GD&TĐ - Nhiều cơ sở giáo dục thực hiện sáp nhập, đổi tên đặt ra không ít băn khoăn về cấp bản sao, cấp bằng tốt nghiệp, giá trị pháp lý của văn bằng đã cấp.
Những vướng mắc này đang được tháo gỡ thông qua các quy định mới về quản lý văn bằng, chứng chỉ và lộ trình số hóa dữ liệu toàn ngành.
Những băn khoăn từ thực tiễn
Cùng với quá trình sắp xếp, tổ chức lại hệ thống cơ sở giáo dục, nhiều trường đại học, cao đẳng đang đứng trước yêu cầu xử lý các vấn đề liên quan đến văn bằng, chứng chỉ của người học.
Không chỉ việc cấp phát văn bằng cho các khóa đang đào tạo, công tác cấp bản sao từ sổ gốc, xác nhận hồ sơ hay bảo đảm tính liên tục về mặt pháp lý của văn bằng sau khi trường đổi tên, sáp nhập cũng nhận được sự quan tâm lớn.
Tại Hội thảo - Tập huấn công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ và triển khai số hóa dữ liệu văn bằng, chứng chỉ năm 2026 do Bộ GD&ĐT tổ chức vừa qua, nhiều cơ sở giáo dục đã trực tiếp nêu những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai.
Đại diện Trường Cao đẳng Đà Nẵng cho biết, sau khi hệ thống giáo dục nghề nghiệp có sự thay đổi, nhiều đơn vị không còn giữ nguyên mô hình đào tạo như trước.
Trong khi đó, nhu cầu cấp bản sao văn bằng của người học vẫn phát sinh thường xuyên, khiến các cơ sở giáo dục lúng túng trong việc áp dụng mẫu văn bằng và quy trình thực hiện.
Tương tự, đại diện Trường Đại học Luật TPHCM phản ánh trường hợp Trường Cao đẳng Luật miền Trung đã sáp nhập vào nhà trường.
Dù hiện nay không còn đào tạo trình độ cao đẳng và trung cấp, nhưng vẫn còn khoảng 100 sinh viên thuộc các khóa trước dự kiến tốt nghiệp trong thời gian tới.
Theo đại diện nhà trường, việc không còn sử dụng thường xuyên các loại phôi bằng cao đẳng, trung cấp đặt ra nhiều băn khoăn trong công tác chuẩn bị cấp văn bằng cho người học. Nếu phải xây dựng mẫu phôi mới, quy trình thực hiện sẽ khá phức tạp và mất nhiều thời gian.
Những câu hỏi trên cho thấy cùng với quá trình đổi mới và sắp xếp hệ thống giáo dục, công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ đang phát sinh nhiều tình huống thực tiễn cần được hướng dẫn thống nhất nhằm bảo đảm quyền lợi của người học cũng như tránh đứt gãy dữ liệu, hồ sơ trong quá trình chuyển đổi.
Trường Đại Học Luật TPHCM phân hiệu Quảng Trị. Ảnh: HCMULAW.
Văn bằng cũ vẫn giữ nguyên giá trị
Trước những băn khoăn từ các cơ sở giáo dục, đại diện Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) cho biết, đối với trường hợp sáp nhập, chia tách hoặc giải thể, đơn vị được giao quản lý sổ gốc có trách nhiệm cấp bản sao văn bằng cho người học.
Nội dung bản sao phải bảo đảm thống nhất với văn bằng gốc đã được cấp trước đó, không chuyển đổi sang mẫu mới hoặc tên gọi mới của cơ sở giáo dục.
Theo lãnh đạo Cục Quản lý chất lượng, việc xử lý văn bằng, chứng chỉ sau sắp xếp đơn vị phải đặt quyền lợi của người học lên hàng đầu, đồng thời bảo đảm tính liên tục và giá trị pháp lý của hồ sơ đã được cấp.
Thực tế, cùng với quá trình sắp xếp, đổi tên cơ sở giáo dục thời gian qua, nhiều người học cũng băn khoăn về giá trị của các văn bằng được cấp theo tên trường cũ.
Đơn cử, sau khi được đổi tên từ Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM thành Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, nhà trường ban hành thông báo khẳng định việc thay đổi tên gọi không làm thay đổi tư cách pháp nhân, không ảnh hưởng đến chức năng, nhiệm vụ, quyền và nghĩa vụ hợp pháp của nhà trường theo quy định của pháp luật.
Theo thông báo, các văn bằng, chứng chỉ, bảng điểm, hồ sơ người học và các giấy tờ liên quan đã được cấp bởi Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM vẫn có đầy đủ giá trị pháp lý, được công nhận và sử dụng hợp pháp theo quy định hiện hành.
Nhà trường cũng cho biết, trong trường hợp cần thiết, người học có thể được cấp văn bản xác nhận mối quan hệ kế thừa pháp lý giữa tên gọi cũ và tên gọi mới nhằm phục vụ công tác đối chiếu thông tin.
Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM. Ảnh: HCMUTE.
Liên quan đến trường hợp Trường Cao đẳng Luật miền Trung đã sáp nhập vào Trường Đại học Luật TPHCM, ông Lê Mỹ Phong - Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng cho biết, cơ sở giáo dục được chủ động lựa chọn phương án phù hợp để tổ chức cấp văn bằng cho người học và chịu trách nhiệm về quá trình thực hiện theo quy định hiện hành.
Đối với các khóa đào tạo được tuyển sinh trước ngày 1/1/2016, việc cấp văn bằng tiếp tục thực hiện theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014. Theo đó, trên văn bằng vẫn thể hiện các danh hiệu như cử nhân thực hành hoặc kỹ sư thực hành tùy theo ngành đào tạo.
Tránh đứt gãy hồ sơ người học bằng dữ liệu số
Bên cạnh việc hoàn thiện các quy định về cấp phát và quản lý văn bằng, chứng chỉ, Bộ GD&ĐT đang đẩy mạnh lộ trình số hóa dữ liệu trên phạm vi toàn quốc.
Theo Thông tư số 10/2026/TT-BGDĐT, văn bằng, chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân có thể được cấp dưới dạng giấy hoặc số; trong đó, văn bằng, chứng chỉ giấy và văn bằng, chứng chỉ số có giá trị pháp lý như nhau.
Thông tư cũng quy định việc ký, cấp và sử dụng văn bằng, chứng chỉ số được thực hiện theo lộ trình chuyển đổi số do Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quy định.
Đáng chú ý, thông tin trích xuất từ cơ sở dữ liệu văn bằng, chứng chỉ có giá trị pháp lý như thông tin trong sổ gốc và được sử dụng để xác minh văn bằng, chứng chỉ.
Đây được xem là cơ sở quan trọng để xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất, phục vụ công tác quản lý nhà nước, xác thực thông tin và nhu cầu tra cứu của người dân, doanh nghiệp.
Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Huỳnh Văn Chương. Ảnh: HUTECH.
Ông Huỳnh Văn Chương - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng cho biết, một trong những trọng tâm của quy chế mới là triển khai quản lý văn bằng, chứng chỉ trên môi trường số, từng bước xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu văn bằng, chứng chỉ thống nhất trên toàn quốc; tiến tới phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, xác thực thông tin, giao dịch điện tử và nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.
Để bảo đảm chất lượng dữ liệu, ông Lê Mỹ Phong lưu ý thêm, quá trình số hóa phải bảo đảm nguyên tắc trung thực, tuyệt đối bám sát sổ gốc. Những thông tin không có trên văn bằng hoặc hồ sơ gốc không được tự ý bổ sung trong quá trình cập nhật dữ liệu.
Trong bối cảnh nhiều cơ sở giáo dục thực hiện sáp nhập, đổi tên hoặc tổ chức lại mô hình hoạt động, việc xây dựng cơ sở dữ liệu văn bằng, chứng chỉ đồng bộ được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm tính liên tục của hồ sơ người học, đồng thời nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý.
Trao đổi với Báo Giáo dục và Thời đại, đại diện Trường Đại học Tài chính - Marketing (UFM) cho biết nhà trường chưa công bố các nội dung liên quan đến công tác cấp phát văn bằng, bản sao văn bằng sau khi tiếp nhận Trường Đại học Tài chính - Kế toán (Quảng Ngãi).
Theo đại diện nhà trường, các hoạt động liên quan sắp được triển khai và dự kiến giữa tháng 6/2026 sẽ có thông tin chính thức.
Học sinh tìm hiểu thông tin tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM. Ảnh: HCMUTE.
Những vướng mắc này đang được tháo gỡ thông qua các quy định mới về quản lý văn bằng, chứng chỉ và lộ trình số hóa dữ liệu toàn ngành.
Những băn khoăn từ thực tiễn
Cùng với quá trình sắp xếp, tổ chức lại hệ thống cơ sở giáo dục, nhiều trường đại học, cao đẳng đang đứng trước yêu cầu xử lý các vấn đề liên quan đến văn bằng, chứng chỉ của người học.
Không chỉ việc cấp phát văn bằng cho các khóa đang đào tạo, công tác cấp bản sao từ sổ gốc, xác nhận hồ sơ hay bảo đảm tính liên tục về mặt pháp lý của văn bằng sau khi trường đổi tên, sáp nhập cũng nhận được sự quan tâm lớn.
Tại Hội thảo - Tập huấn công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ và triển khai số hóa dữ liệu văn bằng, chứng chỉ năm 2026 do Bộ GD&ĐT tổ chức vừa qua, nhiều cơ sở giáo dục đã trực tiếp nêu những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai.
Đại diện Trường Cao đẳng Đà Nẵng cho biết, sau khi hệ thống giáo dục nghề nghiệp có sự thay đổi, nhiều đơn vị không còn giữ nguyên mô hình đào tạo như trước.
Trong khi đó, nhu cầu cấp bản sao văn bằng của người học vẫn phát sinh thường xuyên, khiến các cơ sở giáo dục lúng túng trong việc áp dụng mẫu văn bằng và quy trình thực hiện.
Tương tự, đại diện Trường Đại học Luật TPHCM phản ánh trường hợp Trường Cao đẳng Luật miền Trung đã sáp nhập vào nhà trường.
Dù hiện nay không còn đào tạo trình độ cao đẳng và trung cấp, nhưng vẫn còn khoảng 100 sinh viên thuộc các khóa trước dự kiến tốt nghiệp trong thời gian tới.
Theo đại diện nhà trường, việc không còn sử dụng thường xuyên các loại phôi bằng cao đẳng, trung cấp đặt ra nhiều băn khoăn trong công tác chuẩn bị cấp văn bằng cho người học. Nếu phải xây dựng mẫu phôi mới, quy trình thực hiện sẽ khá phức tạp và mất nhiều thời gian.
Những câu hỏi trên cho thấy cùng với quá trình đổi mới và sắp xếp hệ thống giáo dục, công tác quản lý văn bằng, chứng chỉ đang phát sinh nhiều tình huống thực tiễn cần được hướng dẫn thống nhất nhằm bảo đảm quyền lợi của người học cũng như tránh đứt gãy dữ liệu, hồ sơ trong quá trình chuyển đổi.
Trường Đại Học Luật TPHCM phân hiệu Quảng Trị. Ảnh: HCMULAW.
Văn bằng cũ vẫn giữ nguyên giá trị
Trước những băn khoăn từ các cơ sở giáo dục, đại diện Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) cho biết, đối với trường hợp sáp nhập, chia tách hoặc giải thể, đơn vị được giao quản lý sổ gốc có trách nhiệm cấp bản sao văn bằng cho người học.
Nội dung bản sao phải bảo đảm thống nhất với văn bằng gốc đã được cấp trước đó, không chuyển đổi sang mẫu mới hoặc tên gọi mới của cơ sở giáo dục.
Theo lãnh đạo Cục Quản lý chất lượng, việc xử lý văn bằng, chứng chỉ sau sắp xếp đơn vị phải đặt quyền lợi của người học lên hàng đầu, đồng thời bảo đảm tính liên tục và giá trị pháp lý của hồ sơ đã được cấp.
Thực tế, cùng với quá trình sắp xếp, đổi tên cơ sở giáo dục thời gian qua, nhiều người học cũng băn khoăn về giá trị của các văn bằng được cấp theo tên trường cũ.
Đơn cử, sau khi được đổi tên từ Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM thành Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, nhà trường ban hành thông báo khẳng định việc thay đổi tên gọi không làm thay đổi tư cách pháp nhân, không ảnh hưởng đến chức năng, nhiệm vụ, quyền và nghĩa vụ hợp pháp của nhà trường theo quy định của pháp luật.
Theo thông báo, các văn bằng, chứng chỉ, bảng điểm, hồ sơ người học và các giấy tờ liên quan đã được cấp bởi Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM vẫn có đầy đủ giá trị pháp lý, được công nhận và sử dụng hợp pháp theo quy định hiện hành.
Nhà trường cũng cho biết, trong trường hợp cần thiết, người học có thể được cấp văn bản xác nhận mối quan hệ kế thừa pháp lý giữa tên gọi cũ và tên gọi mới nhằm phục vụ công tác đối chiếu thông tin.
Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM. Ảnh: HCMUTE.
Liên quan đến trường hợp Trường Cao đẳng Luật miền Trung đã sáp nhập vào Trường Đại học Luật TPHCM, ông Lê Mỹ Phong - Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng cho biết, cơ sở giáo dục được chủ động lựa chọn phương án phù hợp để tổ chức cấp văn bằng cho người học và chịu trách nhiệm về quá trình thực hiện theo quy định hiện hành.
Đối với các khóa đào tạo được tuyển sinh trước ngày 1/1/2016, việc cấp văn bằng tiếp tục thực hiện theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014. Theo đó, trên văn bằng vẫn thể hiện các danh hiệu như cử nhân thực hành hoặc kỹ sư thực hành tùy theo ngành đào tạo.
Tránh đứt gãy hồ sơ người học bằng dữ liệu số
Bên cạnh việc hoàn thiện các quy định về cấp phát và quản lý văn bằng, chứng chỉ, Bộ GD&ĐT đang đẩy mạnh lộ trình số hóa dữ liệu trên phạm vi toàn quốc.
Theo Thông tư số 10/2026/TT-BGDĐT, văn bằng, chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân có thể được cấp dưới dạng giấy hoặc số; trong đó, văn bằng, chứng chỉ giấy và văn bằng, chứng chỉ số có giá trị pháp lý như nhau.
Thông tư cũng quy định việc ký, cấp và sử dụng văn bằng, chứng chỉ số được thực hiện theo lộ trình chuyển đổi số do Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quy định.
Đáng chú ý, thông tin trích xuất từ cơ sở dữ liệu văn bằng, chứng chỉ có giá trị pháp lý như thông tin trong sổ gốc và được sử dụng để xác minh văn bằng, chứng chỉ.
Đây được xem là cơ sở quan trọng để xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất, phục vụ công tác quản lý nhà nước, xác thực thông tin và nhu cầu tra cứu của người dân, doanh nghiệp.
Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Huỳnh Văn Chương. Ảnh: HUTECH.
Ông Huỳnh Văn Chương - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng cho biết, một trong những trọng tâm của quy chế mới là triển khai quản lý văn bằng, chứng chỉ trên môi trường số, từng bước xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu văn bằng, chứng chỉ thống nhất trên toàn quốc; tiến tới phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, xác thực thông tin, giao dịch điện tử và nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.
Để bảo đảm chất lượng dữ liệu, ông Lê Mỹ Phong lưu ý thêm, quá trình số hóa phải bảo đảm nguyên tắc trung thực, tuyệt đối bám sát sổ gốc. Những thông tin không có trên văn bằng hoặc hồ sơ gốc không được tự ý bổ sung trong quá trình cập nhật dữ liệu.
Trong bối cảnh nhiều cơ sở giáo dục thực hiện sáp nhập, đổi tên hoặc tổ chức lại mô hình hoạt động, việc xây dựng cơ sở dữ liệu văn bằng, chứng chỉ đồng bộ được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm tính liên tục của hồ sơ người học, đồng thời nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý.
Trao đổi với Báo Giáo dục và Thời đại, đại diện Trường Đại học Tài chính - Marketing (UFM) cho biết nhà trường chưa công bố các nội dung liên quan đến công tác cấp phát văn bằng, bản sao văn bằng sau khi tiếp nhận Trường Đại học Tài chính - Kế toán (Quảng Ngãi).
Theo đại diện nhà trường, các hoạt động liên quan sắp được triển khai và dự kiến giữa tháng 6/2026 sẽ có thông tin chính thức.
