Tình trạng thiếu hụt nhân sự tại các bếp ăn trường học ở Hàn Quốc đang trở thành vấn đề nan giải, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dinh dưỡng trong mỗi bữa trưa của học sinh. Trong bối cảnh trên, Hàn Quốc đã tự động hóa công việc nấu ăn bằng robot.
Các bữa ăn học đường tại Hàn Quốc từ lâu được khen ngợi vì độ phong phú và giá trị dinh dưỡng cao. Một bữa ăn thường bao gồm cơm, súp và nhiều món ăn kèm làm từ nguyên liệu tươi sống.
Nhưng phía sau mỗi suất ăn chất lượng là một khối lượng công việc khổng lồ, từ rửa rau, gọt vỏ trái cây, đến chiên, xào, nêm nếm và bày biện - tất cả đều diễn ra trong khoảng thời gian eo hẹp. Những công đoạn tưởng chừng đơn giản như đập trứng hay rửa nho cũng dẫn đến tranh cãi, do khối lượng lớn thực phẩm phải phục vụ hàng trăm học sinh mỗi ngày.
Tại nhiều trường học, đội ngũ bếp ăn phải hoạt động liên tục để kịp giờ phục vụ, sau đó lại tiếp tục dọn dẹp và chuẩn bị cho hôm sau. Với khối lượng công việc nặng nề, môi trường áp lực cao và mức lương không tương xứng, việc thiếu hụt nhân lực là điều tất yếu. Số liệu từ Sở Giáo dục Thủ đô Seoul cho thấy, trong năm 2023, chỉ có 28 người nộp đơn trong khi mục tiêu tuyển dụng là 213 vị trí nhân viên bếp ăn.
Hệ quả trực tiếp của tình trạng này là chất lượng bữa ăn bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tại một trường tiểu học ở Suwon, tỉnh Gyeonggi, cuộc đình công của nhân viên căng-tin khiến học sinh phải ăn cơm trắng và rong biển khô trong nhiều ngày.
Ban đầu, nhà trường cố gắng thay thế bằng bánh mì, sữa và trái cây, nhưng thực đơn quá đơn điệu và không đủ dinh dưỡng, buộc phụ huynh phải góp tiền tự chuẩn bị bữa trưa cho con em mình.
Trong bối cảnh đó, Hàn Quốc đang tìm đến công nghệ như một giải pháp tiềm năng. Tự động hóa trong nhà bếp không còn là viễn cảnh xa vời. Một số trường học đã bắt đầu ứng dụng robot để chiên, xào, nấu súp hoặc canh. Tại Trường Trung học cơ sở Soonggok, Seoul, 4 robot nấu ăn đã được triển khai từ năm 2023, giúp giảm tải cho đội ngũ nhân viên.
Chính quyền thành phố Incheon cũng đầu tư hơn 700 triệu won để lắp đặt hệ thống robot tại ba trường trung học. Trong khi đó, các công ty khởi nghiệp như itcobot hay People's League đang phát triển những thiết bị tiên tiến hơn: Từ cánh tay robot biết lắc thùng chiên để loại bỏ dầu thừa, đến máy khuấy sử dụng cảm biến hình ảnh và lidar để kiểm soát chính xác nhiệt độ, trạng thái món ăn và đảm bảo an toàn vận hành. Hơn 300 doanh nghiệp đã tham gia triển lãm thiết bị nhà bếp tự động tại Seoul hồi đầu tháng 5, cho thấy quy mô và tiềm năng của thị trường này.
Dù triển vọng về mặt kỹ thuật là rõ ràng, không phải ai cũng tin vào lời giải robot. Liên đoàn Công nhân Giáo dục Công cộng thuộc Liên đoàn Công đoàn Hàn Quốc nhấn mạnh rằng robot hiện tại vẫn cần con người giám sát và can thiệp, nhất là trong những nhiệm vụ nấu ăn phức tạp. Họ cho rằng, thay vì đầu tư vào máy móc, nhà nước nên tập trung cải thiện điều kiện làm việc và tăng lương cho người lao động.
Tuy nhiên, một số chuyên gia lại nhìn nhận khác. GS Ham Sun-ok, làm việc tại Đại học Yonsei, khẳng định, tự động hóa không thay thế hoàn toàn con người, mà giúp họ tránh xa các nhiệm vụ nguy hiểm như tiếp xúc với dầu nóng, hơi nước hay phải nâng vật nặng. Bằng cách đó, robot không chỉ nâng cao hiệu quả mà còn bảo vệ sức khỏe người lao động.
Bài toán nhân sự trong bếp ăn học đường Hàn Quốc có lẽ không thể chỉ giải bằng một công nghệ duy nhất. Tuy nhiên, khi tự động hóa được triển khai một cách hợp lý và kết hợp với các chính sách cải thiện phúc lợi cho nhân viên, đó có thể là bước tiến quan trọng giúp đưa bữa ăn học đường trở lại đúng giá trị vốn có: Dinh dưỡng, ấm áp và bền vững.
Trong một buổi trưa đầu tháng 4 tại một trường trung học cơ sở ở thành phố Daejeon, Hàn Quốc, học sinh háo hức đón chờ bữa ăn sinh nhật đặc biệt với cơm, canh rong biển và bánh ngọt. Tuy nhiên, sự háo hức nhanh chóng chuyển thành thất vọng khi các em phát hiện bát canh rong biển không có rong biển.
Phía sau bát canh kỳ lạ ấy là một tranh chấp âm ỉ giữa nhân viên nhà bếp và nhà trường: Do chuyên gia dinh dưỡng không chuẩn bị sẵn rong biển cắt nhỏ, các nhân viên căng-tin quyết định loại bỏ món canh khỏi thực đơn thay vì tự tay sơ chế lại từ đầu. Tình huống tưởng chừng nhỏ nhặt này đã phản ánh áp lực khổng lồ đang đè nặng lên hệ thống bếp ăn học đường tại Hàn Quốc.
