Nỗ lực chia sẻ gánh nặng với người học

Trong bối cảnh các trường đại học đẩy mạnh lộ trình tự chủ tài chính, mức học phí trong năm học 2025 - 2026 tại nhiều trường công dự kiến tăng mạnh, khiến không ít thí sinh, phụ huynh lo lắng về gánh nặng chi phí. Tuy nhiên, song hành với xu hướng tăng học phí, nhiều cơ sở đào tạo đã chủ động mở rộng chính sách học bổng, hỗ trợ tài chính, cho vay ưu đãi nhằm chia sẻ gánh nặng với người học.

Học phí tăng mạnh

Năm 2025, Trường Đại học Sài Gòn công bố phương án tuyển sinh với nhiều điểm mới, bao gồm mở thêm 4 ngành đào tạo và điều chỉnh học phí tăng khoảng 1,5 lần so với các khóa trước, đưa học phí chương trình 4 năm từ 65,8 - 70,1 triệu đồng/khóa lên 92 - 129 triệu đồng/khóa, trong khi chương trình 4,5 năm tăng từ 87 - 147 triệu đồng/khóa lên 150 - 167 triệu đồng/khóa. Đề án này đã được trình lên UBND TPHCM và chỉ áp dụng cho khóa tuyển sinh 2025 nếu được phê duyệt, không ảnh hưởng đến sinh viên các khóa trước.

Cùng thời điểm, Trường Đại học Mở TPHCM công bố học phí chương trình chuẩn dao động từ 24 - 28,5 triệu đồng/năm, với các ngành công nghệ và kỹ thuật cao nhất và ngành xã hội-nhân văn thấp nhất, trong khi chương trình chất lượng cao có học phí 46,5 triệu đồng/năm, riêng các ngành Khoa học máy tính, Công nghệ kỹ thuật công trình xây dựng, Hệ thống thông tin quản lý và Công nghệ thông tin lên đến 49,5 triệu đồng/năm.

Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) cũng công bố học phí năm 2025 tăng hơn 200.000 đồng/tín chỉ so với năm 2024, với chương trình tiếng Việt ở mức 1,1 - 1,3 triệu đồng/tín chỉ, chương trình tiếng Anh và thực hành gấp 1,2 - 1,4 lần. Nhà trường cam kết tăng không quá 10%/năm.

Trong năm 2025, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM) áp dụng tính học phí theo tín chỉ với công thức: Học phí = Số tín chỉ quy đổi × Đơn giá học phí/tín chỉ.

Mức học phí năm 2025 - 2026 dao động từ 14,46 - 33,8 triệu đồng/năm, cụ thể nhóm ngành Tôn giáo học, Triết học, Địa lý học, Lịch sử, Ngôn ngữ Nga, Tây Ban Nha, Ý khoảng 16,65 triệu đồng/năm; nhóm Xã hội học, Ngôn ngữ học, Văn hóa học, Quản trị văn phòng, Công tác xã hội khoảng 24,26 triệu đồng/năm; nhóm Tâm lý học, Báo chí, Quan hệ quốc tế, Ngôn ngữ Nhật, Ngôn ngữ Hàn Quốc, Ngôn ngữ Trung Quốc… khoảng 29,84 triệu đồng/năm. Chương trình đào tạo quốc tế tại trường này có mức học phí là 60 triệu đồng/năm.

Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM) công bố học phí từ 30 - 80 triệu đồng/năm, với các chương trình tiêu chuẩn, tài năng, kỹ sư chất lượng cao Việt - Pháp ở mức 30 triệu đồng/năm, chương trình chuyển tiếp hoặc định hướng Nhật Bản 60 triệu đồng/năm, chương trình tiên tiến và giảng dạy bằng tiếng Anh 80 triệu đồng/năm, đồng thời lần đầu triển khai chương trình liên kết cử nhân kỹ thuật quốc tế với học phí 256 triệu đồng/năm.

Khác với xu hướng tăng học phí ở nhiều trường, Trường Đại học Y Dược TPHCM giữ nguyên học phí so với năm 2024, dao động từ 30 - 84,7 triệu đồng/năm, trong đó ngành Răng Hàm Mặt cao nhất (84,7 triệu đồng/năm), Y khoa (82,2 triệu đồng/năm), Dược học (60,5 triệu đồng/năm), các ngành Y học cổ truyền, Y học dự phòng, Hóa dược (50 triệu đồng/năm)...

Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch duy trì hai mức học phí 41,8 triệu đồng và 55,2 triệu đồng/năm, tương đương năm trước, với các ngành Y khoa, Dược học, Răng Hàm Mặt, Y học cổ truyền ở mức cao nhất. Nhà trường cam kết tăng không quá 10%/năm trong tương lai.

Việc điều chỉnh học phí của các trường đại học hiện nay được thực hiện theo Nghị định 97/2023/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 81/2021/NĐ-CP ngày 27/8/2021 của Chính phủ quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập; giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.

Trong đó các trường công lập chưa tự chủ có học phí tối đa 15,2 - 31,1 triệu đồng/năm (tăng 1,7 - 3,5 triệu đồng); trường tự chủ chi thường xuyên 30,4 - 62,2 triệu đồng/năm (tăng 3,4 - 7 triệu đồng); trường tự chủ cả chi thường xuyên và chi đầu tư 38 - 77,75 triệu đồng/năm (tăng 4,25 - 8,75 triệu đồng).

Sinh viên Trường Đại học Công nghiệp TPHCM, tháng 8/2025. Ảnh: IUH

Chia sẻ gánh nặng tài chính

Trong bối cảnh học phí các trường đại học công lập tại TPHCM tăng mạnh trong năm 2025, nhiều phụ huynh đối mặt với áp lực tài chính đáng kể. Chị Lê Thị Thanh (47 tuổi, phường Long Bình, tỉnh Đồng Nai), không giấu nổi lo lắng khi con gái đang chờ kết quả xét tuyển vào ngành Luật tại Trường Đại học Luật TPHCM với mức học phí dự kiến từ 39 - 47 triệu đồng/năm với chương trình đại trà và 79 - 181 triệu đồng/năm với chương trình chất lượng cao, giảng dạy bằng tiếng Anh.

Với thu nhập gia đình ở mức trung bình, chị Thanh băn khoăn liệu có đủ khả năng chi trả, đặc biệt khi thêm chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại TPHCM. “Ngoài học phí, tôi còn lo tiền nhà, ăn uống cho con. Chỉ mong nhà trường và chính phủ có chính sách hỗ trợ thiết thực,” chị bày tỏ, đồng thời cho biết đang tìm hiểu các chương trình học bổng hoặc vay vốn ưu đãi cho học tập.

Để hỗ trợ sinh viên, nhiều trường đại học đã triển khai các chính sách thiết thực. Trường Đại học Công Thương TPHCM dành hơn 55 tỷ đồng cho học bổng và hỗ trợ sinh viên năm học 2025 - 2026, tăng gần 8 tỷ đồng so với năm trước.

PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn - Hiệu trưởng nhà trường cho biết, nhà trường còn có chính sách giảm 50% học phí học kỳ đầu cho tân sinh viên các ngành như Kỹ thuật nhiệt, Khoa học dinh dưỡng và ẩm thực, Công nghệ dệt may, Kinh doanh thời trang và dệt may, Quản lý tài nguyên và môi trường.

Tại Trường Đại học Tài chính - Marketing TPHCM, ThS Nguyễn Thị Kim Phụng - Phó Trưởng phòng Tuyển sinh và Quan hệ doanh nghiệp, chia sẻ, trường sẽ chi 50,5 tỷ đồng cho học bổng, hỗ trợ sinh viên diện chính sách, đạt điểm đầu vào cao, có hoàn cảnh khó khăn, hoặc tài năng, với các loại học bổng khuyến khích học tập, thắp sáng ước mơ và từ doanh nghiệp.

Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TPHCM dành ít nhất 60 tỷ đồng cho học bổng khuyến khích và hỗ trợ, trong khi Trường Đại học Mở TPHCM công bố 4.000 suất học bổng trị giá hơn 40 tỷ đồng cho sinh viên giỏi, khó khăn hoặc nỗ lực học tập. Trường Đại học Ngoại ngữ - Tin học TPHCM triển khai chính sách học bổng năm 2025 dành riêng cho tân sinh viên với tổng trị giá 46 tỷ đồng.

Bên cạnh các gói học bổng, các trường đại học còn phối hợp với tổ chức tài chính hoặc các tổ chức xã hội để triển khai chính sách vay ưu đãi. Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM) hợp tác với các doanh nghiệp và cựu sinh viên triển khai chương trình bảo lãnh vay lãi suất 0% cho tân sinh viên. Trước đó, sau 7 học kỳ, chương trình đã giải ngân 1.349 khoản vay tổng trị giá hơn 25 tỷ đồng.

Đáng chú ý, Đại học Quốc gia TPHCM và Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) ký kết chương trình hợp tác, cung cấp hạn mức vay 50 tỷ đồng cho sinh viên chính quy tại 8 trường thành viên thuộc đại học này. Sinh viên có thể vay mức vay tối đa 30 triệu đồng/học kỳ, 50 triệu đồng/năm, không cần tài sản thế chấp, thủ tục đơn giản và không yêu cầu chứng minh thu nhập.

Tính đột phá của chương trình thể hiện ở điểm chính sách lãi suất vay tín chấp 5,5%. Tuy nhiên, sinh viên chỉ cần trả lãi suất 2%/năm; phần chênh lệch 3,5% được Quỹ Phát triển đại học này chi trả từ nguồn tài trợ của các doanh nghiệp.

PGS.TS Vũ Hải Quân - Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM đánh giá, chương trình sẽ giúp sinh viên an tâm học tập với lãi suất chỉ 2%. “Con số này vừa là hỗ trợ thiết thực, vừa giúp sinh viên hình thành tinh thần trách nhiệm với khoản vay của mình”, ông Quân chia sẻ.

PGS.TS Vũ Hải Quân cho rằng, dù đã có chính sách vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội, nhưng mô hình này còn nhiều hạn chế như thủ tục phức tạp, yêu cầu phụ huynh đứng tên, mức vay thấp, lãi suất chưa thật sự ưu đãi. Thực tế, số lượng sinh viên tiếp cận nguồn vốn ngày càng giảm, trong khi đó, học phí và chi phí sinh hoạt tăng cao.

Thí sinh tham gia ngày hội tư vấn tuyển sinh tại TPHCM, tháng 6/2025. Ảnh: L.Nam

Học phí tăng mạnh

Chia sẻ gánh nặng tài chính

PGS.TS Vũ Hải Quân cho rằng, dù đã có chính sách vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội, nhưng mô hình này còn nhiều hạn chế như thủ tục phức tạp, yêu cầu phụ huynh đứng tên, mức vay thấp, lãi suất chưa thật sự ưu đãi. Thực tế, số lượng sinh viên tiếp cận nguồn vốn ngày càng giảm, trong khi đó, học phí và chi phí sinh hoạt tăng cao.