Giáo dục đại học với sứ mệnh phát triển nhân tài: Đãi ngộ xứng đáng, trao cơ hội phát triển

2026/11/17 17:45

GD&TĐ - Thu hút và trọng dụng nhân tài không chỉ dừng ở chính sách đãi ngộ mà quan trọng hơn là xác định đúng nhu cầu, giao đúng nhiệm vụ, trao quyền và tạo điều kiện để người giỏi phát huy năng lực.



PGS.TS Nguyễn Vũ Quỳnh - Phó Hiệu trưởng Trường đại học Lạc Hồng: Xác định đúng nhu cầu, thu hút đúng người

PGS.TS Nguyễn Vũ Quỳnh cho biết: Tại Trường Đại học Lạc Hồng, chúng tôi xác định cần phát huy thế mạnh của một trường đại học định hướng ứng dụng, gắn đào tạo và nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương. Theo tôi, thước đo cuối cùng của chiến lược nhân tài không phải là thu hút được bao nhiêu người có học hàm, học vị cao, mà là tạo ra bao nhiêu giá trị mới cho người học, doanh nghiệp và xã hội.
Chúng ta đã có nhiều chuyển biến tích cực trong phát triển đội ngũ trí thức, giảng viên và nhà khoa học, nhưng khả năng thu hút, giữ chân và phát huy nhân tài vẫn chưa đồng đều giữa các cơ sở đào tạo.
Điểm nghẽn không chỉ nằm ở thu nhập mà còn ở môi trường nghiên cứu, nguồn lực đầu tư, cơ hội phát triển nghề nghiệp và quyền chủ động triển khai ý tưởng khoa học. Một nhà khoa học giỏi cần được giao đúng nhiệm vụ, có nhóm nghiên cứu phù hợp, phòng thí nghiệm, kinh phí và cơ chế đánh giá dựa trên kết quả thực chất.
Kết luận số 105-KL/TW Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ quản lý con người theo tổ chức sang phát triển nhân tài dựa trên sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến. Vì vậy, các trường đại học cần xây dựng môi trường để người giỏi không chỉ muốn đến mà còn có điều kiện phát triển, gắn bó lâu dài.
Để tránh đào tạo, tuyển dụng theo phong trào, đáp ứng yêu cầu làm chủ công nghệ và nâng cao sức tự chủ của đất nước, các trường cần xuất phát từ những bài toán thực tế của quốc gia, địa phương và doanh nghiệp để xác định lĩnh vực, năng lực và số lượng nhân tài cần thiết. Chẳng hạn, với yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, cần quan tâm đến trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, tự động hóa, công nghệ số và các công nghệ chiến lược khác, nhưng phải căn cứ vào nhu cầu thực tế và khả năng triển khai của từng trường, tránh chạy theo xu hướng.
PGS.TS Nguyễn Vũ Quỳnh.

Các trường nên phối hợp với doanh nghiệp, cơ quan quản lý xây dựng danh mục bài toán cần giải quyết, từ đó đặt hàng đào tạo, tuyển dụng chuyên gia và tổ chức nhóm nghiên cứu. Việc đánh giá cần dựa trên sản phẩm cụ thể như công nghệ được ứng dụng, quy trình được cải tiến, năng suất được nâng cao hoặc nhân lực được đào tạo đáp ứng yêu cầu công việc. Với TP Đồng Nai, địa bàn có thế mạnh công nghiệp, các trường đại học cần gắn đào tạo và nghiên cứu với nhu cầu đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Tại Trường Đại học Lạc Hồng (LHU), chúng tôi xác định phát triển đội ngũ giảng viên chất lượng cao, nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học là những nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển. Hằng năm, nhà trường tổ chức gặp gỡ đội ngũ giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ và nghiên cứu sinh để trao đổi về vai trò của nghiên cứu khoa học và định hướng phát triển học thuật. Nhà trường cũng công khai các đợt tuyển dụng giảng viên ở nhiều trình độ, trong đó có các vị trí dành cho tiến sĩ, giáo sư và phó giáo sư.
Với các trường đại học định hướng ứng dụng, thách thức là cân bằng giữa nguồn lực tài chính, điều kiện nghiên cứu và khả năng thu hút chuyên gia có kinh nghiệm thực tiễn. Theo tôi, cần tuyển dụng gắn với nhu cầu phát triển từng ngành, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và tạo điều kiện để giảng viên tham gia các đề tài có khả năng ứng dụng. Khó khăn chung của LHU cũng như nhiều trường là nguồn tuyển dụng nhân lực trình độ cao không đồng đều giữa các ngành. Có ngành nguồn tuyển dồi dào, nhưng một số ngành rất khan hiếm, chẳng hạn các ngành ngôn ngữ có ít người đạt học vị tiến sĩ hoặc học hàm giáo sư, phó giáo sư.
Theo tôi, các trường cần tập trung vào ba nhóm giải pháp.
Thứ nhất, xây dựng cơ chế thu hút linh hoạt, có chính sách đãi ngộ phù hợp, tạo điều kiện để chuyên gia, nhà khoa học phát huy năng lực.
Thứ hai, chuyển từ đánh giá nặng về bằng cấp, chức danh sang đánh giá chất lượng nghiên cứu, hiệu quả ứng dụng và đóng góp cụ thể; đồng thời trao quyền chủ động, bảo đảm kinh phí và chấp nhận những rủi ro hợp lý trong nghiên cứu khoa học.
Thứ ba, phát triển nhân tài từ sớm thông qua các nhóm nghiên cứu, chương trình cố vấn và hợp tác giữa nhà trường với doanh nghiệp, viện nghiên cứu trong và ngoài nước.

TS Thái Doãn Thanh - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công Thương TPHCM: Trao quyền, tạo điều kiện phát huy năng lực

TS Thái Doãn Thanh.

Tôi cho rằng, thu hút chỉ là bước đầu, quan trọng hơn là trọng dụng để nhân tài tạo ra đóng góp thực chất. Hiệu quả chính sách không chỉ thể hiện ở việc tuyển được người giỏi mà còn ở chất lượng đào tạo, những vấn đề khoa học được giải quyết, công nghệ được chuyển giao và đội ngũ kế cận trưởng thành.
Khoảng cách giữa thu hút và trọng dụng xuất hiện khi chúng ta quan tâm nhiều đến điều kiện để chuyên gia nhận lời về làm việc nhưng chưa chuẩn bị đầy đủ môi trường để họ phát huy năng lực. Có người được kỳ vọng dẫn dắt nghiên cứu nhưng phải dành phần lớn thời gian cho giảng dạy và công việc hành chính; có người có ý tưởng tốt nhưng thiếu cộng sự, thiết bị, dữ liệu hoặc kinh phí triển khai. Khi đó, dù được hỗ trợ ban đầu, năng lực của họ vẫn khó chuyển hóa thành kết quả.
Theo tôi, cần đồng thời giải quyết ba vấn đề: giao đúng việc, trao quyền tương xứng và bảo đảm điều kiện thực hiện. Khi mời một nhà khoa học xây dựng hướng nghiên cứu mới, nhà trường cần làm rõ bài toán cần giải quyết, sản phẩm kỳ vọng, thời gian thực hiện, nguồn lực bố trí và phạm vi chủ động của người phụ trách. Những nội dung này cần được thống nhất ngay từ đầu.
Cách đánh giá cũng cần thay đổi. Bằng cấp, học hàm và công bố khoa học là những căn cứ quan trọng, nhưng cần xem xét thêm chất lượng giảng dạy, năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn, khả năng xây dựng nhóm và đào tạo người trẻ. Với nghiên cứu dài hạn, cần đánh giá theo từng giai đoạn, có phản biện chuyên môn và chấp nhận rủi ro nghiên cứu trong giới hạn kiểm soát.
Trách nhiệm của người đứng đầu cũng rất quan trọng. Người quản lý phải biết lắng nghe, sử dụng hiệu quả người có năng lực và giải quyết những vướng mắc thuộc thẩm quyền. Trọng dụng nhân tài thể hiện rõ nhất qua nhiệm vụ được giao, quyền chủ động được bảo đảm và sự ghi nhận công bằng đối với đóng góp.
Tại Trường Đại học Công Thương TPHCM (HUIT), phát triển đội ngũ trình độ cao gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực nghiên cứu của một trường đại học định hướng ứng dụng. Trong định hướng năm học 2026 - 2027, nhà trường xác định phát triển nhân lực trình độ cao, khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế là những động lực quan trọng; đồng thời chú trọng sử dụng chuyên gia trong và ngoài nước, trao đổi giảng viên và phát triển môi trường nghiên cứu.
Từ góc độ quản trị, tôi cho rằng thu hút nhân tài cần được nhìn nhận trên cả hai phương diện: tuyển được người phù hợp và tạo môi trường để họ phát triển lâu dài. Một chuyên gia xuất sắc không chỉ cân nhắc thu nhập mà còn quan tâm đến định hướng phát triển của trường, chất lượng cộng sự, điều kiện nghiên cứu, cơ hội hợp tác và khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Với HUIT, thách thức tập trung ở ba nhóm: sức cạnh tranh về điều kiện làm việc trong bối cảnh nhiều trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cùng cần nhân lực giỏi; nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu cần có trọng tâm; và sự đồng bộ giữa tuyển dụng với bố trí công việc. Muốn chuyên gia tạo ra sản phẩm nghiên cứu có giá trị, nhà trường cần bảo đảm thời gian và điều kiện làm việc tương xứng.
Hướng giải quyết là xuất phát từ nhu cầu từng lĩnh vực, xác định rõ vị trí còn thiếu, năng lực cần có, nhiệm vụ được giao và nguồn lực có thể cam kết. Cùng với đó, cần thiết kế điều kiện làm việc phù hợp, từ thu nhập, thời gian nghiên cứu đến cơ hội dẫn dắt nhóm, hỗ trợ thủ tục và kết nối doanh nghiệp; bảo đảm cơ chế minh bạch, gắn quyền lợi với trách nhiệm và kết quả…
Bên cạnh thu hút từ bên ngoài, cần tạo cơ hội để giảng viên hiện có học tập, tham gia nhóm nghiên cứu và đảm nhận nhiệm vụ mới. Chính sách nhân tài sẽ thuyết phục hơn khi đội ngũ đang làm việc tại trường nhìn thấy lộ trình phát triển công bằng, rõ ràng.

PGS.TS Trần Thị Kim Oanh - Phó Viện trưởng Viện Công nghệ tài chính ngân hàng, Trường Đại học Tài chính - Marketing: Môi trường học thuật giữ chân người tài

PGS.TS Trần Thị Kim Oanh.

Tôi nhận thấy điều níu giữ một người làm khoa học không chỉ là danh vị hay đãi ngộ mà còn là ý nghĩa của sự dấn thân: Dám đặt câu hỏi trước những vấn đề lớn của đất nước, tìm câu trả lời bằng bằng chứng khoa học và chứng kiến tri thức được chuyển hóa thành chính sách, động lực phát triển.
Với người làm khoa học, giá trị của một công trình không chỉ nằm ở việc được công bố mà còn ở khả năng được xã hội tin dùng và chuyển hóa thành giá trị thực, như một chính sách đúng, công nghệ mới hay sản phẩm phục vụ con người.
Thu nhập là điều kiện cần để nhà khoa học có thể sống bằng nghề và toàn tâm với học thuật. Tuy nhiên, thu nhập chưa đủ để giữ chân khát vọng và đam mê. Để nhà khoa học gắn bó lâu dài, cần ba yếu tố quyết định: điều kiện nghiên cứu với hạ tầng học thuật, đội ngũ và thời gian; quyền tự chủ học thuật, tạo không gian để nhà khoa học được nghĩ khác, làm khác và được phép thất bại; sự ghi nhận công bằng dựa trên đóng góp thực chất.
Sự ghi nhận lớn nhất đối với nhà khoa học là được tin tưởng giao nhiệm vụ quan trọng và chứng kiến thế hệ kế cận trưởng thành. Bởi vậy, tôi đặc biệt tâm đắc với tinh thần Kết luận 105-KL/TW: Nhận diện nhân tài bằng năng lực đã được chứng minh và đóng góp thực tế, thay vì bằng bằng cấp, danh hiệu hay thâm niên. Khi môi trường đại học bảo đảm thu nhập xứng đáng, điều kiện nghiên cứu, quyền tự chủ và sự ghi nhận công bằng, người tài sẽ tìm thấy nơi để dấn thân, cống hiến lâu dài.
Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gợi mở: Trọng dụng là khâu then chốt, tạo nguồn là công việc căn bản, lâu dài. Kết luận 105-KL/TW cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 thu hút, sử dụng khoảng 1.000 nhân tài có tầm ảnh hưởng quốc gia gắn với nhiệm vụ cụ thể; vào nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á về chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu; dành khoảng 0,1% GDP mỗi năm cho công tác nhân tài.
Từ góc nhìn của giảng viên, nhà khoa học, tôi cho rằng cần tập trung vào năm nhóm giải pháp.
Thứ nhất, đổi mới đánh giá nhân tài, lấy kết quả nghiên cứu, chất lượng sản phẩm và giá trị đóng góp làm căn cứ, thay vì chỉ dựa vào bằng cấp, thâm niên hay số lượng công bố.
Thứ hai, giao nhiệm vụ lớn, trao quyền thực chất và tạo cơ hội phát triển độc lập cho người trẻ, không nhất thiết gắn trọng dụng nhân tài với bổ nhiệm chức vụ hay biên chế cố định.
Thứ ba, xây dựng chính sách hỗ trợ toàn diện để thu hút chuyên gia quốc tế, không chỉ bảo đảm thu nhập mà còn cung cấp nguồn lực, điều kiện làm việc để họ phát triển nhóm nghiên cứu và phòng thí nghiệm.
Thứ tư, bảo đảm quyền lợi của nhà khoa học từ thương mại hóa kết quả nghiên cứu thông qua cơ chế chia sẻ lợi ích rõ ràng, minh bạch đối với các sản phẩm trí tuệ.
Thứ năm, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh theo hướng nhân tài dẫn dắt nhân tài, gắn hoạt động nghiên cứu của đại học với những bài toán thực tiễn từ bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp. Đây là môi trường để các nhà khoa học trẻ trưởng thành, phát huy năng lực và chuyển hóa tri thức thành giá trị cho cộng đồng.
Chính sách tốt mới là điều kiện cần; điều kiện đủ là môi trường học thuật cởi mở, minh bạch, dám chấp nhận rủi ro và bao dung với thất bại trong sáng tạo. Nhân tài không ở lại vì bị níu giữ, mà vì được tin tưởng; không cống hiến vì mệnh lệnh, mà khi thấy mình được tôn trọng và đóng góp có ý nghĩa với sự phát triển của đất nước. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giữ người tài là giữ tương lai, trọng dụng người tài là kiến tạo thịnh vượng. - PGS.TS TRẦN THỊ KIM OANH

Theo Mạnh Tùng (Thực hiện)
giaoducthoidai.vn
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/11/17 06:05 (GMT+7)
2026-11-17 10:42

Đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống vi phạm pháp luật trong trường học Nghệ An

GD&TĐ - Hoạt động tuyên truyền tập trung vào các nội dung thiết thực: phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, bảo đảm an toàn trên không gian mạng.

Đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống vi phạm pháp luật trong trường học Nghệ An
2026-11-17 10:42

Tuyên Quang có Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo mới

GD&TĐ - Ông Ma Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo được điều động, bổ nhiệm giữ chức Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang.

Tuyên Quang có Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo mới
2026-11-17 10:42

Ngành Giáo dục đào tạo Hà Nội nhận Cờ thi đua của Chính phủ

GD&TĐ - Sáng 17/11, Sở GD&ĐT Hà Nội tổ chức lễ tuyên dương điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu năm 2026, kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam.

Ngành Giáo dục đào tạo Hà Nội nhận Cờ thi đua của Chính phủ
2026-11-17 10:41

Hà Nội mở rộng hợp tác quốc tế trong bảo tồn di sản

GD&TĐ - Hà Nội và thành phố Valparaíso (Chile) trao đổi về việc xây dựng biên bản ghi nhớ hợp tác bảo tồn di sản, dự kiến triển khai từ năm 2027.

Hà Nội mở rộng hợp tác quốc tế trong bảo tồn di sản
2026-11-17 10:41

Khoa Y Trường ĐH Cửu Long: Chung tay đào tạo nhân lực Y tế phục vụ cộng đồng

GD&TĐ - Sáng 16/11, Trường ĐH Cửu Long chính thức thành lập Khoa Y, đánh dấu bước chuyển mình trong chiến lược phát triển khối ngành Khoa học sức khỏe.

Khoa Y Trường ĐH Cửu Long: Chung tay đào tạo nhân lực Y tế phục vụ cộng đồng
2026-11-17 10:41

Trường Đại học Mở TP.HCM có 5 chương trình đào tạo trực tuyến đạt chuẩn FIBAA

GD&TĐ - Ngày 16/11, Trường Đại học Mở TP.HCM tổ chức lễ trao Giấy chứng nhận đạt chuẩn kiểm định chất lượng FIBAA cho 5 chương trình đào tạo.

Trường Đại học Mở TP.HCM có 5 chương trình đào tạo trực tuyến đạt chuẩn FIBAA
2026-11-17 10:40

Đổi mới cách giáo viên học hỏi và phát triển nghề nghiệp

GD&TĐ - Dự án Trao quyền cho giáo viên ghi nhận những chuyển biến tích cực trong thực hành dạy học, mở ra hướng bồi dưỡng giáo viên linh hoạt, bền vững.

Đổi mới cách giáo viên học hỏi và phát triển nghề nghiệp
2026-11-17 10:40

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đón nhận Cờ thi đua của Chính phủ

GD&TĐ - Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội vinh dự được nhận Cờ thi đua của Chính phủ dịp 20/11.

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đón nhận Cờ thi đua của Chính phủ
2026-11-17 10:40

TPHCM: Phấn đấu 100% học sinh tham gia ít nhất một loại hình nghệ thuật

GD&TĐ - Năm học 2026 - 2027, TPHCM đặt mục tiêu 100% học sinh tại các cơ sở giáo dục phổ thông được tiếp cận hoặc tham gia ít nhất một loại hình nghệ thuật

TPHCM: Phấn đấu 100% học sinh tham gia ít nhất một loại hình nghệ thuật
2026-11-17 10:40

Đại tướng Trịnh Văn Quyết thăm và chúc mừng Học viện Chính trị Công an nhân dân

GD&TĐ - Chiều 16/11, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Đại tướng Trịnh Văn Quyết thăm và chúc mừng Học viện Chính trị Công an nhân dân nhân dịp 20/11.

Đại tướng Trịnh Văn Quyết thăm và chúc mừng Học viện Chính trị Công an nhân dân