Nguyên nhân đến từ tỷ lệ sinh giảm, chi phí sinh hoạt tăng và làn sóng dịch chuyển dân cư.
Theo phân tích của tờ New York Times, số lượng trẻ em tại Mỹ đang giảm dần và dẫn đến cuộc khủng hoảng âm thầm trong hệ thống giáo dục công lập. Tại 30 bang trên cả nước, số học sinh từ mẫu giáo đến lớp 12 đã giảm liên tục kể từ giữa những năm 2010. Xu hướng này không chỉ xuất hiện ở các đô thị lớn như Los Angeles, Chicago hay New York, mà còn lan rộng tới các vùng ngoại ô và những học khu nhỏ hơn.
Sự sụt giảm số lượng học sinh kéo theo hệ lụy trực tiếp về tài chính. Ở Mỹ, ngân sách giáo dục công thường phụ thuộc vào số lượng học sinh đăng ký học. Khi số học sinh giảm, nguồn thu của các học khu cũng thu hẹp. Nhiều cơ sở phải sa thải nhân sự, cắt giảm chương trình học hoặc đóng cửa trường học.
Theo các chuyên gia, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này như chi phí nhà ở và sinh hoạt tại các thành phố lớn ngày càng đắt đỏ. Bên cạnh đó, việc siết chặt chính sách nhập cư trong những năm gần đây cũng làm giảm số lượng trẻ em nhập cư. Nhiều học khu đã từng phụ thuộc vào nhóm trẻ này.
Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa nhất vẫn là tỷ lệ sinh thấp kỷ lục tại Mỹ. Tỷ lệ sinh đạt đỉnh vào năm 2007 nhưng đã giảm tới 24% kể từ đó. Điều này đồng nghĩa số trẻ bước vào độ tuổi đi học ngày càng ít hơn. Dự báo của Trung tâm Thống kê Giáo dục quốc gia cho thấy xu hướng giảm tuyển sinh sẽ còn tiếp diễn trong nhiều năm tới.
TS Marguerite Roza, Giám đốc Phòng thí nghiệm Edunomics thuộc Đại học Georgetown, cho rằng tình trạng hiện nay “mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm”. Nhiều học khu đã bắt đầu cảm nhận rõ sức ép tài chính.
Tại Portland, bang Oregon, số học sinh trường công đã giảm 9% kể từ năm 2014. Dù học khu đang nỗ lực thu hút học sinh bằng các chương trình mầm non và nâng cao kỹ năng đọc viết, giới chức vẫn thừa nhận đây không phải giải pháp dài hạn. Portland hiện đối mặt với khoản thâm hụt ngân sách lên tới 50 triệu USD vào năm 2027.
Đối với trường công, cuộc khủng hoảng sẽ không có hồi kết. Một trường học dù ít học sinh vẫn phải duy trì đội ngũ quản lý và giáo viên cơ bản, khiến chi phí trên mỗi học sinh tăng lên. Để tiết kiệm, nhiều trường buộc phải cắt giảm môn tự chọn, lớp nâng cao hoặc hoạt động ngoại khóa. Điều đó lại càng khiến phụ huynh chuyển con sang các trường khác.
Đóng cửa trường học được xem là giải pháp tiết kiệm ngân sách hiệu quả nhất.
Ông Gene Walker, Chủ tịch hội đồng một trường công lập tại thành phố Pittsburgh, Mỹ, chia sẻ: “Việc tái cơ cấu là cần thiết để tập trung nguồn lực cho các trường còn lại, giúp học sinh được tiếp cận tốt hơn với nghệ thuật, âm nhạc và ngoại ngữ. Dù nghiên cứu cho thấy đóng cửa trường có thể ảnh hưởng tiêu cực đến học sinh, nhiều chuyên gia nhận định việc chuyển tới những trường chất lượng cao hơn đôi khi vẫn mang lại lợi ích lâu dài”.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia phản đối kế hoạch trên. Một số nhà nhân khẩu học hy vọng tỷ lệ sinh ở Mỹ có thể phục hồi trong tương lai. Tuy nhiên, ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, các học khu vẫn phải chờ thêm ít nhất 10 đến 15 năm mới có thể chứng kiến sự thay đổi rõ rệt.
Ông William H. Frey, chuyên gia nhân khẩu học tại Viện Brookings, Mỹ, đánh giá: “Người Mỹ đang rời các bang ven biển và vùng Trung Tây có chi phí cao để chuyển tới các bang phía Nam và phía Tây, nơi giá nhà hợp lý hơn. Bằng chứng là những khu học chánh giàu có với chất lượng giáo dục cao như Palo Alto ở bang California hay Montclair ở bang New Jersey cũng sụt giảm học sinh”.
