Nâng chất trường dân tộc nội trú, thu hẹp khoảng cách giáo dục vùng khó

GD&TĐ - Hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú được quan tâm đầu tư, song vẫn còn nhiều vướng mắc cần tháo gỡ để phát huy hiệu quả đầu tư.



Khẳng định chất lượng giáo dục

Ông Đinh Thái Vĩnh Trà - Trưởng phòng Giáo dục dân tộc và học sinh sinh viên, Sở GD&ĐT Vĩnh Long cho biết, toàn tỉnh có 9 trường phổ thông dân tộc nội trú với 87 lớp, 3.045 học sinh; trong đó, 100% học sinh là dân tộc thiểu số (Khmer, Hoa). Ngoài ra, tỉnh còn có 1 trường Trung cấp Pali-Khmer với 6 lớp, 215 học sinh.

Nhiều năm qua, công tác phát triển giáo dục của địa phương luôn được các cấp, ngành quan tâm và xác định là nhiệm vụ quan trọng. Nhờ phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, ngành Giáo dục và cộng đồng dân cư, công tác đầu tư cho trường phổ thông dân tộc nội trú theo Tiểu dự án 1 - Dự án 5 thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Vĩnh Long đạt được nhiều kết quả tích cực.

Cụ thể, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho 8 trường phổ thông dân tộc nội trú (7 trường huyện, 1 cấp tỉnh) với tổng mức đầu tư 99.533 triệu đồng. Các dự án thành phần đã được nghiệm thu, hoàn thành và đưa vào sử dụng (8/8 dự án), đúng quy mô, khối lượng, thời gian theo phê duyệt, hoàn thành mục tiêu đầu tư.

Việc mua sắm trang thiết bị phục vụ chuyển đổi số trong hoạt động giáo dục được thực hiện cho 8/8 trường, gồm thiết bị phòng dạy học trực tuyến kết hợp họp trực tuyến. Đến ngày 25/7/2025, các mục tiêu đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị theo kế hoạch giai đoạn 2021–2025 đã hoàn thành.

Với sự quan tâm đầu tư về cơ sở hạ tầng và trang thiết bị từ Chương trình 1719, chất lượng giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh nâng lên rõ rệt, tạo nền tảng vững chắc cho đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục đại trà, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở vào học lớp 10 trung học phổ thông đạt tỷ lệ 98,9%, trong đó khoảng 40% vào trường phổ thông dân tộc nội trú. Học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông đạt 100%; số học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông vào các trường đại học, cao đẳng, trung cấp đạt trên 70%.



Hoàn thiện chính sách, nâng chất lượng trường dân tộc nội trú

Bên cạnh kết quả đạt được, trong quá trình triển khai, thực hiện các nội dung, hoạt động Tiểu dự án 1, Dự án 5, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trên địa bàn tỉnh còn gặp một số khó khăn, bất cập.

Thứ nhất, hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú tại khu vực Trà Vinh (cũ) gồm 8 trường, trong đó có 1 trường có địa chỉ trên địa bàn xã, phường không thuộc danh sách các xã được phê duyệt theo Quyết định số 861/QĐ-TTg ngày 4/6/2021 của Thủ tướng Chính phủ.

Thứ hai, về lập thiết kế kỹ thuật: Các hạng mục hiện hữu của trường học trước đây có thẩm duyệt phòng cháy, chữa cháy, nhưng khi xây dựng bổ sung hạng mục mới, được yêu cầu bổ sung thêm hệ thống báo cháy tự động, hệ thống chữa cháy trong và ngoài nhà, cầu thang phụ... Những yêu cầu này làm phát sinh thêm khối lượng và kinh phí khá lớn, song không có trong danh mục hạng mục công trình được quy định trong nội dung đầu tư của Chương trình.

Thứ ba, về tổ chức mua sắm thiết bị: Hiện Bộ GD&ĐT chưa có thống nhất hướng dẫn cụ thể về danh mục thiết bị phục vụ chuyển đổi số và dạy học để địa phương làm cơ sở thực hiện mua sắm.

Với tình hình như trên, việc triển khai thực hiện nhiệm vụ mục tiêu của Tiểu dự án 1 – Dự án 5 hiện nay đang bị chậm (cơ quan tham mưu và cấp thẩm quyền chưa thống nhất trình tự, thủ tục), ảnh hưởng đến việc giải ngân nguồn vốn sự nghiệp, thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021- 2030, giai đoạn 1 (từ năm 2021 đến năm 2025).

Từ khó khăn thực tiễn, Sở GD&ĐT Vĩnh Long kiến nghị Bộ GD&ĐT nghiên cứu, điều chỉnh quy định về đối tượng tuyển sinh quy định tại khoản 3 Điều 9 Thông tư số 04/2023/TT-BGDĐT ngày 23/2/2023 về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường phổ thông dân tộc nội trú để phù hợp với tình hình các xã vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới như hiện nay; đồng thời, nghiên cứu có chính sách đào tạo liên thông từ trường phổ thông dân tộc nội trú lên bậc học đại học.



Khẳng định chất lượng giáo dục

Ông Đinh Thái Vĩnh Trà - Trưởng phòng Giáo dục dân tộc và học sinh sinh viên, Sở GD&ĐT Vĩnh Long cho biết, toàn tỉnh có 9 trường phổ thông dân tộc nội trú với 87 lớp, 3.045 học sinh; trong đó, 100% học sinh là dân tộc thiểu số (Khmer, Hoa). Ngoài ra, tỉnh còn có 1 trường Trung cấp Pali-Khmer với 6 lớp, 215 học sinh.

Nhiều năm qua, công tác phát triển giáo dục của địa phương luôn được các cấp, ngành quan tâm và xác định là nhiệm vụ quan trọng. Nhờ phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, ngành Giáo dục và cộng đồng dân cư, công tác đầu tư cho trường phổ thông dân tộc nội trú theo Tiểu dự án 1 - Dự án 5 thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Vĩnh Long đạt được nhiều kết quả tích cực.

Cụ thể, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho 8 trường phổ thông dân tộc nội trú (7 trường huyện, 1 cấp tỉnh) với tổng mức đầu tư 99.533 triệu đồng. Các dự án thành phần đã được nghiệm thu, hoàn thành và đưa vào sử dụng (8/8 dự án), đúng quy mô, khối lượng, thời gian theo phê duyệt, hoàn thành mục tiêu đầu tư.

Việc mua sắm trang thiết bị phục vụ chuyển đổi số trong hoạt động giáo dục được thực hiện cho 8/8 trường, gồm thiết bị phòng dạy học trực tuyến kết hợp họp trực tuyến. Đến ngày 25/7/2025, các mục tiêu đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị theo kế hoạch giai đoạn 2021–2025 đã hoàn thành.

Với sự quan tâm đầu tư về cơ sở hạ tầng và trang thiết bị từ Chương trình 1719, chất lượng giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh nâng lên rõ rệt, tạo nền tảng vững chắc cho đảm bảo công bằng trong tiếp cận giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục đại trà, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở vào học lớp 10 trung học phổ thông đạt tỷ lệ 98,9%, trong đó khoảng 40% vào trường phổ thông dân tộc nội trú. Học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông đạt 100%; số học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông vào các trường đại học, cao đẳng, trung cấp đạt trên 70%.



Hoàn thiện chính sách, nâng chất lượng trường dân tộc nội trú

Bên cạnh kết quả đạt được, trong quá trình triển khai, thực hiện các nội dung, hoạt động Tiểu dự án 1, Dự án 5, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trên địa bàn tỉnh còn gặp một số khó khăn, bất cập.

Thứ nhất, hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú tại khu vực Trà Vinh (cũ) gồm 8 trường, trong đó có 1 trường có địa chỉ trên địa bàn xã, phường không thuộc danh sách các xã được phê duyệt theo Quyết định số 861/QĐ-TTg ngày 4/6/2021 của Thủ tướng Chính phủ.

Thứ hai, về lập thiết kế kỹ thuật: Các hạng mục hiện hữu của trường học trước đây có thẩm duyệt phòng cháy, chữa cháy, nhưng khi xây dựng bổ sung hạng mục mới, được yêu cầu bổ sung thêm hệ thống báo cháy tự động, hệ thống chữa cháy trong và ngoài nhà, cầu thang phụ... Những yêu cầu này làm phát sinh thêm khối lượng và kinh phí khá lớn, song không có trong danh mục hạng mục công trình được quy định trong nội dung đầu tư của Chương trình.

Thứ ba, về tổ chức mua sắm thiết bị: Hiện Bộ GD&ĐT chưa có thống nhất hướng dẫn cụ thể về danh mục thiết bị phục vụ chuyển đổi số và dạy học để địa phương làm cơ sở thực hiện mua sắm.

Với tình hình như trên, việc triển khai thực hiện nhiệm vụ mục tiêu của Tiểu dự án 1 – Dự án 5 hiện nay đang bị chậm (cơ quan tham mưu và cấp thẩm quyền chưa thống nhất trình tự, thủ tục), ảnh hưởng đến việc giải ngân nguồn vốn sự nghiệp, thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021- 2030, giai đoạn 1 (từ năm 2021 đến năm 2025).

Từ khó khăn thực tiễn, Sở GD&ĐT Vĩnh Long kiến nghị Bộ GD&ĐT nghiên cứu, điều chỉnh quy định về đối tượng tuyển sinh quy định tại khoản 3 Điều 9 Thông tư số 04/2023/TT-BGDĐT ngày 23/2/2023 về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường phổ thông dân tộc nội trú để phù hợp với tình hình các xã vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới như hiện nay; đồng thời, nghiên cứu có chính sách đào tạo liên thông từ trường phổ thông dân tộc nội trú lên bậc học đại học.