Thí sinh buộc phải 'đi đúng nước cờ' từ ngành đến trường để không trượt đại học

(CLO) Áp lực thi cử dồn dập cùng những thay đổi trong mùa tuyển sinh đại học 2026 đang buộc các em phải sớm định hình lộ trình, lựa chọn đúng ngành và xây dựng chiến lược phù hợp để giành lợi thế cạnh tranh.

Chủ động tích lũy “điểm cộng”

Em Nguyễn Thị Minh Thư, học sinh lớp 12A1, Trường THPT Lương Thế Vinh (cơ sở Tân Triều) cho rằng, những điều chỉnh trong quy chế tuyển sinh năm nay đã giúp học sinh sớm nhận diện rủi ro và định hình rõ hơn con đường lựa chọn ngành nghề. Việc siết lại nguyện vọng xét tuyển buộc thí sinh phải nhìn nhận đúng năng lực bản thân, từ đó tập trung vào những ngành học và trường phù hợp, thay vì đăng ký dàn trải như trước.

Theo Minh Thư, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo đẩy sớm lịch thi không chỉ tạo áp lực về tiến độ ôn tập mà còn mang lại mặt tích cực khi giúp học sinh có thêm thời gian nghỉ ngơi sau kỳ thi và sớm chủ động cho các kế hoạch tiếp theo. Trong giai đoạn “nước rút”, em tập trung tối đa vào các môn thuộc tổ hợp xét tuyển nhằm bứt phá điểm số, gia tăng lợi thế cạnh tranh.



"Song song với việc ôn luyện, em chủ động tích lũy thêm các “điểm cộng” cho hồ sơ như chứng chỉ SAT, IELTS, tham gia kỳ thi Đánh giá năng lực (HSA) và các kỳ thi học sinh giỏi. Đây là kết quả của quá trình chuẩn bị dài hơi, được em kỳ vọng sẽ nâng cao cơ hội trúng tuyển", nữ sinh này cho hay.

Ở giai đoạn cao điểm, nữ sinh điều chỉnh chiến lược học tập, ưu tiên 3 môn chính trong tổ hợp xét tuyển, đồng thời rà soát những phần kiến thức còn yếu để kịp thời bù đắp, tối ưu hóa điểm số. Với sự thay đổi trong cấu trúc đề thi theo hướng tăng tính thực tiễn, em cũng chuyển hướng ôn tập: Chú trọng bài toán ứng dụng ở các môn tự nhiên và tăng cường luyện chuyên đề, cập nhật thời sự ở các môn xã hội.

“Việc vừa ôn thi, vừa phải định hướng tương lai đôi khi khiến em cảm thấy quá tải”, Minh Thư chia sẻ.

Để giảm áp lực, em chủ động tìm hiểu thông tin ngành học từ sớm, phân tích điểm chuẩn các năm để lựa chọn phù hợp và an toàn hơn.



Cùng quan điểm, em Nguyễn Đức Hùng, học sinh Trường THPT Lương Thế Vinh cho biết việc điều chỉnh lịch thi và quy chế tuyển sinh thực tế đã được dự báo từ trước. Ngay từ đầu năm lớp 12, em đã xây dựng kế hoạch học tập để không bị động. Tuy nhiên, việc lịch thi được đẩy sớm khiến quá trình ôn luyện trở nên gấp rút hơn, tạo áp lực đáng kể về thời gian.

Theo Hùng, trong bối cảnh điểm thi tốt nghiệp THPT tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong xét tuyển đại học, việc đầu tư nghiêm túc cho kỳ thi này là yếu tố then chốt.

“Em xác định phải ôn tập kỹ lưỡng, chắc chắn để tạo lợi thế cạnh tranh”, nam sinh cho hay.

Chọn lọc nguyện vọng, tối ưu chiến lược xét tuyển

Em Nguyễn Phạm Hà Anh, học sinh lớp 12D1, Trường THPT Việt Đức (Hà Nội) cho rằng, việc xét tuyển dựa trên điểm trung bình của cả ba năm học là một thay đổi hợp lý, giúp đánh giá toàn diện năng lực thí sinh thay vì chỉ dựa vào một kỳ thi hay riêng năm lớp 12. Theo em, cách tiếp cận này tạo thêm cơ hội để học sinh thể hiện bản thân, giảm bớt áp lực “một kỳ thi quyết định tất cả”.

Bên cạnh đó, quy định tổng điểm tối thiểu 15/30 cho ba môn xét tuyển cũng buộc thí sinh phải nỗ lực đồng đều hơn, tránh tình trạng học lệch.



“Năm nay chúng em chỉ thi 4 môn tốt nghiệp, ít hơn các khóa trước nên việc yêu cầu đầu tư sâu hơn vào các môn này là hoàn toàn hợp lý”, Hà Anh chia sẻ.

Từ những thay đổi này, nữ sinh chủ động điều chỉnh kế hoạch học tập, tập trung vào 4 môn thi tốt nghiệp, đồng thời duy trì kết quả học tập trên lớp để bảo đảm học bạ ở mức tốt.

Việc giới hạn số lượng nguyện vọng xét tuyển, theo em, cũng là bước đi cần thiết, giúp học sinh xác định rõ mục tiêu, lựa chọn ngành học phù hợp thay vì đăng ký dàn trải, thiếu định hướng.

Trong quá trình ôn tập, Hà Anh cho biết sẽ chú trọng rèn luyện kỹ năng làm bài và tư duy, thay vì học thuộc lòng như trước.

“Đề thi hiện nay đòi hỏi khả năng vận dụng và xử lý tình huống, nên cách học cũng phải thay đổi để thích ứng”, em nói.

Với định hướng xét tuyển tổ hợp D01 (Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh), Hà Anh đánh giá đây là lợi thế phù hợp với các ngành em quan tâm như kinh tế và truyền thông. Dù chứng chỉ ngoại ngữ không còn giữ ưu thế lớn như trước, em vẫn chủ động chuẩn bị IELTS như một điểm cộng trong hồ sơ, đồng thời tập trung cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và các phương thức xét tuyển khác như đánh giá năng lực.

Đa dạng lựa chọn để giảm áp lực thi cử

Cùng học tại Trường THPT Việt Đức, em Nguyễn Trần Đức Minh (lớp 12D1) thừa nhận áp lực là điều khó tránh khỏi khi bước vào kỳ thi quan trọng.

Tuy nhiên, nhờ có sự chuẩn bị từ sớm với các chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS và tiếng Đức (trình độ B1), em phần nào giảm bớt căng thẳng và mở rộng thêm cơ hội, đặc biệt là định hướng du học.

“Việc có nhiều lựa chọn giúp em không bị phụ thuộc hoàn toàn vào một kỳ thi, từ đó giảm áp lực đáng kể”, Đức Minh kể.

Nam sinh cho biết, với mục tiêu hướng tới du học Đức, em đang tiếp tục đầu tư cho ngoại ngữ bên cạnh việc ôn thi trong nước.

Về phương pháp học tập, Đức Minh lựa chọn cách sinh hoạt khoa học, ngủ sớm - dậy sớm để tăng hiệu quả tiếp thu, thay vì thức khuya dễ gây căng thẳng. Với tổ hợp D14 (Ngữ văn, Tiếng Anh, Lịch sử), em ưu tiên học vào buổi sáng để ghi nhớ tốt hơn.



Theo Minh, đề thi những năm gần đây có độ phân hóa cao và yêu cầu vận dụng kiến thức thực tiễn. Do đó, ngoài kiến thức trong sách giáo khoa, em chủ động tìm hiểu thêm thông tin từ internet, mạng xã hội để mở rộng hiểu biết, nâng cao khả năng làm bài.

Hiện tại, Đức Minh định hướng xét tuyển vào Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các điều kiện cần thiết cho kế hoạch học tập dài hạn.

Vượt áp lực mùa thi: Không phải học nhiều, mà là học đúng cách

Trước thực tế nhiều học sinh rơi vào trạng thái căng thẳng trong giai đoạn “nước rút”, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) khuyến nghị thí sinh không nên quá lo lắng. Theo ông, sau 12 năm học và nhiều kỳ thi, các em cần nhìn nhận kỳ thi tốt nghiệp THPT như một bước đánh giá bình thường.

“Nếu chuẩn bị kỹ lưỡng, các em hoàn toàn có thể giảm áp lực và đạt kết quả tốt”, ông Thảo nhấn mạnh.



Ở giai đoạn này, bên cạnh việc củng cố kiến thức, thí sinh cần tăng cường luyện đề tham khảo, đề thi thử để tự đánh giá năng lực. Việc làm bài có bấm giờ được coi là yếu tố then chốt giúp làm quen với áp lực phòng thi, đồng thời rèn kỹ năng phân bổ thời gian hợp lý.

Cùng với đó, học sinh cần chủ động tìm hiểu phương thức xét tuyển của các trường đại học, lựa chọn tổ hợp môn phù hợp với thế mạnh. Điểm mới năm 2026 yêu cầu tổ hợp xét tuyển phải có ít nhất một trong hai môn Toán hoặc Ngữ văn, chiếm tối thiểu 1/3 tổng điểm.

Đồng quan điểm, thầy Nguyễn Quốc Bình, Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Lương Thế Vinh lưu ý học sinh không được xem nhẹ yếu tố sức khỏe. Chế độ ăn uống, nghỉ ngơi thiếu khoa học có thể làm giảm hiệu quả ôn tập, thậm chí ảnh hưởng đến tâm lý khi bước vào phòng thi.

Trong bối cảnh đề thi ngày càng chú trọng năng lực vận dụng, việc học tủ hay ôn tập dàn trải không còn phù hợp. Thay vào đó, một chiến lược học tập rõ ràng, bám sát cấu trúc đề và giữ vững tâm lý sẽ là “chìa khóa” giúp thí sinh vượt qua kỳ thi quan trọng.





Chủ động tích lũy “điểm cộng”

Em Nguyễn Thị Minh Thư, học sinh lớp 12A1, Trường THPT Lương Thế Vinh (cơ sở Tân Triều) cho rằng, những điều chỉnh trong quy chế tuyển sinh năm nay đã giúp học sinh sớm nhận diện rủi ro và định hình rõ hơn con đường lựa chọn ngành nghề. Việc siết lại nguyện vọng xét tuyển buộc thí sinh phải nhìn nhận đúng năng lực bản thân, từ đó tập trung vào những ngành học và trường phù hợp, thay vì đăng ký dàn trải như trước.

Theo Minh Thư, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo đẩy sớm lịch thi không chỉ tạo áp lực về tiến độ ôn tập mà còn mang lại mặt tích cực khi giúp học sinh có thêm thời gian nghỉ ngơi sau kỳ thi và sớm chủ động cho các kế hoạch tiếp theo. Trong giai đoạn “nước rút”, em tập trung tối đa vào các môn thuộc tổ hợp xét tuyển nhằm bứt phá điểm số, gia tăng lợi thế cạnh tranh.



"Song song với việc ôn luyện, em chủ động tích lũy thêm các “điểm cộng” cho hồ sơ như chứng chỉ SAT, IELTS, tham gia kỳ thi Đánh giá năng lực (HSA) và các kỳ thi học sinh giỏi. Đây là kết quả của quá trình chuẩn bị dài hơi, được em kỳ vọng sẽ nâng cao cơ hội trúng tuyển", nữ sinh này cho hay.

Ở giai đoạn cao điểm, nữ sinh điều chỉnh chiến lược học tập, ưu tiên 3 môn chính trong tổ hợp xét tuyển, đồng thời rà soát những phần kiến thức còn yếu để kịp thời bù đắp, tối ưu hóa điểm số. Với sự thay đổi trong cấu trúc đề thi theo hướng tăng tính thực tiễn, em cũng chuyển hướng ôn tập: Chú trọng bài toán ứng dụng ở các môn tự nhiên và tăng cường luyện chuyên đề, cập nhật thời sự ở các môn xã hội.

“Việc vừa ôn thi, vừa phải định hướng tương lai đôi khi khiến em cảm thấy quá tải”, Minh Thư chia sẻ.

Để giảm áp lực, em chủ động tìm hiểu thông tin ngành học từ sớm, phân tích điểm chuẩn các năm để lựa chọn phù hợp và an toàn hơn.



Cùng quan điểm, em Nguyễn Đức Hùng, học sinh Trường THPT Lương Thế Vinh cho biết việc điều chỉnh lịch thi và quy chế tuyển sinh thực tế đã được dự báo từ trước. Ngay từ đầu năm lớp 12, em đã xây dựng kế hoạch học tập để không bị động. Tuy nhiên, việc lịch thi được đẩy sớm khiến quá trình ôn luyện trở nên gấp rút hơn, tạo áp lực đáng kể về thời gian.

Theo Hùng, trong bối cảnh điểm thi tốt nghiệp THPT tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong xét tuyển đại học, việc đầu tư nghiêm túc cho kỳ thi này là yếu tố then chốt.

“Em xác định phải ôn tập kỹ lưỡng, chắc chắn để tạo lợi thế cạnh tranh”, nam sinh cho hay.

Chọn lọc nguyện vọng, tối ưu chiến lược xét tuyển

Em Nguyễn Phạm Hà Anh, học sinh lớp 12D1, Trường THPT Việt Đức (Hà Nội) cho rằng, việc xét tuyển dựa trên điểm trung bình của cả ba năm học là một thay đổi hợp lý, giúp đánh giá toàn diện năng lực thí sinh thay vì chỉ dựa vào một kỳ thi hay riêng năm lớp 12. Theo em, cách tiếp cận này tạo thêm cơ hội để học sinh thể hiện bản thân, giảm bớt áp lực “một kỳ thi quyết định tất cả”.

Bên cạnh đó, quy định tổng điểm tối thiểu 15/30 cho ba môn xét tuyển cũng buộc thí sinh phải nỗ lực đồng đều hơn, tránh tình trạng học lệch.



“Năm nay chúng em chỉ thi 4 môn tốt nghiệp, ít hơn các khóa trước nên việc yêu cầu đầu tư sâu hơn vào các môn này là hoàn toàn hợp lý”, Hà Anh chia sẻ.

Từ những thay đổi này, nữ sinh chủ động điều chỉnh kế hoạch học tập, tập trung vào 4 môn thi tốt nghiệp, đồng thời duy trì kết quả học tập trên lớp để bảo đảm học bạ ở mức tốt.

Việc giới hạn số lượng nguyện vọng xét tuyển, theo em, cũng là bước đi cần thiết, giúp học sinh xác định rõ mục tiêu, lựa chọn ngành học phù hợp thay vì đăng ký dàn trải, thiếu định hướng.

Trong quá trình ôn tập, Hà Anh cho biết sẽ chú trọng rèn luyện kỹ năng làm bài và tư duy, thay vì học thuộc lòng như trước.

“Đề thi hiện nay đòi hỏi khả năng vận dụng và xử lý tình huống, nên cách học cũng phải thay đổi để thích ứng”, em nói.

Với định hướng xét tuyển tổ hợp D01 (Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh), Hà Anh đánh giá đây là lợi thế phù hợp với các ngành em quan tâm như kinh tế và truyền thông. Dù chứng chỉ ngoại ngữ không còn giữ ưu thế lớn như trước, em vẫn chủ động chuẩn bị IELTS như một điểm cộng trong hồ sơ, đồng thời tập trung cho kỳ thi tốt nghiệp THPT và các phương thức xét tuyển khác như đánh giá năng lực.

Đa dạng lựa chọn để giảm áp lực thi cử

Cùng học tại Trường THPT Việt Đức, em Nguyễn Trần Đức Minh (lớp 12D1) thừa nhận áp lực là điều khó tránh khỏi khi bước vào kỳ thi quan trọng.

Tuy nhiên, nhờ có sự chuẩn bị từ sớm với các chứng chỉ ngoại ngữ như IELTS và tiếng Đức (trình độ B1), em phần nào giảm bớt căng thẳng và mở rộng thêm cơ hội, đặc biệt là định hướng du học.

“Việc có nhiều lựa chọn giúp em không bị phụ thuộc hoàn toàn vào một kỳ thi, từ đó giảm áp lực đáng kể”, Đức Minh kể.

Nam sinh cho biết, với mục tiêu hướng tới du học Đức, em đang tiếp tục đầu tư cho ngoại ngữ bên cạnh việc ôn thi trong nước.

Về phương pháp học tập, Đức Minh lựa chọn cách sinh hoạt khoa học, ngủ sớm - dậy sớm để tăng hiệu quả tiếp thu, thay vì thức khuya dễ gây căng thẳng. Với tổ hợp D14 (Ngữ văn, Tiếng Anh, Lịch sử), em ưu tiên học vào buổi sáng để ghi nhớ tốt hơn.



Theo Minh, đề thi những năm gần đây có độ phân hóa cao và yêu cầu vận dụng kiến thức thực tiễn. Do đó, ngoài kiến thức trong sách giáo khoa, em chủ động tìm hiểu thêm thông tin từ internet, mạng xã hội để mở rộng hiểu biết, nâng cao khả năng làm bài.

Hiện tại, Đức Minh định hướng xét tuyển vào Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các điều kiện cần thiết cho kế hoạch học tập dài hạn.

Vượt áp lực mùa thi: Không phải học nhiều, mà là học đúng cách

Trước thực tế nhiều học sinh rơi vào trạng thái căng thẳng trong giai đoạn “nước rút”, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) khuyến nghị thí sinh không nên quá lo lắng. Theo ông, sau 12 năm học và nhiều kỳ thi, các em cần nhìn nhận kỳ thi tốt nghiệp THPT như một bước đánh giá bình thường.

“Nếu chuẩn bị kỹ lưỡng, các em hoàn toàn có thể giảm áp lực và đạt kết quả tốt”, ông Thảo nhấn mạnh.



Ở giai đoạn này, bên cạnh việc củng cố kiến thức, thí sinh cần tăng cường luyện đề tham khảo, đề thi thử để tự đánh giá năng lực. Việc làm bài có bấm giờ được coi là yếu tố then chốt giúp làm quen với áp lực phòng thi, đồng thời rèn kỹ năng phân bổ thời gian hợp lý.

Cùng với đó, học sinh cần chủ động tìm hiểu phương thức xét tuyển của các trường đại học, lựa chọn tổ hợp môn phù hợp với thế mạnh. Điểm mới năm 2026 yêu cầu tổ hợp xét tuyển phải có ít nhất một trong hai môn Toán hoặc Ngữ văn, chiếm tối thiểu 1/3 tổng điểm.

Đồng quan điểm, thầy Nguyễn Quốc Bình, Hiệu trưởng Trường THCS-THPT Lương Thế Vinh lưu ý học sinh không được xem nhẹ yếu tố sức khỏe. Chế độ ăn uống, nghỉ ngơi thiếu khoa học có thể làm giảm hiệu quả ôn tập, thậm chí ảnh hưởng đến tâm lý khi bước vào phòng thi.

Trong bối cảnh đề thi ngày càng chú trọng năng lực vận dụng, việc học tủ hay ôn tập dàn trải không còn phù hợp. Thay vào đó, một chiến lược học tập rõ ràng, bám sát cấu trúc đề và giữ vững tâm lý sẽ là “chìa khóa” giúp thí sinh vượt qua kỳ thi quan trọng.