Những 'cột mốc mềm' nơi biên cương: Giữ chân học trò từ chính sách
2026/04/13 16:25
GD&TĐ - Bộ GD&ĐT đang hoàn thiện Nghị định về chính sách cho học sinh và trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới.
Mô hình mới được kỳ vọng tạo môi trường học tập hiện đại, góp phần “giữ chân” học sinh vùng biên, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh giáo dục tại khu vực đặc thù này.
Mong chờ từ chính sách mới
Sau Tết Nguyên đán, Trường Phổ thông DTBT THCS Nậm Cắn (Nậm Cắn, Nghệ An) ghi nhận hơn 10 học sinh vắng học, trong đó có ít nhất 2 nữ sinh lớp 8 và lớp 9, người dân tộc Mông, đứng trước nguy cơ bỏ học do có người yêu.
Hiệu trưởng Đinh Tiến Hoàng cho biết, nhà trường đã liên lạc với gia đình, tích cực vận động học sinh trở lại lớp. Tuy nhiên, dù công tác tuyên truyền được duy trì nhiều năm, tình trạng bỏ học sau Tết vẫn tái diễn, chủ yếu do tập tục bắt vợ dẫn đến tảo hôn; bên cạnh đó, một số em theo người quen đi làm thuê hoặc ở nhà khi bố mẹ đi làm xa.
Từ thực tế này, ông Hoàng mong mô hình trường nội trú liên cấp sớm được triển khai. Theo ông, khi học sinh được học tập, sinh hoạt nội trú toàn thời gian, đi kèm chính sách hỗ trợ cao hơn, nhà trường mới có điều kiện “giữ chân” các em, hạn chế tác động từ bên ngoài và tạo sự yên tâm cho phụ huynh.
Tại xã Hạnh Lâm (Nghệ An), bức tranh lại có nhiều chuyển biến tích cực. Trước đây, học sinh Trường THCS Thanh Đức hưởng chính sách tương tự các trường vùng thuận lợi. Từ tháng 1/2026, theo Nghị định 339/2025/NĐ-CP, các em bắt đầu được hỗ trợ bữa ăn trưa bán trú dành cho học sinh xã biên giới đất liền.
Ông Trần Kim Cương – Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ, chính sách mới mang lại động lực lớn cho học sinh và phụ huynh. Đặc biệt, dự thảo Nghị định về trường nội trú liên cấp vùng biên quy định học sinh được hưởng đồng bộ các chế độ như tiền ăn, quần áo, đồ dùng học tập, tạo điều kiện để nhà trường mạnh dạn xây dựng đề án tổ chức nội trú quy mô khoảng 1.500 học sinh từ lớp 4 đến lớp 9.
Tuy vậy, theo Hiệu trưởng Trường THCS Thanh Đức, bài toán vận hành vẫn đặt ra. Nhà trường mong muốn có cơ chế hỗ trợ để cán bộ, giáo viên được học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình nội trú hiệu quả, qua đó triển khai bài bản, bền vững hơn.
Ảnh minh họa INT.
Chính sách cần sát thực tiễn
Học sinh Trường Tiểu học Tam Hợp (xã Tam Hợp, Nghệ An) chủ yếu đến từ các bản thuộc vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Do địa hình chia cắt, giao thông hiểm trở, nhiều năm qua, nhà trường chưa thể tổ chức bán trú tập trung. Thay vào đó, các chế độ hỗ trợ được chuyển trực tiếp cho phụ huynh; học sinh mang cơm trưa đến trường theo hình thức “bán trú dân nuôi” để duy trì học 2 buổi/ngày.
Mô hình này đang được duy trì tại điểm chính Xốp Nặm và các điểm lẻ như Huồi Sơn, Phà Lõm, bản Phồng. Theo lãnh đạo nhà trường, khi Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Tam Hợp được thành lập, điều kiện học tập sẽ được cải thiện đáng kể nhờ cơ sở vật chất đồng bộ và tổ chức nội trú tập trung. Tuy nhiên, với học sinh tiểu học, nhất là lớp 1, 2, 3, việc rời gia đình để ở nội trú vẫn là băn khoăn lớn của phụ huynh.
Từ thực tế này, nhiều trường tiểu học tại các xã biên giới Nghệ An đề xuất, trong giai đoạn đầu vẫn cần duy trì các điểm trường lẻ cho học sinh nhỏ tuổi, đồng thời có quy định rõ ràng về chế độ, chính sách đối với học sinh và giáo viên, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Tại hai xã biên giới Mỹ Lý và Bắc Lý, dấu vết của trận lũ lịch sử năm 2022 vẫn còn hiện hữu. Nhiều gia đình mất nhà cửa, phải ở tạm hoặc tá túc nhà người thân. Trong hoàn cảnh đó, trường học trở thành điểm tựa quan trọng. Điều đáng trân trọng là tỷ lệ học sinh đến lớp vẫn được duy trì ổn định; với các em, đến trường không chỉ để học mà còn được bảo đảm ăn ở, sinh hoạt và nhận sự chăm sóc từ thầy cô.
Để phục vụ dự án xây dựng Trường nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Bắc Lý, vợ chồng thầy Hồ Minh Dung và cô Vy Thị Thương - Trường Phổ thông DTBT THCS Bắc Lý đã tiên phong di dời, nhường đất. Sự gương mẫu này tạo sức lan tỏa, góp phần vận động người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng.
Không chỉ người dân, 14 giáo viên đang ở nhà công vụ cũng tự nguyện ra ngoài thuê trọ, dành chỗ cho khu ký túc xá và không gian làm việc tạm thời. Trong điều kiện cơ sở vật chất chắp vá do một phần công trình phải tháo dỡ để phục vụ thi công, nhà trường vẫn linh hoạt điều chỉnh thời khóa biểu, bảo đảm việc dạy và học không bị gián đoạn.
Ông Phạm Sỹ Trường – Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTBT THCS Bắc Lý cho biết: “Hiện nay, các phòng học, phòng làm việc, ký túc xá, nhà ăn đều thiếu, nhưng giáo viên và học sinh đều đồng lòng, sẵn sàng vượt khó trong thời gian đầu để sớm có ngôi trường mới khang trang hơn”.
Bắc Lý là xã đặc biệt khó khăn, có 3,5 km đường biên giới, địa hình chủ yếu đồi núi dốc. Toàn xã có khoảng 1.200 học sinh, phần lớn là con em đồng bào dân tộc thiểu số, học tập trong điều kiện còn nhiều hạn chế. Vì vậy, chủ trương xây dựng trường nội trú liên cấp nhận được sự đồng thuận cao từ chính quyền và người dân.
Chủ tịch UBND xã Bắc Lý, ông Phạm Viết Phúc cho biết: “Với đặc thù vùng sâu, việc di dời dân không đơn giản, nhưng chúng tôi thực hiện công khai, minh bạch, bảo đảm quyền lợi nên bà con đồng thuận”. Địa phương kỳ vọng công trình sẽ hoàn thành vào cuối tháng 8/2026, kịp đưa vào sử dụng trong năm học mới.
Từ thực tiễn triển khai, lãnh đạo xã Bắc Lý cũng đề xuất, sau khi trường đi vào hoạt động cần có cơ chế sơ kết, đánh giá để kịp thời điều chỉnh chính sách phù hợp; đồng thời phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa các cấp, bảo đảm vận hành hiệu quả, bền vững.
Nghệ An hiện có 21 xã biên giới, trong đó 10 trường nội trú liên cấp đã được phê duyệt đầu tư, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2026, thuộc nhóm địa phương triển khai sớm nhất cả nước. Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo các dự án trọng điểm, Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Nguyễn Khắc Thận yêu cầu các cấp, ngành nhận thức đầy đủ ý nghĩa của các công trình, tăng cường phối hợp, kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ đề ra. Ông nhấn mạnh, mỗi ngôi trường hoàn thành không chỉ bổ sung cơ sở vật chất mà còn góp phần nâng cao dân trí, tạo nền tảng phát triển bền vững cho khu vực biên giới.
Bữa cơm trưa của học sinh Trường Phổ thông DTBT THCS Nậm Cắn (Nậm Cắn, Nghệ An).
Mô hình mới được kỳ vọng tạo môi trường học tập hiện đại, góp phần “giữ chân” học sinh vùng biên, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh giáo dục tại khu vực đặc thù này.
Mong chờ từ chính sách mới
Sau Tết Nguyên đán, Trường Phổ thông DTBT THCS Nậm Cắn (Nậm Cắn, Nghệ An) ghi nhận hơn 10 học sinh vắng học, trong đó có ít nhất 2 nữ sinh lớp 8 và lớp 9, người dân tộc Mông, đứng trước nguy cơ bỏ học do có người yêu.
Hiệu trưởng Đinh Tiến Hoàng cho biết, nhà trường đã liên lạc với gia đình, tích cực vận động học sinh trở lại lớp. Tuy nhiên, dù công tác tuyên truyền được duy trì nhiều năm, tình trạng bỏ học sau Tết vẫn tái diễn, chủ yếu do tập tục bắt vợ dẫn đến tảo hôn; bên cạnh đó, một số em theo người quen đi làm thuê hoặc ở nhà khi bố mẹ đi làm xa.
Từ thực tế này, ông Hoàng mong mô hình trường nội trú liên cấp sớm được triển khai. Theo ông, khi học sinh được học tập, sinh hoạt nội trú toàn thời gian, đi kèm chính sách hỗ trợ cao hơn, nhà trường mới có điều kiện “giữ chân” các em, hạn chế tác động từ bên ngoài và tạo sự yên tâm cho phụ huynh.
Tại xã Hạnh Lâm (Nghệ An), bức tranh lại có nhiều chuyển biến tích cực. Trước đây, học sinh Trường THCS Thanh Đức hưởng chính sách tương tự các trường vùng thuận lợi. Từ tháng 1/2026, theo Nghị định 339/2025/NĐ-CP, các em bắt đầu được hỗ trợ bữa ăn trưa bán trú dành cho học sinh xã biên giới đất liền.
Ông Trần Kim Cương – Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ, chính sách mới mang lại động lực lớn cho học sinh và phụ huynh. Đặc biệt, dự thảo Nghị định về trường nội trú liên cấp vùng biên quy định học sinh được hưởng đồng bộ các chế độ như tiền ăn, quần áo, đồ dùng học tập, tạo điều kiện để nhà trường mạnh dạn xây dựng đề án tổ chức nội trú quy mô khoảng 1.500 học sinh từ lớp 4 đến lớp 9.
Tuy vậy, theo Hiệu trưởng Trường THCS Thanh Đức, bài toán vận hành vẫn đặt ra. Nhà trường mong muốn có cơ chế hỗ trợ để cán bộ, giáo viên được học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình nội trú hiệu quả, qua đó triển khai bài bản, bền vững hơn.
Ảnh minh họa INT.
Chính sách cần sát thực tiễn
Học sinh Trường Tiểu học Tam Hợp (xã Tam Hợp, Nghệ An) chủ yếu đến từ các bản thuộc vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Do địa hình chia cắt, giao thông hiểm trở, nhiều năm qua, nhà trường chưa thể tổ chức bán trú tập trung. Thay vào đó, các chế độ hỗ trợ được chuyển trực tiếp cho phụ huynh; học sinh mang cơm trưa đến trường theo hình thức “bán trú dân nuôi” để duy trì học 2 buổi/ngày.
Mô hình này đang được duy trì tại điểm chính Xốp Nặm và các điểm lẻ như Huồi Sơn, Phà Lõm, bản Phồng. Theo lãnh đạo nhà trường, khi Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Tam Hợp được thành lập, điều kiện học tập sẽ được cải thiện đáng kể nhờ cơ sở vật chất đồng bộ và tổ chức nội trú tập trung. Tuy nhiên, với học sinh tiểu học, nhất là lớp 1, 2, 3, việc rời gia đình để ở nội trú vẫn là băn khoăn lớn của phụ huynh.
Từ thực tế này, nhiều trường tiểu học tại các xã biên giới Nghệ An đề xuất, trong giai đoạn đầu vẫn cần duy trì các điểm trường lẻ cho học sinh nhỏ tuổi, đồng thời có quy định rõ ràng về chế độ, chính sách đối với học sinh và giáo viên, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Tại hai xã biên giới Mỹ Lý và Bắc Lý, dấu vết của trận lũ lịch sử năm 2022 vẫn còn hiện hữu. Nhiều gia đình mất nhà cửa, phải ở tạm hoặc tá túc nhà người thân. Trong hoàn cảnh đó, trường học trở thành điểm tựa quan trọng. Điều đáng trân trọng là tỷ lệ học sinh đến lớp vẫn được duy trì ổn định; với các em, đến trường không chỉ để học mà còn được bảo đảm ăn ở, sinh hoạt và nhận sự chăm sóc từ thầy cô.
Để phục vụ dự án xây dựng Trường nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Bắc Lý, vợ chồng thầy Hồ Minh Dung và cô Vy Thị Thương - Trường Phổ thông DTBT THCS Bắc Lý đã tiên phong di dời, nhường đất. Sự gương mẫu này tạo sức lan tỏa, góp phần vận động người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng.
Không chỉ người dân, 14 giáo viên đang ở nhà công vụ cũng tự nguyện ra ngoài thuê trọ, dành chỗ cho khu ký túc xá và không gian làm việc tạm thời. Trong điều kiện cơ sở vật chất chắp vá do một phần công trình phải tháo dỡ để phục vụ thi công, nhà trường vẫn linh hoạt điều chỉnh thời khóa biểu, bảo đảm việc dạy và học không bị gián đoạn.
Ông Phạm Sỹ Trường – Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTBT THCS Bắc Lý cho biết: “Hiện nay, các phòng học, phòng làm việc, ký túc xá, nhà ăn đều thiếu, nhưng giáo viên và học sinh đều đồng lòng, sẵn sàng vượt khó trong thời gian đầu để sớm có ngôi trường mới khang trang hơn”.
Bắc Lý là xã đặc biệt khó khăn, có 3,5 km đường biên giới, địa hình chủ yếu đồi núi dốc. Toàn xã có khoảng 1.200 học sinh, phần lớn là con em đồng bào dân tộc thiểu số, học tập trong điều kiện còn nhiều hạn chế. Vì vậy, chủ trương xây dựng trường nội trú liên cấp nhận được sự đồng thuận cao từ chính quyền và người dân.
Chủ tịch UBND xã Bắc Lý, ông Phạm Viết Phúc cho biết: “Với đặc thù vùng sâu, việc di dời dân không đơn giản, nhưng chúng tôi thực hiện công khai, minh bạch, bảo đảm quyền lợi nên bà con đồng thuận”. Địa phương kỳ vọng công trình sẽ hoàn thành vào cuối tháng 8/2026, kịp đưa vào sử dụng trong năm học mới.
Từ thực tiễn triển khai, lãnh đạo xã Bắc Lý cũng đề xuất, sau khi trường đi vào hoạt động cần có cơ chế sơ kết, đánh giá để kịp thời điều chỉnh chính sách phù hợp; đồng thời phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa các cấp, bảo đảm vận hành hiệu quả, bền vững.
Nghệ An hiện có 21 xã biên giới, trong đó 10 trường nội trú liên cấp đã được phê duyệt đầu tư, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2026, thuộc nhóm địa phương triển khai sớm nhất cả nước. Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo các dự án trọng điểm, Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Nguyễn Khắc Thận yêu cầu các cấp, ngành nhận thức đầy đủ ý nghĩa của các công trình, tăng cường phối hợp, kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ đề ra. Ông nhấn mạnh, mỗi ngôi trường hoàn thành không chỉ bổ sung cơ sở vật chất mà còn góp phần nâng cao dân trí, tạo nền tảng phát triển bền vững cho khu vực biên giới.
