Thiếu 120.000 giáo viên, năm học mới tuyển dụng thế nào?

(CLO) Đến cuối năm học 2024-2025, cả nước vẫn thiếu khoảng 120.000 giáo viên từ mầm non đến THPT, trong đó riêng giáo viên mầm non thiếu gần 45.000 người.

Ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết, Dự thảo nghị định hướng dẫn thực hiện Luật Nhà giáo cũng đặt ra việc giao quyền chủ động cho hiệu trưởng các cơ sở giáo dục trong việc tuyển dụng giáo viên. Nhưng các cơ sở này phải đảm bảo một số điều kiện cụ thể, chặt chẽ để có thể được giao thẩm quyền này.



Thực tế, tại các đô thị lớn, việc tuyển giáo viên cho một số môn đặc thù gặp nhiều khó khăn. Ngay tại Hà Nội, ông Trần Thế Cương, Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội thông tin: "Vùng thuận lợi về kinh tế - xã hội có nhiều lựa chọn công việc hấp dẫn hơn nghề giáo. Trong khi đó nghề giáo lại nhiều áp lực. Mặc dù chế độ lương đã có cải thiện nhưng vẫn thấp hơn nhiều công việc khác. Do đó, việc tuyển dụng giáo viên hợp đồng để bù đắp việc thiếu giáo viên cục bộ, nhất là giáo viên một số môn như nghệ thuật, tin học... gặp khó khăn".

Không chỉ ở thành phố, nhiều tỉnh cũng thiếu giáo viên trầm trọng. Ông Thái Văn Thành, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Nghệ An cũng cho hay: “Trước năm học 2025-2026, tỉnh vẫn thiếu gần 5.000 giáo viên. Trong đó thiếu nhiều ở bậc THPT, giáo dục thường xuyên khi số lượng học sinh tăng cơ học và thiếu để triển khai dạy 2 buổi/ngày ở cấp tiểu học, THCS".

Ở Tây Nguyên, tỉnh Đắk Lắk cũng trong tình trạng tương tự. Ông Nguyễn Thiên Văn, Quyền Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, hiện tỉnh đang thiếu trên 1.200 giáo viên. Giải pháp bù đắp trước năm học mới là sử dụng giáo viên hợp đồng trong khi chờ tuyển dụng bổ sung.



Ông Vũ Minh Đức cho biết thêm, sau khi sáp nhập, nhiều địa phương sẽ tiến hành sắp xếp, luân chuyển giáo viên từ nơi thừa sang nơi thiếu để khắc phục tình trạng thiếu hụt. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo, nếu cả hai tỉnh cũ trước khi sáp nhập đều đang thiếu thì nguy cơ thiếu trầm trọng hơn là điều khó tránh khỏi.

Theo ông Đức, nguyên nhân chính khiến nhiều nơi thiếu giáo viên là do chưa giao đủ chỉ tiêu theo định mức, cộng với việc cắt giảm 10% biên chế sự nghiệp ở một số địa phương, dẫn tới thiếu cục bộ. Bên cạnh đó, sự gia tăng dân số cơ học tại các khu vực đô thị hóa nhanh cũng làm quy mô giáo dục tăng, tạo thêm áp lực nhân sự.



Bàn về phân cấp tuyển dụng, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng phân tích, trước đây, cán bộ, giáo viên từ mầm non đến THCS thuộc quản lý của cấp quận, huyện với tổng cộng 705 đầu mối. Cách làm này dẫn tới tình trạng thừa – thiếu cục bộ mà cấp tỉnh không thể điều động giáo viên giữa các quận, huyện do không có thẩm quyền.

“Nếu giao cho cấp xã tuyển dụng, cả nước sẽ có tới 3.321 đầu mối, khiến việc điều động giáo viên càng khó khăn, phân mảnh, đồng thời cấp xã cũng khó đáp ứng yêu cầu về xây dựng, tổ chức và chấm thi tuyển dụng”, ông Thưởng nói.

Từ thực tế trên, ông Vũ Minh Đức đề xuất phương án đưa quyền tuyển dụng về 34 Sở GD&ĐT để tập trung đầu mối, nâng cao tính chuyên môn và nắm sát nhu cầu nhân sự.

Theo đó, kỳ thi tuyển dụng có thể cho phép thí sinh đăng ký nhiều nguyện vọng, nếu trượt nguyện vọng 1 vẫn được xét tiếp các nguyện vọng sau.



Ông Đức cho biết, dự thảo mới hướng tới việc tổ chức vòng 1 tuyển dụng ở phạm vi toàn quốc hoặc theo cụm; vòng 2 do các Sở GD&ĐT thực hiện, đánh giá theo đặc thù môn học và địa phương, chú trọng kỹ năng sư phạm, xây dựng kế hoạch giảng dạy, kiểm tra đánh giá và xử lý tình huống giáo dục.

“Trong trường hợp chưa tuyển đủ kịp thời, Bộ GD&ĐT đề nghị UBND các tỉnh, thành bố trí kinh phí hợp đồng, điều động, biệt phái hoặc phân công dạy liên trường để đảm bảo giáo viên cho năm học mới. Đồng thời, cần quan tâm đến chế độ làm việc, trả lương dạy thêm giờ, xây dựng nhà công vụ và cải thiện điều kiện sinh hoạt cho giáo viên”, ông Đức nhấn mạnh.

Ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết, Dự thảo nghị định hướng dẫn thực hiện Luật Nhà giáo cũng đặt ra việc giao quyền chủ động cho hiệu trưởng các cơ sở giáo dục trong việc tuyển dụng giáo viên. Nhưng các cơ sở này phải đảm bảo một số điều kiện cụ thể, chặt chẽ để có thể được giao thẩm quyền này.



Thực tế, tại các đô thị lớn, việc tuyển giáo viên cho một số môn đặc thù gặp nhiều khó khăn. Ngay tại Hà Nội, ông Trần Thế Cương, Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội thông tin: "Vùng thuận lợi về kinh tế - xã hội có nhiều lựa chọn công việc hấp dẫn hơn nghề giáo. Trong khi đó nghề giáo lại nhiều áp lực. Mặc dù chế độ lương đã có cải thiện nhưng vẫn thấp hơn nhiều công việc khác. Do đó, việc tuyển dụng giáo viên hợp đồng để bù đắp việc thiếu giáo viên cục bộ, nhất là giáo viên một số môn như nghệ thuật, tin học... gặp khó khăn".

Không chỉ ở thành phố, nhiều tỉnh cũng thiếu giáo viên trầm trọng. Ông Thái Văn Thành, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Nghệ An cũng cho hay: “Trước năm học 2025-2026, tỉnh vẫn thiếu gần 5.000 giáo viên. Trong đó thiếu nhiều ở bậc THPT, giáo dục thường xuyên khi số lượng học sinh tăng cơ học và thiếu để triển khai dạy 2 buổi/ngày ở cấp tiểu học, THCS".

Ở Tây Nguyên, tỉnh Đắk Lắk cũng trong tình trạng tương tự. Ông Nguyễn Thiên Văn, Quyền Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, hiện tỉnh đang thiếu trên 1.200 giáo viên. Giải pháp bù đắp trước năm học mới là sử dụng giáo viên hợp đồng trong khi chờ tuyển dụng bổ sung.



Ông Vũ Minh Đức cho biết thêm, sau khi sáp nhập, nhiều địa phương sẽ tiến hành sắp xếp, luân chuyển giáo viên từ nơi thừa sang nơi thiếu để khắc phục tình trạng thiếu hụt. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo, nếu cả hai tỉnh cũ trước khi sáp nhập đều đang thiếu thì nguy cơ thiếu trầm trọng hơn là điều khó tránh khỏi.

Theo ông Đức, nguyên nhân chính khiến nhiều nơi thiếu giáo viên là do chưa giao đủ chỉ tiêu theo định mức, cộng với việc cắt giảm 10% biên chế sự nghiệp ở một số địa phương, dẫn tới thiếu cục bộ. Bên cạnh đó, sự gia tăng dân số cơ học tại các khu vực đô thị hóa nhanh cũng làm quy mô giáo dục tăng, tạo thêm áp lực nhân sự.



Bàn về phân cấp tuyển dụng, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng phân tích, trước đây, cán bộ, giáo viên từ mầm non đến THCS thuộc quản lý của cấp quận, huyện với tổng cộng 705 đầu mối. Cách làm này dẫn tới tình trạng thừa – thiếu cục bộ mà cấp tỉnh không thể điều động giáo viên giữa các quận, huyện do không có thẩm quyền.

“Nếu giao cho cấp xã tuyển dụng, cả nước sẽ có tới 3.321 đầu mối, khiến việc điều động giáo viên càng khó khăn, phân mảnh, đồng thời cấp xã cũng khó đáp ứng yêu cầu về xây dựng, tổ chức và chấm thi tuyển dụng”, ông Thưởng nói.

Từ thực tế trên, ông Vũ Minh Đức đề xuất phương án đưa quyền tuyển dụng về 34 Sở GD&ĐT để tập trung đầu mối, nâng cao tính chuyên môn và nắm sát nhu cầu nhân sự.

Theo đó, kỳ thi tuyển dụng có thể cho phép thí sinh đăng ký nhiều nguyện vọng, nếu trượt nguyện vọng 1 vẫn được xét tiếp các nguyện vọng sau.



Ông Đức cho biết, dự thảo mới hướng tới việc tổ chức vòng 1 tuyển dụng ở phạm vi toàn quốc hoặc theo cụm; vòng 2 do các Sở GD&ĐT thực hiện, đánh giá theo đặc thù môn học và địa phương, chú trọng kỹ năng sư phạm, xây dựng kế hoạch giảng dạy, kiểm tra đánh giá và xử lý tình huống giáo dục.

“Trong trường hợp chưa tuyển đủ kịp thời, Bộ GD&ĐT đề nghị UBND các tỉnh, thành bố trí kinh phí hợp đồng, điều động, biệt phái hoặc phân công dạy liên trường để đảm bảo giáo viên cho năm học mới. Đồng thời, cần quan tâm đến chế độ làm việc, trả lương dạy thêm giờ, xây dựng nhà công vụ và cải thiện điều kiện sinh hoạt cho giáo viên”, ông Đức nhấn mạnh.