Lấy công nghệ làm đòn bẩy nâng cao chất lượng giáo dục

GD&TĐ - Hướng đi quan trọng để ngành giáo dục Tuyên Quang tạo chuyển biến thực chất về chất lượng dạy và học là đưa công nghệ vào lớp học.



Không chỉ đưa công nghệ vào lớp học, Tuyên Quang đang từng bước chuyển từ “biết sử dụng” sang “biết khai thác” công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), để nâng cao năng lực đội ngũ, đổi mới phương pháp dạy học và mở rộng cơ hội tự học cho học sinh.

Từ chuyển đổi số đến đổi mới cách dạy, cách học

Trong các lớp học ở Tuyên Quang, công nghệ đang dần vượt qua vai trò của một phương tiện hỗ trợ. Từ hệ thống học liệu số, ngân hàng câu hỏi trực tuyến đến các công cụ AI, giáo viên có thêm điều kiện thiết kế bài học linh hoạt, phân hóa nhiệm vụ và theo dõi quá trình học tập của học sinh.

Tháng 6/2025, ngành Giáo dục Tuyên Quang đã tổ chức tập huấn ứng dụng AI trong giảng dạy cho gần 1.000 giáo viên cốt cán ở cả ba cấp học. Đến cuối năm 2025, ngành cho biết 100% giáo viên đã được tiếp cận các công cụ AI. Nhiều cơ sở giáo dục bước đầu sử dụng công nghệ để xây dựng bài giảng, thiết kế học liệu, tổ chức hoạt động STEM và hỗ trợ kiểm tra, đánh giá.

Việc ứng dụng AI được đặt trong yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo viên chứ không đơn thuần là trang bị thêm một công cụ. Tháng 4/2026, Sở GD&ĐT Tuyên Quang ký kết hợp tác với STEAM for Vietnam về phát triển năng lực AI cho đội ngũ giáo viên giai đoạn 2026-2027, hướng tới hình thành cộng đồng giáo viên AI để chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng cách làm hiệu quả.



Từ góc độ quản lý, bà Đặng Thị Hồng Nhung, Hiệu trưởng Trường THCS Lý Tự Trọng, xã Vị Xuyên, cho biết việc ứng dụng công nghệ giúp giáo viên theo dõi quá trình học tập hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện để học sinh tăng khả năng tự học. Nhà trường phân loại học sinh theo năng lực, giao nhiệm vụ qua các nền tảng học tập trực tuyến để các em có thể luyện tập thêm ngoài giờ, trong khi giáo viên theo dõi được mức độ tiến bộ của từng học sinh.

Điều này cho thấy chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ tạo ra thay đổi trong phương pháp dạy và học. Dữ liệu học tập không chỉ phục vụ việc lưu trữ mà trở thành căn cứ để giáo viên nhận diện những nội dung học sinh còn yếu, từ đó điều chỉnh hoạt động dạy học phù hợp.

Tại Tuyên Quang, chuyển đổi số cũng được triển khai ở cấp độ quản trị ngành. Theo Báo Tuyên Quang, cuối năm 2025, Sở GD&ĐT ký thỏa thuận hợp tác triển khai cơ sở dữ liệu và các giải pháp chuyển đổi số, trong đó có xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục, học bạ số, ứng dụng quản lý điều hành và truyền thông giáo dục. Ngành đặt mục tiêu từng bước để giáo viên, học sinh sử dụng thường xuyên hệ thống quản lý nội dung học tập trực tuyến.

Đến năm học 2026-2027, chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất” tiếp tục đặt chuyển đổi số, AI, STEM và ngoại ngữ trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, chuyển mạnh từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”, đồng thời xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý có năng lực chuyên môn, quản trị, chuyển đổi số và ứng dụng AI.

Nâng năng lực người thầy, mở rộng không gian học tập cho trò

Trong quá trình chuyển đổi, yếu tố quyết định không nằm ở số lượng thiết bị hay phần mềm được đưa vào trường học, mà ở năng lực của người sử dụng.

Thực tế tại Tuyên Quang cho thấy điều này khá rõ. AI có thể giúp giáo viên tạo học liệu, xây dựng câu hỏi, gợi ý phương án tổ chức bài học; song người thầy vẫn giữ vai trò kiểm chứng thông tin, lựa chọn nội dung và quyết định cách tổ chức hoạt động giáo dục. Vì vậy, nâng cao năng lực số, năng lực AI cho giáo viên được xem là một nhiệm vụ lâu dài.



Ở vùng cao, yêu cầu này càng có ý nghĩa. Tháng 8/2026, Văn phòng Plan vùng dự án Tuyên Quang phối hợp với Sở GD&ĐT tổ chức tập huấn phương pháp lấy người học làm trung tâm cho 48 giáo viên thuộc 16 trường tiểu học và THCS. Nội dung tập huấn kết hợp đổi mới tư duy sư phạm, yêu cầu của Chương trình GDPT 2018 với việc tích hợp AI có trách nhiệm và thực hành tạo sản phẩm dạy học số.

Cùng với AI, giáo dục STEM đang tạo thêm không gian để học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề thực tế. Tại hội thi trưng bày sản phẩm STEM năm học 2025-2026, 27 trường thuộc các khu vực miền núi của Tuyên Quang tham gia với nhiều sản phẩm như cảnh báo thiên tai, thùng rác thông minh, hệ thống tưới tự động, mô hình bảo tồn di tích bằng công nghệ… Qua đó, học sinh được rèn tư duy khoa học, khả năng sáng tạo, hợp tác và giải quyết vấn đề.

Với học sinh, thay đổi dễ nhận thấy nhất là không gian học tập được mở rộng.

Em Đào Quang Minh, học sinh lớp 12C2, Trường THPT Kim Xuyên, xã Hồng Sơn cho biết việc học trực tuyến và luyện đề trên mạng giúp em chủ động hơn trong ôn tập. Theo Hiếu, khi được thầy cô hướng dẫn lựa chọn nguồn học tập phù hợp, học sinh có thể xem lại bài giảng và luyện nhiều dạng đề khác nhau.

Từ góc nhìn của người học, công nghệ vì thế không chỉ giúp “học nhanh hơn”, mà còn tạo cơ hội để mỗi học sinh tự xác định phần kiến thức mình còn yếu, chủ động luyện tập và tìm kiếm thêm tài liệu. Đây cũng là nền tảng để phát triển năng lực tự học - một yêu cầu quan trọng của giáo dục hiện đại.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là yêu cầu về trách nhiệm. Khi AI ngày càng dễ tiếp cận, học sinh cần được hướng dẫn kiểm chứng thông tin, phân biệt nội dung đúng - sai và sử dụng công nghệ đúng mục đích. Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải trở thành người hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm.

Theo thông tin ngành Giáo dục Tuyên Quang, tỉnh đã đưa vào sử dụng 11 chatbot, trợ lý AI phục vụ quản lý và dạy học; cuộc thi “Sáng tạo với AI trong giáo dục” thu hút 491 sản phẩm dự thi và 54 trường được lựa chọn xây dựng mô hình điển hình về chuyển đổi số.

Những con số này cho thấy công nghệ đang từng bước đi từ thử nghiệm vào hoạt động chuyên môn. Song, đích đến của chuyển đổi số không phải là có thật nhiều phần mềm hay thiết bị, mà là tạo ra những thay đổi có thể nhìn thấy trong từng giờ học. Giáo viên có thêm thời gian cho học sinh, bài học sát với nhu cầu người học hơn, học sinh chủ động hơn và kết quả học tập được cải thiện thực chất.

Đó cũng là tinh thần mà Tuyên Quang xác định trong năm học 2026-2027, đổi mới không dừng ở khẩu hiệu, mà phải được đo bằng sự tiến bộ của người học và chất lượng thực tế của mỗi nhà trường.



Không chỉ đưa công nghệ vào lớp học, Tuyên Quang đang từng bước chuyển từ “biết sử dụng” sang “biết khai thác” công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), để nâng cao năng lực đội ngũ, đổi mới phương pháp dạy học và mở rộng cơ hội tự học cho học sinh.

Từ chuyển đổi số đến đổi mới cách dạy, cách học

Trong các lớp học ở Tuyên Quang, công nghệ đang dần vượt qua vai trò của một phương tiện hỗ trợ. Từ hệ thống học liệu số, ngân hàng câu hỏi trực tuyến đến các công cụ AI, giáo viên có thêm điều kiện thiết kế bài học linh hoạt, phân hóa nhiệm vụ và theo dõi quá trình học tập của học sinh.

Tháng 6/2025, ngành Giáo dục Tuyên Quang đã tổ chức tập huấn ứng dụng AI trong giảng dạy cho gần 1.000 giáo viên cốt cán ở cả ba cấp học. Đến cuối năm 2025, ngành cho biết 100% giáo viên đã được tiếp cận các công cụ AI. Nhiều cơ sở giáo dục bước đầu sử dụng công nghệ để xây dựng bài giảng, thiết kế học liệu, tổ chức hoạt động STEM và hỗ trợ kiểm tra, đánh giá.

Việc ứng dụng AI được đặt trong yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp của giáo viên chứ không đơn thuần là trang bị thêm một công cụ. Tháng 4/2026, Sở GD&ĐT Tuyên Quang ký kết hợp tác với STEAM for Vietnam về phát triển năng lực AI cho đội ngũ giáo viên giai đoạn 2026-2027, hướng tới hình thành cộng đồng giáo viên AI để chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng cách làm hiệu quả.



Từ góc độ quản lý, bà Đặng Thị Hồng Nhung, Hiệu trưởng Trường THCS Lý Tự Trọng, xã Vị Xuyên, cho biết việc ứng dụng công nghệ giúp giáo viên theo dõi quá trình học tập hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện để học sinh tăng khả năng tự học. Nhà trường phân loại học sinh theo năng lực, giao nhiệm vụ qua các nền tảng học tập trực tuyến để các em có thể luyện tập thêm ngoài giờ, trong khi giáo viên theo dõi được mức độ tiến bộ của từng học sinh.

Điều này cho thấy chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi công nghệ tạo ra thay đổi trong phương pháp dạy và học. Dữ liệu học tập không chỉ phục vụ việc lưu trữ mà trở thành căn cứ để giáo viên nhận diện những nội dung học sinh còn yếu, từ đó điều chỉnh hoạt động dạy học phù hợp.

Tại Tuyên Quang, chuyển đổi số cũng được triển khai ở cấp độ quản trị ngành. Theo Báo Tuyên Quang, cuối năm 2025, Sở GD&ĐT ký thỏa thuận hợp tác triển khai cơ sở dữ liệu và các giải pháp chuyển đổi số, trong đó có xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục, học bạ số, ứng dụng quản lý điều hành và truyền thông giáo dục. Ngành đặt mục tiêu từng bước để giáo viên, học sinh sử dụng thường xuyên hệ thống quản lý nội dung học tập trực tuyến.

Đến năm học 2026-2027, chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất” tiếp tục đặt chuyển đổi số, AI, STEM và ngoại ngữ trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, chuyển mạnh từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”, đồng thời xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý có năng lực chuyên môn, quản trị, chuyển đổi số và ứng dụng AI.

Nâng năng lực người thầy, mở rộng không gian học tập cho trò

Trong quá trình chuyển đổi, yếu tố quyết định không nằm ở số lượng thiết bị hay phần mềm được đưa vào trường học, mà ở năng lực của người sử dụng.

Thực tế tại Tuyên Quang cho thấy điều này khá rõ. AI có thể giúp giáo viên tạo học liệu, xây dựng câu hỏi, gợi ý phương án tổ chức bài học; song người thầy vẫn giữ vai trò kiểm chứng thông tin, lựa chọn nội dung và quyết định cách tổ chức hoạt động giáo dục. Vì vậy, nâng cao năng lực số, năng lực AI cho giáo viên được xem là một nhiệm vụ lâu dài.



Ở vùng cao, yêu cầu này càng có ý nghĩa. Tháng 8/2026, Văn phòng Plan vùng dự án Tuyên Quang phối hợp với Sở GD&ĐT tổ chức tập huấn phương pháp lấy người học làm trung tâm cho 48 giáo viên thuộc 16 trường tiểu học và THCS. Nội dung tập huấn kết hợp đổi mới tư duy sư phạm, yêu cầu của Chương trình GDPT 2018 với việc tích hợp AI có trách nhiệm và thực hành tạo sản phẩm dạy học số.

Cùng với AI, giáo dục STEM đang tạo thêm không gian để học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề thực tế. Tại hội thi trưng bày sản phẩm STEM năm học 2025-2026, 27 trường thuộc các khu vực miền núi của Tuyên Quang tham gia với nhiều sản phẩm như cảnh báo thiên tai, thùng rác thông minh, hệ thống tưới tự động, mô hình bảo tồn di tích bằng công nghệ… Qua đó, học sinh được rèn tư duy khoa học, khả năng sáng tạo, hợp tác và giải quyết vấn đề.

Với học sinh, thay đổi dễ nhận thấy nhất là không gian học tập được mở rộng.

Em Đào Quang Minh, học sinh lớp 12C2, Trường THPT Kim Xuyên, xã Hồng Sơn cho biết việc học trực tuyến và luyện đề trên mạng giúp em chủ động hơn trong ôn tập. Theo Hiếu, khi được thầy cô hướng dẫn lựa chọn nguồn học tập phù hợp, học sinh có thể xem lại bài giảng và luyện nhiều dạng đề khác nhau.

Từ góc nhìn của người học, công nghệ vì thế không chỉ giúp “học nhanh hơn”, mà còn tạo cơ hội để mỗi học sinh tự xác định phần kiến thức mình còn yếu, chủ động luyện tập và tìm kiếm thêm tài liệu. Đây cũng là nền tảng để phát triển năng lực tự học - một yêu cầu quan trọng của giáo dục hiện đại.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là yêu cầu về trách nhiệm. Khi AI ngày càng dễ tiếp cận, học sinh cần được hướng dẫn kiểm chứng thông tin, phân biệt nội dung đúng - sai và sử dụng công nghệ đúng mục đích. Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải trở thành người hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm.

Theo thông tin ngành Giáo dục Tuyên Quang, tỉnh đã đưa vào sử dụng 11 chatbot, trợ lý AI phục vụ quản lý và dạy học; cuộc thi “Sáng tạo với AI trong giáo dục” thu hút 491 sản phẩm dự thi và 54 trường được lựa chọn xây dựng mô hình điển hình về chuyển đổi số.

Những con số này cho thấy công nghệ đang từng bước đi từ thử nghiệm vào hoạt động chuyên môn. Song, đích đến của chuyển đổi số không phải là có thật nhiều phần mềm hay thiết bị, mà là tạo ra những thay đổi có thể nhìn thấy trong từng giờ học. Giáo viên có thêm thời gian cho học sinh, bài học sát với nhu cầu người học hơn, học sinh chủ động hơn và kết quả học tập được cải thiện thực chất.

Đó cũng là tinh thần mà Tuyên Quang xác định trong năm học 2026-2027, đổi mới không dừng ở khẩu hiệu, mà phải được đo bằng sự tiến bộ của người học và chất lượng thực tế của mỗi nhà trường.