Phát huy vai trò đại học trong vùng 'siêu đô thị' TPHCM

GD&TĐ - Hội nghị Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học TPHCM nhấn mạnh vai trò kết nối, hội nhập của giáo dục đại học trong phát triển siêu đô thị.



Chiều 8/1, tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng, UBND TPHCM tổ chức hội nghị Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học trên địa bàn thành phố với chủ đề "Phát huy vai trò của Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học đối với vùng siêu đô thị TPHCM: Kết nối - Hội nhập - Đổi mới sáng tạo".

Đại học giữ vai trò nòng cốt trong phát triển vùng "siêu đô thị"

Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của hệ thống các trường đại học trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức, qua đó đóng góp trực tiếp cho sự phát triển bền vững của TPHCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Theo ông Nguyễn Văn Được, TPHCM đang đứng trước một bản lề, một bước ngoặt chiến lược quan trọng. Trong nhiều năm qua, thành phố chủ yếu phát triển theo chiều rộng; đến một thời điểm nhất định, mô hình này sẽ chạm ngưỡng.

"Nếu chúng ta không tìm được giải pháp để vượt qua giới hạn đó, thì sẽ mãi là người đi sau. Muốn đi nhanh hơn, bền vững hơn và vươn lên tầm cao mới, TPHCM buộc phải đổi mô hình phát triển", ông Được khẳng định.



Con đường phía trước, theo Chủ tịch UBND TPHCM, đòi hỏi thành phố phải dựa chủ yếu vào tri thức khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây chính là động lực cốt lõi để TPHCM thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.

Trong tiến trình này, thành phố nhận thức rõ rằng không thể có một đô thị cạnh tranh toàn cầu nếu thiếu một hệ thống đại học mạnh, thiếu cơ chế hợp tác chặt chẽ giữa chính quyền - nhà trường - doanh nghiệp.

"Nếu khoa học - công nghệ không được chuyển hóa thành tăng trưởng thực chất, thì các chủ trương lớn sẽ khó đi vào cuộc sống", ông Được nói.



Từ đó, Chủ tịch UBND TPHCM đặt vấn đề rằng, thành phố mong mỏi và đặt hàng gì ở hệ thống các trường đại học. Theo ông, dù khoa học công nghệ phát triển đến đâu, mọi giải pháp cuối cùng vẫn do con người tạo ra.

"Muốn có đội ngũ làm chủ công nghệ, làm chủ tri thức thì đại học chính là nơi đào tạo căn bản nhất. Thành phố cần nguồn nhân lực chất lượng cao, không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có tư duy độc lập, năng lực thích ứng và khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn", Chủ tịch UBND TPHCM nói.

Ông Được kỳ vọng diễn đàn lần này sẽ chuyển từ lắng nghe sang đặt hàng, từ thảo luận chung sang hành động cụ thể, với tinh thần “ba nhà” cùng đồng hành.

Trên tinh thần đó, hội nghị tập trung trao đổi một số nội dung trọng tâm như chiến lược đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh từ góc nhìn nhà trường và doanh nghiệp; phát triển sàn giao dịch tín chỉ carbon;

Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; phát triển các ngành kinh tế mới, kinh tế chiến lược, hướng tới mục tiêu đưa TPHCM trở thành siêu đô thị, lọt top 100 thành phố đáng sống trên thế giới vào năm 2030.

Triển khai Nghị quyết 57, thúc đẩy đầu tư khoa học công nghệ

Báo cáo tại hội nghị, ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM cho biết, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu rất cao đối với hệ thống các trường đại học trên địa bàn TPHCM.

Trên tinh thần đó, Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất 4 vai trò trọng tâm của các trường đại học trong năm nay.

Thứ nhất, chuyển từ nghiên cứu để nghiệm thu sang nghiên cứu tạo ra giá trị. Theo ông Thắng, các đề tài khoa học không chỉ dừng lại ở công bố hay nghiệm thu học thuật, mà cần hướng mạnh đến thúc đẩy thương mại hóa, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề thực tiễn của xã hội và thành phố.



Thứ hai, cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực công nghệ cốt lõi. Thực hiện đặt hàng của lãnh đạo thành phố, các trường đại học cần tập trung đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu cho sáu ngành công nghệ chiến lược mà TPHCM đang ưu tiên đầu tư, gồm: trí tuệ nhân tạo (AI), robot, công nghệ sinh học, công nghệ bán dẫn và các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn khác.

Tiếp đến là thúc đẩy mạnh mẽ mô hình hợp tác ba nhà: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, nhằm giải quyết các bài toán lớn của thành phố, như ùn tắc giao thông, ngập nước, ô nhiễm môi trường và mục tiêu xây dựng "thành phố không ma túy", cũng như các chỉ tiêu phát triển khoa học - công nghệ theo Nghị quyết 57.

Cuối cùng, gắn trách nhiệm của các trường đại học với các chỉ tiêu cụ thể của thành phố. Ông Lâm Đình Thắng cho biết, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành một trung tâm AI đạt đẳng cấp quốc tế.

Từ năm 2026, TPHCM sẽ bắt đầu đầu tư bằng ngân sách, phối hợp với các trường đại học thông qua cơ chế đặc thù, nhằm tạo nền tảng cho mục tiêu này.



Liên quan đến các chính sách hỗ trợ, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ giới thiệu 2 chính sách mới của TPHCM gắn trực tiếp với khu vực đại học.

Thứ nhất là Đề án thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, nhằm tháo gỡ các rào cản trong việc đưa nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Theo đó, thành phố giao quyền khai thác kết quả nghiên cứu cho doanh nghiệp; cho phép thương mại hóa ngay sau nghiệm thu, không phải chờ nhiều năm; ngân sách thành phố hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ, hoàn thiện sản phẩm và định giá.

Đồng thời, chấp nhận rủi ro nếu dự án không thành công khi đã thực hiện đúng quy trình. Thành phố đặt mục tiêu trong thời gian thí điểm hai năm rưỡi, ít nhất 10 sản phẩm khoa học công nghệ được thương mại hóa thực tế.



Thứ hai là Quỹ đầu tư mạo hiểm công - tư trong lĩnh vực khoa học công nghệ, dự kiến thành lập trong quý I năm nay.

Theo mô hình đề xuất, ngân sách nhà nước đóng vai trò vốn mồi khoảng 20%, còn 80% từ khu vực tư nhân; quỹ được vận hành theo mô hình công ty cổ phần, ưu tiên đầu tư cho các công nghệ chiến lược và các doanh nghiệp khởi nghiệp có nguồn gốc từ trường, viện.

Việc đánh giá hiệu quả đầu tư được thực hiện theo hiệu quả tổng thể của dự án, thay vì quyết toán cứng theo từng năm.



Chiều 8/1, tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng, UBND TPHCM tổ chức hội nghị Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học trên địa bàn thành phố với chủ đề "Phát huy vai trò của Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học đối với vùng siêu đô thị TPHCM: Kết nối - Hội nhập - Đổi mới sáng tạo".

Đại học giữ vai trò nòng cốt trong phát triển vùng "siêu đô thị"

Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của hệ thống các trường đại học trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức, qua đó đóng góp trực tiếp cho sự phát triển bền vững của TPHCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Theo ông Nguyễn Văn Được, TPHCM đang đứng trước một bản lề, một bước ngoặt chiến lược quan trọng. Trong nhiều năm qua, thành phố chủ yếu phát triển theo chiều rộng; đến một thời điểm nhất định, mô hình này sẽ chạm ngưỡng.

"Nếu chúng ta không tìm được giải pháp để vượt qua giới hạn đó, thì sẽ mãi là người đi sau. Muốn đi nhanh hơn, bền vững hơn và vươn lên tầm cao mới, TPHCM buộc phải đổi mô hình phát triển", ông Được khẳng định.



Con đường phía trước, theo Chủ tịch UBND TPHCM, đòi hỏi thành phố phải dựa chủ yếu vào tri thức khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây chính là động lực cốt lõi để TPHCM thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình.

Trong tiến trình này, thành phố nhận thức rõ rằng không thể có một đô thị cạnh tranh toàn cầu nếu thiếu một hệ thống đại học mạnh, thiếu cơ chế hợp tác chặt chẽ giữa chính quyền - nhà trường - doanh nghiệp.

"Nếu khoa học - công nghệ không được chuyển hóa thành tăng trưởng thực chất, thì các chủ trương lớn sẽ khó đi vào cuộc sống", ông Được nói.



Từ đó, Chủ tịch UBND TPHCM đặt vấn đề rằng, thành phố mong mỏi và đặt hàng gì ở hệ thống các trường đại học. Theo ông, dù khoa học công nghệ phát triển đến đâu, mọi giải pháp cuối cùng vẫn do con người tạo ra.

"Muốn có đội ngũ làm chủ công nghệ, làm chủ tri thức thì đại học chính là nơi đào tạo căn bản nhất. Thành phố cần nguồn nhân lực chất lượng cao, không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có tư duy độc lập, năng lực thích ứng và khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn", Chủ tịch UBND TPHCM nói.

Ông Được kỳ vọng diễn đàn lần này sẽ chuyển từ lắng nghe sang đặt hàng, từ thảo luận chung sang hành động cụ thể, với tinh thần “ba nhà” cùng đồng hành.

Trên tinh thần đó, hội nghị tập trung trao đổi một số nội dung trọng tâm như chiến lược đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh từ góc nhìn nhà trường và doanh nghiệp; phát triển sàn giao dịch tín chỉ carbon;

Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; phát triển các ngành kinh tế mới, kinh tế chiến lược, hướng tới mục tiêu đưa TPHCM trở thành siêu đô thị, lọt top 100 thành phố đáng sống trên thế giới vào năm 2030.

Triển khai Nghị quyết 57, thúc đẩy đầu tư khoa học công nghệ

Báo cáo tại hội nghị, ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM cho biết, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu rất cao đối với hệ thống các trường đại học trên địa bàn TPHCM.

Trên tinh thần đó, Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất 4 vai trò trọng tâm của các trường đại học trong năm nay.

Thứ nhất, chuyển từ nghiên cứu để nghiệm thu sang nghiên cứu tạo ra giá trị. Theo ông Thắng, các đề tài khoa học không chỉ dừng lại ở công bố hay nghiệm thu học thuật, mà cần hướng mạnh đến thúc đẩy thương mại hóa, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề thực tiễn của xã hội và thành phố.



Thứ hai, cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực công nghệ cốt lõi. Thực hiện đặt hàng của lãnh đạo thành phố, các trường đại học cần tập trung đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu cho sáu ngành công nghệ chiến lược mà TPHCM đang ưu tiên đầu tư, gồm: trí tuệ nhân tạo (AI), robot, công nghệ sinh học, công nghệ bán dẫn và các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn khác.

Tiếp đến là thúc đẩy mạnh mẽ mô hình hợp tác ba nhà: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, nhằm giải quyết các bài toán lớn của thành phố, như ùn tắc giao thông, ngập nước, ô nhiễm môi trường và mục tiêu xây dựng "thành phố không ma túy", cũng như các chỉ tiêu phát triển khoa học - công nghệ theo Nghị quyết 57.

Cuối cùng, gắn trách nhiệm của các trường đại học với các chỉ tiêu cụ thể của thành phố. Ông Lâm Đình Thắng cho biết, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành một trung tâm AI đạt đẳng cấp quốc tế.

Từ năm 2026, TPHCM sẽ bắt đầu đầu tư bằng ngân sách, phối hợp với các trường đại học thông qua cơ chế đặc thù, nhằm tạo nền tảng cho mục tiêu này.



Liên quan đến các chính sách hỗ trợ, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ giới thiệu 2 chính sách mới của TPHCM gắn trực tiếp với khu vực đại học.

Thứ nhất là Đề án thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, nhằm tháo gỡ các rào cản trong việc đưa nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Theo đó, thành phố giao quyền khai thác kết quả nghiên cứu cho doanh nghiệp; cho phép thương mại hóa ngay sau nghiệm thu, không phải chờ nhiều năm; ngân sách thành phố hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ, hoàn thiện sản phẩm và định giá.

Đồng thời, chấp nhận rủi ro nếu dự án không thành công khi đã thực hiện đúng quy trình. Thành phố đặt mục tiêu trong thời gian thí điểm hai năm rưỡi, ít nhất 10 sản phẩm khoa học công nghệ được thương mại hóa thực tế.



Thứ hai là Quỹ đầu tư mạo hiểm công - tư trong lĩnh vực khoa học công nghệ, dự kiến thành lập trong quý I năm nay.

Theo mô hình đề xuất, ngân sách nhà nước đóng vai trò vốn mồi khoảng 20%, còn 80% từ khu vực tư nhân; quỹ được vận hành theo mô hình công ty cổ phần, ưu tiên đầu tư cho các công nghệ chiến lược và các doanh nghiệp khởi nghiệp có nguồn gốc từ trường, viện.

Việc đánh giá hiệu quả đầu tư được thực hiện theo hiệu quả tổng thể của dự án, thay vì quyết toán cứng theo từng năm.