiêm túc, minh bạch.
“Điều hòa” chất lượng giáo dục
Bà Huỳnh Thị Thu Nguyệt - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Đình Chinh (Hòa Cường, Đà Nẵng) cho biết: “Theo quy mô lớp học thì năm học 2025 - 2026, nhà trường thiếu 1,5 giáo viên văn hóa. Và 5 trường tiểu học khác trong địa bàn phường cũng trong tình trạng phát triển ‘nóng’, sau mỗi năm học đều tăng thêm số lớp do tăng dân số cơ học. Nếu UBND phường thực hiện luân chuyển giáo viên thì chỉ ở phạm vi 6 trường học của phường, không thể điều tiết giáo viên từ địa bàn khác về. Nhưng khi sở GD&ĐT làm đầu mối quản lý, việc luân chuyển giáo viên từ phường này sang phường khác có thể thực hiện được”.
Ông Nguyễn Khắc Điệp - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Trà Vinh (Trà Vân, Đà Nẵng) cho rằng, với Luật Nhà giáo, các trường học sẽ có “tiếng nói” ở mức độ nhất định trong tuyển dụng và luân chuyển giáo viên.
“Trước đây, một số giáo viên hợp đồng hưởng lương ngân sách, sự gắn bó với tập thể nhà trường đôi lúc còn rời rạc. Giáo viên có tâm lý Ban giám hiệu không tham gia đánh giá chuyên môn trong hồ sơ công tác nên không ảnh hưởng trong việc thi tuyển dụng hoặc chuyển sang hợp đồng ở một trường học khác.
Điều này, ở chừng mực nào đó, sẽ góp phần làm thay đổi tâm thế giáo viên dạy học và các hoạt động khác để họ nỗ lực, tâm huyết, cống hiến hơn”, ông Điệp nêu quan điểm và kỳ vọng, việc ngành Giáo dục thực hiện tuyển dụng giáo viên thì các trường sẽ đủ định biên giáo viên/lớp như tiêu chí của Bộ GD&ĐT xây dựng.
Ngoài ra, với sự điều chỉnh này, UBND các xã, phường đề xuất nhu cầu dựa trên báo cáo của các trường học để ngành Giáo dục có cơ sở thực hiện luân chuyển, tuyển dụng nên bài toán thừa - thiếu cục bộ vốn đã kéo dài lâu này.
Từ sau khi có Thông tư liên tịch số 11/2015/TTLT-BGDĐT-BNV giữa Bộ Nội vụ và Bộ GD&ĐT về phân cấp quản lý đối với lĩnh vực giáo dục, một số chỉ đạo về tài chính, con người, thi đua… mỗi địa phương thực hiện một kiểu và không đúng mức như chỉ đạo của Chính phủ.
Điều này dẫn đến khó khăn, bất cập cho ngành Giáo dục trong công tác chỉ đạo, điều hành và nâng cao chất lượng. Theo phân cấp quản lý, sở GD&ĐT chỉ tuyển giáo viên cấp THPT còn từ cấp THCS trở xuống do chủ tịch huyện quyết định. Có nơi, chủ tịch huyện sẽ giao phòng GD&ĐT chủ trì, phối hợp với phòng Nội vụ và Tài chính, nhưng có nơi làm ngược lại.
Từ kinh nghiệm phối hợp giữa phòng GD&ĐT và phòng Nội vụ nhiều năm qua trong công tác tuyển dụng, điều động, bổ nhiệm cán bộ quản lý trường học, một cán bộ phụ trách mảng văn hóa - xã hội của phường Hòa Khánh (TP Đà Nẵng) cho biết, cần có sự giám sát giữa các đơn vị trong tuyển dụng, bổ nhiệm để tránh việc tuyển dụng tràn lan hoặc thừa - thiếu cục bộ. Ngành GD-ĐT và Nội vụ phải cùng phối hợp rà soát để xây dựng chỉ tiêu biên chế trên cơ sở nhu cầu các trường học do UBND các xã, phường tổng hợp và đề xuất.
Ảnh minh họa INT.
Tạo dựng văn hóa giám sát - đồng hành
Ông Võ Văn Minh - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng nhận xét: “Không ít bất cập trước đây - từ việc tuyển dụng, bổ nhiệm, đánh giá giáo viên, đến chính sách đầu tư, chế độ… bắt nguồn từ khoảng trống giám sát hoặc giám sát hình thức, thiếu độc lập. Việc một cơ quan tuyển dụng nhưng không trực tiếp sử dụng giáo viên, trong khi trách nhiệm chất lượng lại đặt lên vai là ví dụ cho thấy giám sát không rõ ràng sẽ dẫn đến rối rắm trong thực thi”.
Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng cho rằng, để Luật Nhà giáo đi vào cuộc sống, cần thiết lập các hình thức giám sát đa chiều, công bằng và mang tính xây dựng.
Trong đó, với giám sát tuyển dụng, sử dụng, trọng dụng nhà giáo, việc tuyển chọn phải gắn liền với thực tiễn sử dụng, có tiếng nói của nhà trường, được kiểm tra bởi hội đồng để tránh hình thức hóa, chạy “chỉ tiêu” hay áp lực ngoài chuyên môn. Với bổ nhiệm, điều động, đánh giá cán bộ quản lý, hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn hay những người làm quản lý giáo dục cần đánh giá trên cơ sở kết quả thực chất, không bị chi phối bởi mối quan hệ hành chính đơn thuần.
“Trong giám sát đầu tư và chính sách, cần công khai, minh bạch hóa việc phân bổ ngân sách giáo dục, chế độ phụ cấp, đào tạo - bồi dưỡng nhà giáo. Giám sát tốt sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa luật và đời sống giáo viên”, ông Minh gợi mở và cho biết, để bảo vệ giáo viên khỏi áp lực phi chuyên môn, cần có ranh giới rõ ràng giữa quyền giám sát và việc lợi dụng dân chủ để công kích, gây áp lực lên nhà giáo qua dư luận, mạng xã hội. Một môi trường giáo dục lành mạnh phải đồng thời tự do và công khai, nhưng không được buông lỏng sự thật và đạo lý.
Ông Võ Văn Minh cho rằng, phải tạo dựng được văn hóa giám sát đồng hành trong thực thi Luật Nhà giáo. “Giám sát không phải để tìm lỗi, mà để bảo đảm luật thực hiện đúng, người làm giáo dục chân chính được bảo vệ, những bất cập điều chỉnh kịp thời.
Văn hóa giám sát cần đi cùng hiểu biết, công bằng và tinh thần đồng hành chứ không phải chỉ ‘truy cứu trách nhiệm’ một chiều. Chỉ khi người thầy được đánh giá công tâm, hỗ trợ đúng lúc, đứng vững trên danh dự nghề nghiệp của mình, thì giáo dục mới thật sự có thể đổi mới từ gốc rễ”, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng bày tỏ.
Dù sở GD&ĐT các địa phương sẽ thực hiện bổ nhiệm cán bộ quản lý các trường học nhưng vẫn có sự phối hợp của xã, phường. Đơn cử như hồ sơ bổ nhiệm cán bộ quản lý đều do Đảng ủy các xã, phường thực hiện khâu thẩm tra. Chính vì vậy, dù có sự “đổi vai” trong tuyển dụng và bổ nhiệm nhưng sự phối hợp vẫn duy trì để vừa bảo đảm đặc thù của ngành Giáo dục vừa đáp ứng phân cấp quản lý. Bà Huỳnh Thị Thu Nguyệt - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Đình Chinh
GD&TĐ - Cuộc thi viết “Kể câu chuyện Việt Nam” do Báo Nông thôn Ngày nay tổ chức lựa chọn 21 tác phẩm trao giải trong số 1.200 tác phẩm tham dự.
2026-08-28 09:03
Học nghề mở cánh cửa tự lập cho người khuyết tật
GD&TĐ - Từ lớp học nghề đến doanh nghiệp, người khuyết tật ở Hà Tĩnh đang được tạo thêm cơ hội học nghề, tìm việc và từng bước hòa nhập cộng đồng.
2026-08-28 03:10
Nâng cao chất lượng cán bộ công đoàn trong đối thoại và thương lượng tập thể
GD&TĐ - Trong tình hình mới, cán bộ công đoàn phải có bản lĩnh, kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ đồng thời gần người lao động và hiểu doanh nghiệp.
2026-08-28 03:09
Video ngắn, thủ phạm 'đánh cắp' sự tập trung và cảm xúc của bạn
GD&TĐ - Thường xuyên lướt video ngắn đã trở thành thói quen của nhiều người. Nhưng, xem lâu không chỉ hại mắt mà còn gây ảnh hưởng xấu đến tinh thần của bạn.
2026-08-28 03:09
Giáo dục nghề nghiệp gắn với hỗ trợ việc làm bền vững ở Phú Thọ
GD&TĐ - Gắn giáo dục nghề nghiệp với nhu cầu tuyển dụng và đổi mới kết nối cung - cầu đang mở rộng cơ hội việc làm bền vững cho lao động Phú Thọ.
2026-08-28 01:47
Mở lối việc làm từ giáo dục nghề nghiệp
GD&TĐ - Giáo dục nghề nghiệp gắn với nhu cầu thị trường lao động đang được các nhà trường đặc biệt quan tâm.
2026-08-28 01:46
Chiếu miễn phí nhiều phim điện ảnh đặc sắc dịp Quốc khánh 2/9
GD&TĐ - Từ ngày 27 - 30/8, Trung tâm Chiếu phim Quốc gia tổ chức đợt phim miễn phí nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.
2026-08-28 01:46
Hà Nội miễn phí tham quan di tích, danh thắng dịp Quốc khánh 2/9
GD&TĐ - Trong ngày Quốc khánh 2/9, du khách sẽ được miễn phí tham quan các danh thắng, di tích lịch sử, công trình văn hóa có thu phí do Hà Nội quản lý.
2026-08-27 16:24
Trường THPT chuyên Thủ Khoa Nghĩa (An Giang) có tân Hiệu trưởng
GD&TĐ - Ông Trần Quốc Vũ được bổ nhiệm giữ chức Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Thủ Khoa Nghĩa (An Giang), nhiệm kỳ 5 năm kể từ ngày ký Quyết định.
2026-08-27 16:23
Hơn 42 tỷ đồng xây dựng, cải tạo Trường Tiểu học Kim Đồng ở Cần Thơ
GD&TĐ - Công trình khởi công nhằm chào mừng Kỷ niệm 81 năm Ngày Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9.
