Nghịch lý đãi ngộ giáo viên: Nước ngoài dạy học là đủ sống, Việt Nam phải 'trăm nghề' mưu sinh

(CLO) Nhiều quốc gia trên thế giới dành sự đãi ngộ đặc biệt cho nhà giáo thông qua chính sách tiền lương, phụ cấp, thưởng, thời gian nghỉ ngơi và an sinh xã hội, trong đó tiền lương thường được thiết kế cao hơn mặt bằng công chức và tăng dần theo thâm niên, trình độ, hiệu quả giảng dạy.

Theo báo cáo tổng kết của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), tại nhiều nước, lương giáo viên không áp dụng cứng theo ngạch bậc hành chính mà được trả trên cơ sở thỏa thuận, gắn với bằng cấp, kinh nghiệm, lĩnh vực giảng dạy và chất lượng công việc.

Tại Hoa Kỳ, chế độ đãi ngộ của giáo viên được quy định trong hợp đồng lao động cá nhân, bao gồm lương, thưởng, nghỉ phép và an sinh xã hội.

Theo Hiệp hội Giáo dục Quốc gia Mỹ (NEA), lương trung bình giáo viên năm học 2022–2023 đạt 68.469 USD/năm. Mức thu nhập cụ thể chênh lệch theo bậc học, dao động từ hơn 40.000 USD/năm với giáo viên mầm non đến trên 57.000 USD/năm với giảng viên đại học.

Khung lương thường căn cứ vào bằng cấp, lĩnh vực giảng dạy, số năm kinh nghiệm và hiệu quả công việc.



Tại Canada, lương giáo viên được xác định thông qua thương lượng tập thể giữa hiệp hội giáo viên và chính quyền địa phương. Thu nhập tăng đều theo thâm niên cho đến khi đạt trần, giáo viên vùng sâu, vùng xa còn được hưởng thêm phụ cấp hoặc thang lương cao hơn.

Ở Pháp, giáo viên có mức lương khởi điểm khá cao so với nhiều nước phát triển khác, khoảng 2.500 euro/tháng với giáo viên tiểu học và 3.000 euro/tháng với giáo viên trung học.

Thu nhập tiếp tục tăng theo kinh nghiệm, kèm theo nhiều phúc lợi như trợ cấp nhà ở, trợ cấp gia đình, bảo hiểm y tế và chế độ nghỉ phép dài ngày.

Tại Hà Lan, mỗi vị trí giảng dạy được xếp vào một thang lương riêng theo thỏa thuận lao động tập thể của từng bậc học. Các thang, bậc lương và chính sách trợ cấp được rà soát, điều chỉnh định kỳ để phù hợp thực tiễn.

Ở châu Á, nhiều quốc gia cũng xây dựng cơ chế đãi ngộ linh hoạt. Trung Quốc coi tiền lương là trụ cột tạo động lực cho nhà giáo, bên cạnh phụ cấp, thưởng và chế độ hưu trí.

Nhật Bản áp dụng khoản “điều chỉnh giảng dạy” thay cho tiền làm thêm giờ nhằm hạn chế tình trạng giáo viên quá tải. Thái Lan và Indonesia chi trả thêm nhiều khoản phụ cấp theo vị trí và tính chất công việc.

Tại Việt Nam, Luật Nhà giáo có hiệu lực từ ngày 1.1.2026 xác lập nguyên tắc: Lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.

Để hiện thực hóa, Bộ GD&ĐT đề xuất áp dụng hệ số đặc thù 1,25 với giáo viên mầm non và 1,15 với giáo viên phổ thông.

Nếu được thông qua, lương giáo viên dự kiến đạt từ 6,1 đến 18,66 triệu đồng/tháng, tăng 0,8–3,7 triệu đồng so với hiện nay, chưa kể các khoản phụ cấp khác.

Theo báo cáo tổng kết của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), tại nhiều nước, lương giáo viên không áp dụng cứng theo ngạch bậc hành chính mà được trả trên cơ sở thỏa thuận, gắn với bằng cấp, kinh nghiệm, lĩnh vực giảng dạy và chất lượng công việc.

Tại Hoa Kỳ, chế độ đãi ngộ của giáo viên được quy định trong hợp đồng lao động cá nhân, bao gồm lương, thưởng, nghỉ phép và an sinh xã hội.

Theo Hiệp hội Giáo dục Quốc gia Mỹ (NEA), lương trung bình giáo viên năm học 2022–2023 đạt 68.469 USD/năm. Mức thu nhập cụ thể chênh lệch theo bậc học, dao động từ hơn 40.000 USD/năm với giáo viên mầm non đến trên 57.000 USD/năm với giảng viên đại học.

Khung lương thường căn cứ vào bằng cấp, lĩnh vực giảng dạy, số năm kinh nghiệm và hiệu quả công việc.



Tại Canada, lương giáo viên được xác định thông qua thương lượng tập thể giữa hiệp hội giáo viên và chính quyền địa phương. Thu nhập tăng đều theo thâm niên cho đến khi đạt trần, giáo viên vùng sâu, vùng xa còn được hưởng thêm phụ cấp hoặc thang lương cao hơn.

Ở Pháp, giáo viên có mức lương khởi điểm khá cao so với nhiều nước phát triển khác, khoảng 2.500 euro/tháng với giáo viên tiểu học và 3.000 euro/tháng với giáo viên trung học.

Thu nhập tiếp tục tăng theo kinh nghiệm, kèm theo nhiều phúc lợi như trợ cấp nhà ở, trợ cấp gia đình, bảo hiểm y tế và chế độ nghỉ phép dài ngày.

Tại Hà Lan, mỗi vị trí giảng dạy được xếp vào một thang lương riêng theo thỏa thuận lao động tập thể của từng bậc học. Các thang, bậc lương và chính sách trợ cấp được rà soát, điều chỉnh định kỳ để phù hợp thực tiễn.

Ở châu Á, nhiều quốc gia cũng xây dựng cơ chế đãi ngộ linh hoạt. Trung Quốc coi tiền lương là trụ cột tạo động lực cho nhà giáo, bên cạnh phụ cấp, thưởng và chế độ hưu trí.

Nhật Bản áp dụng khoản “điều chỉnh giảng dạy” thay cho tiền làm thêm giờ nhằm hạn chế tình trạng giáo viên quá tải. Thái Lan và Indonesia chi trả thêm nhiều khoản phụ cấp theo vị trí và tính chất công việc.

Tại Việt Nam, Luật Nhà giáo có hiệu lực từ ngày 1.1.2026 xác lập nguyên tắc: Lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.

Để hiện thực hóa, Bộ GD&ĐT đề xuất áp dụng hệ số đặc thù 1,25 với giáo viên mầm non và 1,15 với giáo viên phổ thông.

Nếu được thông qua, lương giáo viên dự kiến đạt từ 6,1 đến 18,66 triệu đồng/tháng, tăng 0,8–3,7 triệu đồng so với hiện nay, chưa kể các khoản phụ cấp khác.