Tăng đồng bộ, thúc đẩy phát triển năng lực học sinh
Ông Phạm Văn Giềng - Phó Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Sư phạm (thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2) nhận định, tại Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học, một loạt nội dung mới (xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, giáo dục STEM, chuyển đổi số, sử dụng học bạ điện tử, tăng cường hoạt động trải nghiệm) cho thấy định hướng nhất quán là phát triển năng lực học sinh thay vì chỉ truyền thụ kiến thức. Đây là những quy định phù hợp với xu thế đổi mới giáo dục hiện nay. Tuy nhiên, nhìn từ thực tiễn triển khai, không phải trường học nào cũng sẵn sàng về đội ngũ, hạ tầng, năng lực quản trị để đáp ứng đầy đủ yêu cầu mới, đặc biệt trong lĩnh vực chuyển đổi số và tự chủ chương trình.
Với Trường THCS&THPT Sư phạm, ông Phạm Văn Giềng cho rằng, Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT không chỉ phù hợp mà còn đúng thời điểm. Nhà trường là mô hình trường thực hành sư phạm, trực thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, nên có lợi thế về đội ngũ chuyên gia, cơ sở vật chất, môi trường đổi mới. Ví dụ, các yêu cầu về xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, tổ chức hoạt động STEM, trải nghiệm, phát triển năng lực học sinh đều đã và đang được triển khai khá thuận lợi nhờ hệ sinh thái đại học hỗ trợ. Đây là điểm mà không phải trường phổ thông nào cũng có.
“Tuy nhiên, thách thức nằm ở chính đặc thù “liên cấp” và “mô hình mới”. Nhà trường phải đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý của một trường phổ thông, vừa thực hiện vai trò môi trường thực hành, nghiên cứu giáo dục. Điều này đòi hỏi mức độ chuẩn hóa, điều phối rất cao trong quản trị nhà trường”, ông Phạm Văn Giềng chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Thắm - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội (xã Vĩnh Lại, TP Hải Phòng) cho biết, việc ban hành điều lệ chung cho cả ba cấp học góp phần nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường; thúc đẩy chuyển đổi số trong công tác quản lý hồ sơ, sổ sách và dữ liệu, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu ngành và triển khai học bạ điện tử.
Trong tổ chức dạy học, Điều lệ tạo sự liên thông, thống nhất trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục, giúp quá trình chuyển tiếp học sinh từ tiểu học lên THCS, từ THCS lên THPT thuận lợi hơn; nội dung giáo dục cũng bảo đảm tính kế thừa giữa các cấp học. Căn cứ vào Điều lệ, quy mô trường lớp và khung chương trình giáo dục của từng cấp học, hằng năm các nhà trường cần xây dựng quy chế tổ chức và hoạt động riêng, phù hợp với điều kiện thực tế.
Ông Cầm Văn Thân - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Huy Bắc (xã Phù Yên, Sơn La) cũng đánh giá, Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT tác động tích cực đối với công tác quản lý và tổ chức dạy học trong nhà trường.
Về quản lý, Thông tư giúp tăng tính đồng bộ và minh bạch, khắc phục tình trạng mỗi cấp học có một quy định riêng, gây chồng chéo và khó áp dụng, đặc biệt đối với trường nhiều cấp học. Các quy định về tổ chức, hồ sơ, hoạt động chuyên môn được chuẩn hóa. Hiệu trưởng có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để điều hành xuyên suốt các cấp học, tránh tình trạng mỗi cấp vận hành theo cách riêng.
Về tổ chức dạy học, quy định mới giúp tăng tính liên thông của chương trình, định hướng rõ ràng hơn mạch phát triển năng lực học sinh từ tiểu học lên THCS; tạo thuận lợi cho đổi mới phương pháp dạy học khi các quy định về kiểm tra, đánh giá và xây dựng kế hoạch giáo dục được thống nhất theo Chương trình GDPT 2018.
Điều này cũng góp phần hạn chế sự rời rạc giữa các cấp học, giúp giáo viên phối hợp tốt hơn trong việc chuẩn bị kiến thức nền cho học sinh. Về phối hợp nội bộ, các tổ, khối chuyên môn có điều kiện trao đổi liên cấp, qua đó tăng cường hiệu quả phối hợp và hỗ trợ tốt hơn cho học sinh trong quá trình chuyển cấp và giảm bớt thủ tục hành chính.
Quản trị linh hoạt để triển khai hiệu quả
Để triển khai hiệu quả quy định mới, ông Cầm Văn Thân cho rằng nhà trường cần có các giải pháp đồng bộ về quản lý, tổ chức dạy học, phát triển đội ngũ giáo viên và cơ chế phối hợp. Điển hình như trong xây dựng quy chế chuyên môn, thay vì mỗi cấp học áp dụng một Thông tư và quy định riêng, nhà trường xây dựng một quy chế chung cho cả hai bậc học, đồng thời ban hành các phụ lục riêng phù hợp với đặc thù từng cấp; qua đó vừa bảo đảm thống nhất trong quản lý, vừa phát huy đặc thù riêng của từng cấp.
Triển khai Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT, theo ông Phạm Văn Giềng, vấn đề cốt lõi là phải thiết kế được mô hình quản trị “hai tầng”: Thống nhất về nguyên tắc nhưng linh hoạt trong vận hành. Nhà trường cần xây dựng một khung quản lý chung, bao gồm quy chế chuyên môn, quy trình đánh giá, hệ thống dữ liệu và cơ chế kiểm soát chất lượng. Đây là phần bảo đảm tính thống nhất.
Trong khuôn khổ đó, phân quyền rõ cho giáo viên từng cấp học xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với đặc điểm tâm lý và mục tiêu riêng. Đồng thời, phải đầu tư mạnh vào phát triển đội ngũ, đặc biệt là năng lực thiết kế hoạt động học và ứng dụng công nghệ. Nếu không nâng được năng lực con người, thì tự chủ rất dễ trở thành hình thức.
Cùng đó, triển khai chuyển đổi số theo lộ trình thực tế, tránh dàn trải; nên bắt đầu từ số hóa hồ sơ, sau đó tiến tới quản trị dữ liệu, cuối cùng mới là đổi mới dạy học bằng công nghệ. Để làm được điều đó, cần tăng cường cơ chế phối hợp nội bộ, đặc biệt ở các trường nhiều cấp học, tránh tình trạng mỗi cấp vận hành như một “hệ thống riêng”.
Chia sẻ kinh nghiệm triển khai tại Trường THCS&THPT Sư phạm, ông Phạm Văn Giềng thông tin, nhà trường sẽ tập trung vào ba định hướng chiến lược.
Thứ nhất, xây dựng mô hình quản trị “chuẩn mực - tiên phong”; theo đó, vừa tuân thủ chặt chẽ Điều lệ trường phổ thông, vừa phải đi trước một bước trong thử nghiệm các mô hình giáo dục mới để lan tỏa cho hệ thống. Đây là vai trò đặc thù của một trường thực hành sư phạm.
Thứ hai, tận dụng lợi thế gắn với đại học để phát triển đội ngũ. Với sự hỗ trợ của các giảng viên, nhà khoa học, nhà trường có điều kiện rất tốt để nâng cao năng lực giáo viên, đặc biệt là năng lực thiết kế hoạt động học, đánh giá học sinh và ứng dụng công nghệ.
Thứ ba, tổ chức quản trị theo hướng liên thông nhưng không đồng nhất giữa các cấp học. Trường sẽ có một khung quản lý chung, nhưng trong đó mỗi cấp học phải có “không gian phát triển riêng” phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh và mục tiêu giáo dục từng giai đoạn.
Theo ông Phạm Văn Giềng, Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT là bước điều chỉnh căn bản về tư duy quản lý nhà trường phổ thông. Điểm nổi bật là sự chuyển đổi từ cách quản lý mang tính hành chính sang mô hình quản trị hiện đại, trong đó nhà trường được trao quyền tự chủ cao hơn, đồng thời phải thực hiện trách nhiệm giải trình rõ ràng về chất lượng giáo dục.
