Nhiều dự án, đề án được triển khai nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ, lộ trình chuyển đổi số cho toàn ngành. Tiêu chí, quy trình xây dựng học liệu điện tử được ban hành, làm cơ sở xây dựng hệ thống bài giảng trực tuyến dùng chung.
Tại địa phương, hầu hết sở GD&ĐT quan tâm phát triển kho học liệu dùng chung. Nhà trường lựa chọn bài dạy, nội dung ôn tập, câu hỏi, đề kiểm tra có chất lượng cung cấp trên kho học liệu; từng bước hình thành nguồn tài nguyên học tập mở, giúp học sinh có thêm cơ hội tiếp cận nguồn học liệu phong phú, tin cậy.
Tiếp nối những nỗ lực mạnh mẽ trong chuyển đổi số, chủ trương số hóa bộ sách giáo khoa thống nhất và xây dựng hệ sinh thái học liệu số là bước đi quan trọng, thể hiện rõ quyết tâm thúc đẩy chuyển đổi số giáo dục phổ thông. Trong bối cảnh khoa học - công nghệ phát triển nhanh chóng và yêu cầu đột phá phát triển giáo dục - đào tạo, chủ trương này không chỉ cần thiết, mà còn mang ý nghĩa chiến lược.
Có thể thấy, với yêu cầu dạy học phát triển năng lực, việc học sinh chỉ tiếp cận tri thức qua sách in truyền thống bộc lộ hạn chế về tính trực quan, khả năng tương tác và cá nhân hóa. Khi sách giáo khoa không còn là pháp lệnh, cùng đó là đòi hỏi ngày càng cao của đổi mới phương pháp, yêu cầu nhà giáo phải tìm kiếm, tham khảo nhiều nguồn học liệu để có bài giảng phong phú, sinh động.
Tuy vậy, tiếp cận học liệu số hiện nay còn phân tán, thiếu đồng bộ, phụ thuộc nhiều vào điều kiện kinh tế - xã hội từng địa phương, gia đình. Không ít giáo viên, học sinh phải tự tìm kiếm tài liệu trên các nền tảng khác nhau, chất lượng không đồng đều, thậm chí tiềm ẩn rủi ro về bản quyền, độ chính xác khoa học.
Số hóa sách giáo khoa, xây dựng kho học liệu số chính thống, thống nhất sẽ khắc phục bất cập trên, bảo đảm quyền tiếp cận tri thức công bằng cho mọi người học. Đây cũng là giải pháp đồng hành quan trọng nhằm hiện thực hóa yêu cầu miễn phí sách giáo khoa cho học sinh phổ thông đến 2030 theo Nghị quyết số 71-NQ/TW.
Nhiều nhà giáo kỳ vọng, hệ sinh thái học liệu số sẽ là kho tài nguyên mở lớn, liên tục cập nhật, hỗ trợ học tập cá nhân hóa và đổi mới kiểm tra, đánh giá; tạo ra môi trường học tập kết nối, hiện đại hơn cho giáo viên và học sinh.
Nhưng, để chủ trương đi vào cuộc sống, nhiều vấn đề cần được đặt ra và giải quyết thấu đáo, như hạ tầng công nghệ, chất lượng học liệu số, năng lực số của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý... Thiếu giải pháp đồng bộ, khoảng cách số có thể trở thành rào cản, làm gia tăng bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục.
Mong muốn của nhà trường là Bộ GD&ĐT tiếp tục hoàn thiện hạ tầng học liệu số, tăng cường bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên, chuẩn hóa chất lượng học liệu và có chính sách hỗ trợ thiết bị cho các trường khó khăn. Đồng thời, khuyến khích sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp, giáo viên trong phát triển học liệu mở.
Tuy nhiên, học liệu số dù phong phú đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả nếu người sử dụng chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng. Với nhà trường, yêu cầu đặt ra không chỉ là chủ động tiếp cận, khai thác hệ sinh thái học liệu số một cách linh hoạt, sáng tạo, hiệu quả.
Không dừng là nơi “tiêu thụ” học liệu, nhà trường cần trở thành chủ thể tham gia xây dựng, bổ sung, làm phong phú kho học liệu dùng chung. Đồng thời, xây dựng kế hoạch chuyển đổi số gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng dạy học, tránh hình thức, chạy theo phong trào cũng là yếu tố then chốt.
