Trong bối cảnh hệ thống giáo dục trong nước ngày càng khốc liệt và áp lực, ngày càng nhiều gia đình Trung Quốc lựa chọn rời quê hương để tìm kiếm một môi trường học tập lành mạnh hơn. Với các điều kiện học tập thuận lợi, môi trường sống an toàn và tỷ lệ sinh thấp tại Nhật Bản, nhiều gia đình Trung Quốc nhận thấy cơ hội giáo dục tại đây rộng mở hơn so với quê nhà.
Phường Bunkyo, nằm ở phía Bắc thủ đô Tokyo, Nhật Bản, được biết đến là trung tâm trí thức và giáo dục. Là nơi tọa lạc của Đại học Tokyo danh tiếng, Bunkyo còn nổi tiếng với chất lượng trường công lập cao, đặc biệt là nhóm 4 trường tiểu học công lập Seishi, Sendagi, Showa và Kubomachi – thường được gọi là “3S1K”. Với thành tích học tập xuất sắc và lịch sử lâu đời, những ngôi trường này đã trở thành biểu tượng trong cộng đồng người Hoa tại Nhật.
Theo số liệu từ Hội đồng Giáo dục Quận Bunkyo, số học sinh nước ngoài tại các trường công lập đã tăng từ 389 vào năm 2023 lên 467 vào năm 2024, trong đó học sinh Trung Quốc chiếm tỷ lệ đáng kể.
Thậm chí, trong một số trường thuộc nhóm 3S1K, học sinh Trung Quốc chiếm hơn 10% tổng số học sinh. Con số thực tế có thể còn cao hơn, do nhiều em mang họ Nhật Bản để dễ hòa nhập.
Sức hút của Bunkyo không chỉ đến từ trường học. Ông Bun Kaito, Giám đốc bán hàng tại Future Leading, công ty bất động sản chuyên phục vụ khách hàng Trung Quốc, chia sẻ: “Đây là nơi có môi trường sống an toàn nhất Tokyo, gần công viên giải trí Korakuen và hệ thống tiện ích phát triển. Không có gì ngạc nhiên khi ngày càng nhiều người Trung Quốc chọn định cư tại đây”.
Tuy nhiên, sự đổ bộ ồ ạt cũng khiến giá bất động sản tại Bunkyo leo thang chóng mặt. Một căn hộ 70m2 gần trường 3S1K có thể lên tới 190 triệu yên. Một số phụ huynh cho biết họ đã phải bán nhà lớn ở Trung Quốc để đổi lấy một căn hộ nhỏ tại Bunkyo vì mong muốn con cái được học tại các trường tốt.
Tuy nhiên, không phải ai cũng cảm thấy thỏa mãn với lựa chọn này. Chị Hu, chuyển đến Bunkyo năm 2023, cho hay: “Chương trình học không khác biệt nhiều so với các trường công khác. Có thể một số công ty bất động sản đã phóng đại danh tiếng của các trường tại đây để thu hút khách hàng”.
Thực tế, một số phụ huynh Trung Quốc cân nhắc rời khỏi Bunkyo vì nhận thấy môi trường cạnh tranh khốc liệt mà họ từng trốn chạy được “tái tạo” ngay tại đây. Dù vậy, làn sóng “di cư giáo dục” vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.
Dữ liệu từ chính quyền Tokyo cho thấy số cư dân Trung Quốc tại Bunkyo đã tăng 60% từ năm 2022 đến 2024. Trên các mạng xã hội như RedNote, các bài viết phân tích về nhóm trường 3S1K, tỷ lệ vào trường trung học danh tiếng và cả bất động sản kèm theo tràn ngập.
Những gia đình không đủ điều kiện tài chính có thể chuyển sang các vùng lân cận như Urawa (Saitama), nơi được mệnh danh là “Little Bunkyo” (Bunkyo thu nhỏ) với nhiều trường luyện thi và cơ sở giáo dục uy tín.
Anh Xu, phụ huynh 30 tuổi người Trung Quốc chuẩn bị chuyển đến Nhật, chia sẻ: “Ở Trung Quốc, trẻ em học từ 7 giờ sáng đến nửa đêm, còn các hoạt động ngoại khóa bị cắt giảm nghiêm trọng. Tôi không muốn con gái mình phải sống như vậy”. Anh đã quyết định mua nhà ở Urawa với giá 20 triệu yên sau khi tìm hiểu kỹ về hệ thống giáo dục tại đây.
Khi giáo dục không chỉ còn là con đường tiến thân mà trở thành kim chỉ nam chi phối cuộc sống, “cuộc đua học thuật” tại Trung Quốc đã vượt khỏi phạm vi nội địa, lan rộng ra toàn cầu. Và Tokyo, với những quận học đường như Bunkyo, đang trở thành điểm tụ hội nổi bật trong làn sóng dịch chuyển ấy.
Dù Nhật Bản vẫn chưa chính thức thừa nhận làn sóng di cư vì giáo dục, nhưng sự hiện diện ngày càng đông đảo của các gia đình Trung Quốc tại các quận học thuật ở Tokyo đã tạo nên một xu hướng rõ rệt. Trong bối cảnh “juan” (ám chỉ sự mệt mỏi vì cạnh tranh quá mức) ngày càng phổ biến trong giới phụ huynh Trung Quốc thì Nhật Bản, với hệ thống giáo dục ổn định và ít căng thẳng hơn, đang trở thành điểm đến lý tưởng để giảm tải áp lực thi cử.
