Các cơ sở giáo dục đang tăng cường biện pháp kiểm tra, phối hợp với cảnh sát và ứng dụng công nghệ nhằm bảo vệ uy tín đào tạo.
Trong 7 tháng đầu năm 2025, cảnh sát Hồng Kông đã tiếp nhận 126 báo cáo nghi vấn làm giả bằng cấp trong hồ sơ tuyển sinh đại học. Xu hướng này phản ánh mức độ lan rộng của tình trạng gian lận trong đào tạo đại học.
Tuy nhiên, những báo cáo chính thức chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Nhiều trường đại học không chuyển hết các trường hợp nghi vấn cho cơ quan điều tra, khiến giới chuyên gia cảnh báo rằng uy tín giáo dục đại học Hồng Kông, vốn được quảng bá rộng rãi trên trường quốc tế, đang bị đe dọa nghiêm trọng.
Theo phát ngôn viên Đại học Hồng Kông (HKU), trong năm 2025, nhà trường đã tiếp nhận “vài trăm” hồ sơ nghi ngờ nộp bằng giả, nhưng tất cả các trường hợp này đều không được chấp nhận tuyển sinh.
Trong khi đó, Đại học Trung văn Hương Cảng (CUHK) cũng cho biết họ đã từ chối “vài trăm” đơn đăng ký chứa bằng cấp nghi vấn, chủ yếu từ ứng viên đại lục. Đại học Bách khoa Hồng Kông (HKPolyU) cũng ghi nhận khoảng 10 trường hợp sử dụng bằng giả nên đã hủy thư mời nhập học.
Vụ việc nổi bật diễn ra vào tháng 5, khi sinh viên Li Sixuan bị tuyên án 8 tháng tù giam vì sử dụng bằng tốt nghiệp giả từ Đại học Columbia để nhập học chương trình thạc sĩ Ứng dụng Ngôn ngữ tại HKU. Dù người này bày tỏ mong muốn “rất quyết tâm” theo học tại trường nhưng tòa án vẫn kết luận đây là trường hợp vi phạm pháp luật.
Theo dữ liệu từ cảnh sát, từ đầu năm 2022 đến tháng 7/2025, 55 người bị bắt để điều tra liên quan các vụ cấp bằng giả. Trong số này, 9 người bị khởi tố, 6 người bị kết án và một số đang bị điều tra. Đáng chú ý, 21 cá nhân bị nghi là “trung gian bất hợp pháp”, nghĩa là đại lý môi giới hồ sơ trong mạng lưới giáo dục quốc tế. Hơn một nửa số vụ bắt giữ diễn ra trong nửa đầu năm nay.
Lý giải nguyên nhân gia tăng số lượng vụ gian lận, các chuyên gia chỉ ra rằng trong những năm gần đây, các trường đại học Hồng Kông trở thành điểm đến hấp dẫn với sinh viên Trung Quốc nói riêng và thế giới nói chung do vị thế cao trong các bảng xếp hạng. Điều này khiến một bộ phận ứng viên sẵn sàng “chơi xấu” để sở hữu tấm bằng từ Hồng Kông.
Trước thực trạng này, Ủy ban Chống tham nhũng độc lập của Hồng Kông (ICAC) đã tổ chức hội thảo với 40 cán bộ tuyển sinh từ các trường đại học nhằm nâng cao nhận thức và phương pháp phòng ngừa gian lận.
Tại hội thảo, ông Shi Junhui, Phó Trưởng Văn phòng Giáo dục Hồng Kông, khẳng định chính quyền đặt ưu tiên cao cho việc bảo vệ “tính toàn vẹn, chất lượng và danh tiếng” giáo dục đại học. Ông kêu gọi các trường hợp tác xây dựng cơ chế chống gian lận vững chắc, giữ vững nguyên tắc công bằng và minh bạch.
Trước tình trạng trên, HKU khẳng định sẽ xử lý mọi trường hợp liên quan bằng giả với sự nghiêm khắc tối đa, không xem xét hồ sơ được cho là giả và sẵn sàng chuyển hồ sơ cho cảnh sát khi có chứng cứ rõ ràng. HKPolyU cũng cho biết có kế hoạch ứng dụng công nghệ AI để kiểm tra tính xác thực của hồ sơ, như phân tích điểm bất thường và xác minh danh tính trong phỏng vấn.
Ông Cheuk Chi-yan - Giám đốc Phòng Phòng chống tham nhũng ICAC, nhấn mạnh những người làm tuyển sinh không chỉ thực thi quy trình, mà còn là “người bảo vệ giá trị giáo dục”. Ông kêu gọi các nhà trường, đại lý du học, trung tâm giáo dục Hồng Kông nâng cao cảnh giác, giữ vững thái độ làm việc khách quan, công bằng và minh bạch.
