Triển khai giáo dục STEM trong trường phổ thông đáp ứng yêu cầu mới

GD&TĐ - Giáo dục STEM trong trường phổ thông cần đáp ứng yêu cầu bối cảnh mới, yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao.



Ngày 21/3, tại Đại học Phenikaa, Bộ GD&ĐT tổ chức hội thảo “Giáo dục STEM - Định hướng đào tạo nhân lực từ trường phổ thông”. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình tổ chức Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông năm học 2025-2026.

Đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao

Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD&ĐT) cho biết, phát triển STEM trong giáo dục - đào tạo, đặc biệt là giáo dục phổ thông được đề cập, nhấn mạnh tại nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, đặc biệt tại các Nghị quyết số 71-NQ/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 248/2025/QH15.

Như vậy, phát triển giáo dục STEM trong trường phổ thông có đầy đủ căn cứ pháp lý, có nhiều cơ hội để giải quyết những khó khăn khi triển khai.

Mặc dù giáo dục STEM đã được quan tâm, chú trọng trong các nhà trường, nhưng ông Thái Văn Tài cũng nêu thực trạng, hiện vẫn có khoảng 60-65% học sinh THPT lựa chọn tổ hợp khoa học xã hội, nguồn nhân lực chất lượng cao khối ngành khoa học, kỹ thuật luôn thiếu. Do đó, định hướng STEM ở nhân lực từ trường phổ thông là điều cần thiết.

Từ đó, ông Thái Văn Tài mong muốn các ý kiến tại hội thảo sẽ đưa được định hướng, giải pháp hiệu quả để triển khai giáo dục STEM trong trường phổ thông đáp ứng yêu cầu bối cảnh mới, yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao.



Chia sẻ về tích hợp trí tuệ nhân tạo và nền tảng số vào giáo dục STEM, ông Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam nhận định, đây là bước đột phá trong đào tạo nhân lực công nghệ từ bậc phổ thông.

Lưu ý trong triển khai, ông Lê Anh Vinh cho rằng, công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi được đặt trên một nền tảng sư phạm vững chắc. AI là công cụ để giải quyết các vấn đề giáo dục, không phải là giải pháp tự thân. Thay vì lo sợ AI thay thế giáo viên, các quốc gia thành công tập trung vào việc đào tạo và trao quyền để giáo viên làm chủ công nghệ, chuyển đổi vai trò sang người hướng dẫn. Việc xây dựng khung pháp lý và hướng dẫn đạo đức rõ ràng là điều kiện tiên quyết trước khi triển khai AI ở quy mô rộng, đảm bảo an toàn dữ liệu và sự phát triển lành mạnh của học sinh.



Tạo môi trường, hệ sinh thái nghiên cứu khoa học

Nhấn mạnh sự bùng nổ công nghệ AI, bất bình đẳng khoa học công nghệ và rủi ro phát triển và áp lực tài nguyên, năng lượng trở thành những thách thức toàn cầu trong kỷ nguyên mới, PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa nhận định: nhân sự lĩnh vực STEM đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của quốc gia. Để phát triển giáo dục STEM trong nhà trường, theo PGS.TS Chu Cẩm Thơ, cần phát hiện sớm, khơi gợi hứng thú, trải nghiệm các mô hình, hình thành kĩ năng STEM. Giúp học sinh làm quen nghiên cứu khoa học thông qua các dự án.

Khi đó, các cơ sở giáo dục đại học với các chương trình, hệ sinh thái nhằm trở thành “đường băng” cho sự phát triển giáo dục STEM, hướng đến tạo ra giá trị xã hội trong tương lai.



Tháng 5/2025, Trường THCS Cầu Giấy được Tổng Bí thư Tô Lâm trao tặng phòng học STEM. Chia sẻ tại hội thảo, ông Lưu Văn Thông, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Nhà trường tập hợp các thầy cô giáo thuộc các môn Khoa học Tự nhiên, Công nghệ, Toán học và những giáo viên có kỹ năng công nghệ thông tin tốt để tham gia các hoạt động tập huấn, bồi dưỡng nhằm làm chủ các thiết bị trong phòng STEM.

Cùng với việc tổ chức cho học sinh tham quan phòng học, thử thao tác với các thiết bị, làm các thí nghiệm đơn giản, nhà trường đã đào tạo một nhóm học sinh nòng cốt để hỗ trợ giới thiệu phòng STEM cho các bạn khác. Bên cạnh việc trải nghiệm, nhà trường cũng tổ chức nhiều sân chơi khoa học cho học sinh.

Theo ông Lưu Văn Thông, khi mỗi nhà trường đều cố gắng tạo ra những môi trường học tập, nơi học sinh được học bằng trải nghiệm, thử nghiệm và sáng tạo, thì giáo dục STEM không chỉ là một khẩu hiệu, mà sẽ thực sự trở thành động lực giúp các em bước vào thế giới khoa học và công nghệ của tương lai.

Tại hội thảo, Ban Tổ chức cũng đã tổ chức workshop “Chạm vào công nghệ” với những trải nghiệm thực tế các mô hình khoa học, công nghệ do học sinh thực hiện.



Ngày 21/3, tại Đại học Phenikaa, Bộ GD&ĐT tổ chức hội thảo “Giáo dục STEM - Định hướng đào tạo nhân lực từ trường phổ thông”. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình tổ chức Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông năm học 2025-2026.

Đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao

Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD&ĐT) cho biết, phát triển STEM trong giáo dục - đào tạo, đặc biệt là giáo dục phổ thông được đề cập, nhấn mạnh tại nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, đặc biệt tại các Nghị quyết số 71-NQ/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 248/2025/QH15.

Như vậy, phát triển giáo dục STEM trong trường phổ thông có đầy đủ căn cứ pháp lý, có nhiều cơ hội để giải quyết những khó khăn khi triển khai.

Mặc dù giáo dục STEM đã được quan tâm, chú trọng trong các nhà trường, nhưng ông Thái Văn Tài cũng nêu thực trạng, hiện vẫn có khoảng 60-65% học sinh THPT lựa chọn tổ hợp khoa học xã hội, nguồn nhân lực chất lượng cao khối ngành khoa học, kỹ thuật luôn thiếu. Do đó, định hướng STEM ở nhân lực từ trường phổ thông là điều cần thiết.

Từ đó, ông Thái Văn Tài mong muốn các ý kiến tại hội thảo sẽ đưa được định hướng, giải pháp hiệu quả để triển khai giáo dục STEM trong trường phổ thông đáp ứng yêu cầu bối cảnh mới, yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao.



Chia sẻ về tích hợp trí tuệ nhân tạo và nền tảng số vào giáo dục STEM, ông Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam nhận định, đây là bước đột phá trong đào tạo nhân lực công nghệ từ bậc phổ thông.

Lưu ý trong triển khai, ông Lê Anh Vinh cho rằng, công nghệ chỉ phát huy tác dụng khi được đặt trên một nền tảng sư phạm vững chắc. AI là công cụ để giải quyết các vấn đề giáo dục, không phải là giải pháp tự thân. Thay vì lo sợ AI thay thế giáo viên, các quốc gia thành công tập trung vào việc đào tạo và trao quyền để giáo viên làm chủ công nghệ, chuyển đổi vai trò sang người hướng dẫn. Việc xây dựng khung pháp lý và hướng dẫn đạo đức rõ ràng là điều kiện tiên quyết trước khi triển khai AI ở quy mô rộng, đảm bảo an toàn dữ liệu và sự phát triển lành mạnh của học sinh.



Tạo môi trường, hệ sinh thái nghiên cứu khoa học

Nhấn mạnh sự bùng nổ công nghệ AI, bất bình đẳng khoa học công nghệ và rủi ro phát triển và áp lực tài nguyên, năng lượng trở thành những thách thức toàn cầu trong kỷ nguyên mới, PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa nhận định: nhân sự lĩnh vực STEM đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của quốc gia. Để phát triển giáo dục STEM trong nhà trường, theo PGS.TS Chu Cẩm Thơ, cần phát hiện sớm, khơi gợi hứng thú, trải nghiệm các mô hình, hình thành kĩ năng STEM. Giúp học sinh làm quen nghiên cứu khoa học thông qua các dự án.

Khi đó, các cơ sở giáo dục đại học với các chương trình, hệ sinh thái nhằm trở thành “đường băng” cho sự phát triển giáo dục STEM, hướng đến tạo ra giá trị xã hội trong tương lai.



Tháng 5/2025, Trường THCS Cầu Giấy được Tổng Bí thư Tô Lâm trao tặng phòng học STEM. Chia sẻ tại hội thảo, ông Lưu Văn Thông, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Nhà trường tập hợp các thầy cô giáo thuộc các môn Khoa học Tự nhiên, Công nghệ, Toán học và những giáo viên có kỹ năng công nghệ thông tin tốt để tham gia các hoạt động tập huấn, bồi dưỡng nhằm làm chủ các thiết bị trong phòng STEM.

Cùng với việc tổ chức cho học sinh tham quan phòng học, thử thao tác với các thiết bị, làm các thí nghiệm đơn giản, nhà trường đã đào tạo một nhóm học sinh nòng cốt để hỗ trợ giới thiệu phòng STEM cho các bạn khác. Bên cạnh việc trải nghiệm, nhà trường cũng tổ chức nhiều sân chơi khoa học cho học sinh.

Theo ông Lưu Văn Thông, khi mỗi nhà trường đều cố gắng tạo ra những môi trường học tập, nơi học sinh được học bằng trải nghiệm, thử nghiệm và sáng tạo, thì giáo dục STEM không chỉ là một khẩu hiệu, mà sẽ thực sự trở thành động lực giúp các em bước vào thế giới khoa học và công nghệ của tương lai.

Tại hội thảo, Ban Tổ chức cũng đã tổ chức workshop “Chạm vào công nghệ” với những trải nghiệm thực tế các mô hình khoa học, công nghệ do học sinh thực hiện.