Tăng vai trò điểm học bạ: Yêu cầu cao hơn về tính minh bạch
2026/01/08 17:04
GD&TĐ - Nâng tỷ trọng điểm học bạ lên 50% trong xét tốt nghiệp THPT giúp giảm áp lực thi cử và phản ánh đầy đủ quá trình học tập của học sinh.
Tuy nhiên, việc này cũng đặt ra yêu cầu cao về minh bạch, chuẩn hóa, trách nhiệm giải trình trong kiểm tra, đánh giá.
Đánh giá toàn diện, thúc đẩy đổi mới dạy - học
Ông Nguyễn Minh Đạo - Hiệu trưởng Trường THPT Lam Kinh (Thanh Hóa) cho rằng, tăng tỷ trọng điểm học bạ lên 50% trong xét tốt nghiệp THPT mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Đối với người học, việc này giúp giảm áp lực thi cử, bảo đảm đánh giá toàn diện hơn. Khi không phụ thuộc hoàn toàn vào một kỳ thi duy nhất, học sinh sẽ giảm căng thẳng và áp lực tâm lý. Kết quả học tập trong 3 năm THPT được ghi nhận đầy đủ, từ đó phản ánh chính xác, khách quan hơn năng lực thực tế của học sinh.
Bên cạnh đó, khi điểm học bạ chiếm tỷ trọng lớn, học sinh có ý thức học tập nghiêm túc ngay từ lớp 10 và 11, hạn chế tình trạng học dồn, học lệch vào năm cuối. Điều này góp phần hình thành thái độ học tập bền bỉ, kỷ luật, trách nhiệm trong suốt quá trình học phổ thông. Học sinh được đánh giá không chỉ qua bài thi cuối cấp mà còn thông qua cả quá trình học tập, sự tiến bộ, khả năng vận dụng kiến thức. Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần của Chương trình GDPT 2018, lấy người học làm trung tâm, coi trọng phát triển toàn diện.
“Với học sinh có năng lực học tập ổn định nhưng tâm lý thi cử không vững, điểm học bạ cao sẽ trở thành “điểm tựa” quan trọng, giảm thiểu rủi ro trượt tốt nghiệp do yếu tố tâm lý hoặc sự cố không mong muốn trong kỳ thi. Tăng tỷ trọng điểm học bạ trong xét tốt nghiệp THPT còn thúc đẩy nhà trường nâng cao vai trò, trách nhiệm trong quá trình dạy - học”, ông Nguyễn Minh Đạo nhận định.
Ông Phan Trọng Hải - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Huệ (Vĩnh Long) cũng có nhận định tích cực khi cho rằng, cân bằng tỷ trọng 50-50 giữa điểm thi và điểm học bạ tạo cơ chế đánh giá học sinh toàn diện hơn.
Học sinh có động lực duy trì sự tập trung đều đặn trong cả quá trình, thay vì chỉ dồn lực luyện đề vào giai đoạn cuối. Các em cũng không còn quá lo lắng về tình trạng "học tài thi phận". Nếu một buổi thi không may gặp vấn đề sức khỏe hoặc tâm lý, nỗ lực suốt 3 năm học vẫn giúp các em có cơ hội tốt nghiệp cao.
Bên cạnh đó, điểm học bạ phản ánh được những kỹ năng, thái độ, sự tiến bộ mà một bài thi ngắn gọn không thể đo lường hết. Việc này cũng giúp giáo viên có tiếng nói hơn trong đánh giá học sinh; học bài trên lớp được học sinh coi trọng hơn. Nhà trường có điều kiện để đa dạng hóa hình thức kiểm tra thay vì chỉ dạy mẹo làm bài thi; từ đó, giúp đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá.
Ảnh minh họa INT.
Giải pháp ngăn chặn “làm đẹp” học bạ
Tuy nhiên, thay đổi trọng số học bạ đồng thời đặt lên vai các trường THPT áp lực không nhỏ. Theo ông Phan Trọng Hải, khi điểm học bạ chiếm 50%, áp lực từ phụ huynh và chính chỉ tiêu thi đua của trường có thể dẫn đến xu hướng “làm đẹp” học bạ. Việc đánh giá có thể không đồng đều giữa các trường cũng là vấn đề đặt ra...
Trước thực tế này, giải pháp ông Phan Trọng Hải đưa ra là xây dựng ma trận đề và ngân hàng câu hỏi chung; kiểm tra cuối kỳ cần được tổ chức tập trung, dùng chung đề cho cả khối, chấm chéo. Sau kiểm tra tiến hành đối sánh kết quả và kiểm tra chất lượng đề từng lớp so với ma trận. Nhà trường đa dạng hóa hình thức đánh giá. Theo đó, kết hợp giữa điểm kiểm tra viết, đánh giá qua dự án, thuyết trình và thái độ học tập. Mỗi đầu điểm đều phải có minh chứng cụ thể.
Khẳng định vai trò của công nghệ trong việc hỗ trợ nhà trường minh bạch điểm số và công tác đánh giá, ông Phan Trọng Hải cho rằng, khi điểm số được nhập lên hệ thống quản lý tập trung, mọi thao tác chỉnh sửa đều để lại dấu vết lịch sử, qua đó bảo đảm tính công khai và trách nhiệm giải trình.
Việc điều chỉnh điểm của giáo viên bộ môn phải tuân thủ nghiêm quy chế chuyên môn của nhà trường. Phụ huynh, học sinh có thể theo dõi điểm số theo thời gian thực thông qua ứng dụng, góp phần giám sát tính kịp thời và chính xác trong quá trình nhập liệu. Bên cạnh đó, việc tổ chức các bài kiểm tra thường xuyên trên máy tính giúp khách quan hóa khâu coi thi, chấm thi, hạn chế tối đa yếu tố cảm tính của con người.
Ông Hoàng Minh - Hiệu trưởng Trường THPT Phú Bài (TP Huế) cho biết, để bảo đảm tính khách quan, minh bạch của điểm học bạ, nhà trường đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Cụ thể, các tổ chuyên môn được chỉ đạo xây dựng ma trận đặc tả và đề cương ôn tập thống nhất, sử dụng chung toàn trường cho kiểm tra giữa kỳ, cuối kỳ. Công tác ra đề được thực hiện chặt chẽ với việc phân công giáo viên đề xuất đề; thành lập hội đồng thẩm định, phản biện trước mỗi kỳ kiểm tra.
Kiểm tra giữa kỳ, cuối kỳ được tổ chức chung toàn trường, biên chế một phòng không quá 24 học sinh, bố trí 2 giáo viên coi kiểm tra cùng cán bộ giám sát. Bài làm của học sinh được cắt phách, chấm chung và chấm hai vòng độc lập nhằm bảo đảm công bằng. Bên cạnh đó, nhà trường sử dụng cổng thông tin do Sở GD&ĐT cung cấp.
Sau mỗi đợt kiểm tra, giáo viên cập nhật điểm số lên hệ thống để phụ huynh nắm bắt kết quả từng môn, từng đợt kiểm tra (thường xuyên, định kỳ). Nhà trường quy định thời hạn hoàn tất nhập điểm và khóa hệ thống đúng thời điểm, không cho phép giáo viên chỉnh sửa sau khi chốt dữ liệu.
Bên cạnh tác động tích cực, Hiệu trưởng Trường THPT Lam Kinh cũng chỉ ra một số thách thức. Trong đó có nguy cơ nới lỏng đánh giá, “làm đẹp” điểm học bạ để bảo đảm tỷ lệ tốt nghiệp; sự không đồng đều trong cách ra đề, chấm điểm giữa các giáo viên, tổ chuyên môn; khó đảm bảo tuyệt đối tính chuẩn hóa và so sánh được giữa các lớp, các năm học. Nếu không kiểm soát tốt, điểm học bạ có thể không phản ánh đúng năng lực thực tế của học sinh.
“Đây là thách thức lâu dài, đòi hỏi thay đổi tư duy, thói quen nghề nghiệp. Việc tăng vai trò của điểm học bạ là cơ hội nhưng cũng là phép thử đối với các trường THPT. Thách thức lớn nhất không nằm ở kỹ thuật tính điểm, mà ở bản lĩnh quản lý, đạo đức nghề nghiệp, sự nghiêm túc trong đánh giá. Trường nào làm tốt sẽ nâng cao chất lượng thật, uy tín bền vững; ngược lại, nếu buông lỏng sẽ đối mặt với rủi ro mất niềm tin, chất lượng giáo dục”, ông Nguyễn Minh Đạo cho hay.
“Thay đổi vai trò của điểm học bạ cần kèm theo yêu cầu cao về minh bạch và trách nhiệm giải trình; hồ sơ đánh giá đầy đủ, rõ ràng, có minh chứng cho từng mức điểm. Cùng đó là đòi hỏi đổi mới thực chất phương pháp dạy - học, không thể chỉ dạy để lấy điểm. Giáo viên phải chuyển mạnh sang dạy học phát triển phẩm chất, năng lực và chú trọng đánh giá quá trình, đánh giá vì sự tiến bộ”, ông Nguyễn Minh Đạo cho hay.
Tuy nhiên, việc này cũng đặt ra yêu cầu cao về minh bạch, chuẩn hóa, trách nhiệm giải trình trong kiểm tra, đánh giá.
Đánh giá toàn diện, thúc đẩy đổi mới dạy - học
Ông Nguyễn Minh Đạo - Hiệu trưởng Trường THPT Lam Kinh (Thanh Hóa) cho rằng, tăng tỷ trọng điểm học bạ lên 50% trong xét tốt nghiệp THPT mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Đối với người học, việc này giúp giảm áp lực thi cử, bảo đảm đánh giá toàn diện hơn. Khi không phụ thuộc hoàn toàn vào một kỳ thi duy nhất, học sinh sẽ giảm căng thẳng và áp lực tâm lý. Kết quả học tập trong 3 năm THPT được ghi nhận đầy đủ, từ đó phản ánh chính xác, khách quan hơn năng lực thực tế của học sinh.
Bên cạnh đó, khi điểm học bạ chiếm tỷ trọng lớn, học sinh có ý thức học tập nghiêm túc ngay từ lớp 10 và 11, hạn chế tình trạng học dồn, học lệch vào năm cuối. Điều này góp phần hình thành thái độ học tập bền bỉ, kỷ luật, trách nhiệm trong suốt quá trình học phổ thông. Học sinh được đánh giá không chỉ qua bài thi cuối cấp mà còn thông qua cả quá trình học tập, sự tiến bộ, khả năng vận dụng kiến thức. Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần của Chương trình GDPT 2018, lấy người học làm trung tâm, coi trọng phát triển toàn diện.
“Với học sinh có năng lực học tập ổn định nhưng tâm lý thi cử không vững, điểm học bạ cao sẽ trở thành “điểm tựa” quan trọng, giảm thiểu rủi ro trượt tốt nghiệp do yếu tố tâm lý hoặc sự cố không mong muốn trong kỳ thi. Tăng tỷ trọng điểm học bạ trong xét tốt nghiệp THPT còn thúc đẩy nhà trường nâng cao vai trò, trách nhiệm trong quá trình dạy - học”, ông Nguyễn Minh Đạo nhận định.
Ông Phan Trọng Hải - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Huệ (Vĩnh Long) cũng có nhận định tích cực khi cho rằng, cân bằng tỷ trọng 50-50 giữa điểm thi và điểm học bạ tạo cơ chế đánh giá học sinh toàn diện hơn.
Học sinh có động lực duy trì sự tập trung đều đặn trong cả quá trình, thay vì chỉ dồn lực luyện đề vào giai đoạn cuối. Các em cũng không còn quá lo lắng về tình trạng "học tài thi phận". Nếu một buổi thi không may gặp vấn đề sức khỏe hoặc tâm lý, nỗ lực suốt 3 năm học vẫn giúp các em có cơ hội tốt nghiệp cao.
Bên cạnh đó, điểm học bạ phản ánh được những kỹ năng, thái độ, sự tiến bộ mà một bài thi ngắn gọn không thể đo lường hết. Việc này cũng giúp giáo viên có tiếng nói hơn trong đánh giá học sinh; học bài trên lớp được học sinh coi trọng hơn. Nhà trường có điều kiện để đa dạng hóa hình thức kiểm tra thay vì chỉ dạy mẹo làm bài thi; từ đó, giúp đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá.
Ảnh minh họa INT.
Giải pháp ngăn chặn “làm đẹp” học bạ
Tuy nhiên, thay đổi trọng số học bạ đồng thời đặt lên vai các trường THPT áp lực không nhỏ. Theo ông Phan Trọng Hải, khi điểm học bạ chiếm 50%, áp lực từ phụ huynh và chính chỉ tiêu thi đua của trường có thể dẫn đến xu hướng “làm đẹp” học bạ. Việc đánh giá có thể không đồng đều giữa các trường cũng là vấn đề đặt ra...
Trước thực tế này, giải pháp ông Phan Trọng Hải đưa ra là xây dựng ma trận đề và ngân hàng câu hỏi chung; kiểm tra cuối kỳ cần được tổ chức tập trung, dùng chung đề cho cả khối, chấm chéo. Sau kiểm tra tiến hành đối sánh kết quả và kiểm tra chất lượng đề từng lớp so với ma trận. Nhà trường đa dạng hóa hình thức đánh giá. Theo đó, kết hợp giữa điểm kiểm tra viết, đánh giá qua dự án, thuyết trình và thái độ học tập. Mỗi đầu điểm đều phải có minh chứng cụ thể.
Khẳng định vai trò của công nghệ trong việc hỗ trợ nhà trường minh bạch điểm số và công tác đánh giá, ông Phan Trọng Hải cho rằng, khi điểm số được nhập lên hệ thống quản lý tập trung, mọi thao tác chỉnh sửa đều để lại dấu vết lịch sử, qua đó bảo đảm tính công khai và trách nhiệm giải trình.
Việc điều chỉnh điểm của giáo viên bộ môn phải tuân thủ nghiêm quy chế chuyên môn của nhà trường. Phụ huynh, học sinh có thể theo dõi điểm số theo thời gian thực thông qua ứng dụng, góp phần giám sát tính kịp thời và chính xác trong quá trình nhập liệu. Bên cạnh đó, việc tổ chức các bài kiểm tra thường xuyên trên máy tính giúp khách quan hóa khâu coi thi, chấm thi, hạn chế tối đa yếu tố cảm tính của con người.
Ông Hoàng Minh - Hiệu trưởng Trường THPT Phú Bài (TP Huế) cho biết, để bảo đảm tính khách quan, minh bạch của điểm học bạ, nhà trường đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Cụ thể, các tổ chuyên môn được chỉ đạo xây dựng ma trận đặc tả và đề cương ôn tập thống nhất, sử dụng chung toàn trường cho kiểm tra giữa kỳ, cuối kỳ. Công tác ra đề được thực hiện chặt chẽ với việc phân công giáo viên đề xuất đề; thành lập hội đồng thẩm định, phản biện trước mỗi kỳ kiểm tra.
Kiểm tra giữa kỳ, cuối kỳ được tổ chức chung toàn trường, biên chế một phòng không quá 24 học sinh, bố trí 2 giáo viên coi kiểm tra cùng cán bộ giám sát. Bài làm của học sinh được cắt phách, chấm chung và chấm hai vòng độc lập nhằm bảo đảm công bằng. Bên cạnh đó, nhà trường sử dụng cổng thông tin do Sở GD&ĐT cung cấp.
Sau mỗi đợt kiểm tra, giáo viên cập nhật điểm số lên hệ thống để phụ huynh nắm bắt kết quả từng môn, từng đợt kiểm tra (thường xuyên, định kỳ). Nhà trường quy định thời hạn hoàn tất nhập điểm và khóa hệ thống đúng thời điểm, không cho phép giáo viên chỉnh sửa sau khi chốt dữ liệu.
Bên cạnh tác động tích cực, Hiệu trưởng Trường THPT Lam Kinh cũng chỉ ra một số thách thức. Trong đó có nguy cơ nới lỏng đánh giá, “làm đẹp” điểm học bạ để bảo đảm tỷ lệ tốt nghiệp; sự không đồng đều trong cách ra đề, chấm điểm giữa các giáo viên, tổ chuyên môn; khó đảm bảo tuyệt đối tính chuẩn hóa và so sánh được giữa các lớp, các năm học. Nếu không kiểm soát tốt, điểm học bạ có thể không phản ánh đúng năng lực thực tế của học sinh.
“Đây là thách thức lâu dài, đòi hỏi thay đổi tư duy, thói quen nghề nghiệp. Việc tăng vai trò của điểm học bạ là cơ hội nhưng cũng là phép thử đối với các trường THPT. Thách thức lớn nhất không nằm ở kỹ thuật tính điểm, mà ở bản lĩnh quản lý, đạo đức nghề nghiệp, sự nghiêm túc trong đánh giá. Trường nào làm tốt sẽ nâng cao chất lượng thật, uy tín bền vững; ngược lại, nếu buông lỏng sẽ đối mặt với rủi ro mất niềm tin, chất lượng giáo dục”, ông Nguyễn Minh Đạo cho hay.
“Thay đổi vai trò của điểm học bạ cần kèm theo yêu cầu cao về minh bạch và trách nhiệm giải trình; hồ sơ đánh giá đầy đủ, rõ ràng, có minh chứng cho từng mức điểm. Cùng đó là đòi hỏi đổi mới thực chất phương pháp dạy - học, không thể chỉ dạy để lấy điểm. Giáo viên phải chuyển mạnh sang dạy học phát triển phẩm chất, năng lực và chú trọng đánh giá quá trình, đánh giá vì sự tiến bộ”, ông Nguyễn Minh Đạo cho hay.
Hơn 10.000 sinh viên được tiếp cận giáo dục về năng lượng xanh và AI
GD&TĐ - Dự án “Vì một hành tinh xanh và Giáo dục AI – Kiến tạo tương lai” giai đoạn 2024 - 2026 mang cơ hội học tập, trải nghiệm cho hơn 10.560 sinh viên.
2026-09-02 14:37
Cuộc thi Hồn Việt qua Ống kính Tuổi trẻ cho học sinh THPT chính thức trở lại
GD&TĐ - Cuộc thi nhiếp ảnh Hồn Việt qua Ống kính Tuổi trẻ 2026 chính thức trở lại với chủ đề “Ánh sáng”, dành cho học sinh THPT từ 16-18 tuổi trên toàn quốc.
2026-09-02 14:37
Những dấu ấn Toán học được kể bằng phiên bản đặc biệt
GD&TĐ - Bộ sưu tập giới hạn “Hoàng Xuân Sính” 2026 có gì đặc biệt khi những công thức Toán học bước ra khỏi trang luận án?
2026-09-02 14:36
Bệnh viện Bình Dân hỗ trợ BVĐK Bà Rịa nâng cao năng lực phẫu thuật, quản trị
GD&TĐ - Bệnh viện Bình Dân triển khai chương trình hỗ trợ toàn diện cho Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa nhằm nâng cao năng lực phẫu thuật và quản lý y tế.
2026-09-02 14:36
4 trường nội trú vùng biên Quảng Ngãi sẵn sàng đón học sinh ngày khai giảng
GD&TĐ - Sau hơn 8 tháng khẩn trương thi công, 4 trường nội trú liên cấp vùng biên Quảng Ngãi cơ bản hoàn thiện, sẵn sàng đón học sinh năm học mới.
2026-09-02 14:35
Trường học rộn ràng không khí chào đón 81 năm Quốc khánh
GD&TĐ - Nhân dịp 81 năm Quốc khánh 2/9, các trường học trên cả nước được trang trí cờ hoa rực rỡ và nhiều hoạt động bổ ích cho học sinh.
2026-09-02 14:35
Mở lối phát triển cho học sinh dân tộc thiểu số từ chính nội lực địa phương
GD&TĐ - Sinh ra trong gia đình vùng cao đông con, cô gái người Thái Thùng Thị Kim Chi vượt khó theo đuổi ước mơ sư phạm.
2026-09-02 14:35
Trao cơ hội để thế hệ trẻ vùng cao phát triển nghề truyền thống của địa phương
GD&TĐ - Lớn lên ở mảnh đất cực Tây của Tổ quốc, nữ sinh người Thái, Đinh Lò My Duyên có ước mơ lan tỏa văn hóa phục trang của đồng bào dân tộc thiểu số.
2026-09-02 14:34
Màn hình không thay được cha mẹ
GD&TĐ - Từ 'bảo mẫu công nghệ', điện thoại, máy tính bảng và tivi có thể trở thành rào cản đối với sự phát triển của trẻ nếu được sử dụng quá mức.
2026-09-02 14:34
Tạo điều kiện cho sinh viên xuất sắc người DTTS vươn tới môi trường học quốc tế
GD&TĐ - Từ bản làng biên giới, nữ sinh người Thái Đào Thị Thanh Huyền vượt ngàn cây số học ngành tâm lý với quyết tâm trở về giúp đỡ học sinh quê hương.
