Tôi chợt nghĩ, người bên cạnh con mà còn căng thẳng như thế thì liệu đứa trẻ có đủ bình tâm mà thoải mái vượt vũ môn?
Trong phạm vi bài viết này, tôi không đề cập đến những trẻ học giỏi và được gia đình quyết tâm đầu tư cho con để thi đậu vào trường công, trường chuyên, trường điểm bằng mọi cách. Tôi đề cập tới những bé học không được giỏi đều tất cả các môn; không thể giỏi đủ 2 - 3 môn của một khối, không thích học lý thuyết mà lại thiên về khả năng thực hành hoặc trong gia đình có điều kiện kinh tế không cao lắm.
Với các trường hợp này thì ba mẹ có thể tham khảo các hướng đi mà tôi đã tham khảo cho con cách đây 2 năm. Và từ đó đến nay, hướng đi này đã giúp nhiều phụ huynh và nhiều đứa trẻ thở phào nhẹ nhõm sau khi nhận kết quả thi không được như ý muốn.
Đầu tiên phải kể đến trường tư, chỉ học văn hóa, học phí cũng khá cao và có rất nhiều mức. Tất nhiên là chất lượng đi đôi với học phí. Nhưng không có nghĩa là tất cả các trường có học phí thấp và tầm trung thì đều không có chất lượng. Tại đây học sinh được học chương trình văn hóa y chang trường công lập. Các môn ngoại khóa, các kiểu bồi dưỡng thêm ngoài giờ cũng rất đa dạng. Thầy cô theo sát học sinh.
Tiếp đến là trung tâm giáo dục thường xuyên. Hầu như quận huyện nào cũng có hệ giáo dục thường xuyên. Ở hệ này, ngoài học văn hóa, học sinh còn được học nghề. Hai năm lớp 10, 11, buổi sáng học văn hóa, buổi chiều học nghề. Học văn hóa cũng chỉ học 8 môn, nhẹ hơn so với công lập hay tư thục.
Lên lớp 12, học sinh chỉ tập trung vào học văn hóa và dồn thời gian, tâm sức để thi tốt nghiệp y như học sinh ở trường công. Sau khi học xong lớp 11, học sinh cầm trong tay tấm bằng trung học nghề, được tự do chọn nghề theo mong muốn, sở thích. Và, tất cả chi phí học nghề được Nhà nước chi trả.
Có những cha mẹ và học sinh không nghiên cứu kỹ, không đăng ký học nghề, điều này rất đáng tiếc. Khi ra trường, cầm cái bằng trung cấp nấu ăn, kế toán, điều dưỡng, làm bánh, trang điểm, uốn tóc, công nghệ thông tin, cơ khí… hoàn toàn có thể đi xin việc làm khi mới chỉ 18 tuổi. Việc lựa chọn này khá phù hợp với gia đình khó khăn, với học sinh sức học không giỏi, muốn đi làm sớm.
Kế đến là các trường cao đẳng nghề. Tại đây học sinh cũng học văn hóa 8 môn vào buổi sáng, buổi chiều học nghề, sau 2 năm là có bằng trung cấp nghề. Năm lớp 12 học sinh dừng học nghề để tập trung học văn hóa và thi tốt nghiệp THPT, sau đó quay lại trường học thêm 8 tháng để lấy bằng cao đẳng nghề.
Học sinh có thể học liên thông lên đại học mà không phải thi tuyển sinh đầu vào. Đặc biệt, phí học nghề 2 năm đầu cũng vẫn được Nhà nước chu cấp như bên giáo dục thường xuyên. Học phí học văn hóa đóng tương tự các trường công lập. Hè năm lớp 11 học sinh đi thực tập tại các doanh nghiệp để lấy bằng trung cấp nghề.
Tại hệ cao đẳng nghề này, giáo viên và nhà trường quan tâm sát sao đến học sinh, thường xuyên tổ chức các lớp ngoại khóa để định hướng tư duy, nghề nghiệp, giáo dục tư tưởng, kỹ năng cho học sinh. Ngoài ra còn có các lớp câu lạc bộ ngoại ngữ, thể thao… Thư viện trường, phòng nghỉ trưa luôn có giáo viên bộ môn trực, học sinh có thể lên hỏi bài bất cứ khi nào.
Vài năm gần đây, tỉ lệ tốt nghiệp ở các trường này rất cao. Ngoài ra còn có các chương trình du học sinh đi Đức, đi Hàn ngay ở năm lớp 10 với chi phí khá thấp với cơ hội việc làm tại nước sở tại.
Tuy nhiên khi chọn trường cao đẳng hay trung cấp nghề, phụ huynh và học sinh cần để ý đến số lượng môn văn hóa sẽ được học. Khi học 8 môn văn hóa, học sinh hoàn toàn có thể tham gia kỳ thi tốt nghiệp phổ thông trung học như bên công lập, nếu thi đậu thì vẫn nhận được bằng tốt nghiệp trung học phổ thông và hoàn toàn đủ điều kiện thi vào các trường đại học.
Còn khi học văn hóa 4 môn thì học sinh chỉ được cấp chứng nhận hoàn thành chương trình phổ thông và với chứng nhận này thì không tham gia vào kỳ thi đại học nếu muốn thi vào đại học với mong muốn thay đổi ngành nghề.
Nếu các bạn học sinh không hề muốn học nghề trên ghế nhà trường thì có thể lựa chọn học nghề tại các nơi dạy nghề thực hành. Miễn con vào đời với một cái nghề trong tay là có cái cần câu để câu cơm rồi. Khi ra đời, nhận thức tốt hơn, con có thể tự học, tự trau dồi thêm cho mình bằng rất nhiều cách thức.
Thiết nghĩ, phụ huynh nên mạnh dạn chuyển hướng phù hợp cho con mình, đừng để tình trạng con lười học, không muốn học mà vẫn phải đến lớp. Lựa chọn các giải pháp giảm tải cho con, học hành phải vui, phải thật sự mong muốn thì học mới vào được. Con đường vào đời không nhất thiết cứ là phải học trên ghế nhà trường. Có thể học ở nhiều nơi.
