Trường học thân thiện bắt đầu từ phòng ngừa sớm bạo lực học đường

Chăm sóc sức khỏe tinh thần từ sớm

Tại Trường THPT Trường Chinh (phường Đông Hưng Thuận, TPHCM), xây dựng trường học thân thiện và chăm lo sức khỏe tinh thần cho học sinh được nhà trường thực hiện từ nhiều năm qua.

Nhà trường đã thành lập Phòng tư vấn, hỗ trợ học sinh với đội ngũ được đào tạo bài bản về chuyên ngành tâm lý học; đồng thời duy trì Tổ tư vấn tâm lý học đường gồm những giáo viên tâm huyết, giàu kinh nghiệm trong quản lý và giáo dục học sinh.

Đáng chú ý, chương trình “Chăm sóc sức khỏe tinh thần” được triển khai đồng bộ với nhiều hoạt động. Trong đó, dịch vụ Tham vấn học đường 24/7 cung cấp tư vấn, tham vấn tâm lý cho học sinh có nhu cầu, hỗ trợ kịp thời những em gặp khó khăn về cảm xúc, hành vi, học tập hoặc các mối quan hệ. Qua đó, nhà trường hướng đến xây dựng không gian an toàn, tin cậy để học sinh được lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành.

Cùng với đó, chương trình “Giáo dục kỹ năng sống” tập trung phát triển các năng lực cảm xúc - xã hội cốt lõi như tự nhận thức, quản lý cảm xúc, xây dựng mối quan hệ tích cực và ra quyết định có trách nhiệm. Đây cũng là nền tảng giúp học sinh tăng khả năng thích ứng, phát triển toàn diện và duy trì sức khỏe tinh thần tích cực.

Ông Trịnh Duy Trọng, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết đội ngũ giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò trung tâm trong việc đồng hành, chăm lo cho học sinh. Giáo viên chủ nhiệm là những người trực tiếp theo dõi, quản lý và tổ chức các hoạt động hỗ trợ học sinh trong lớp.

Theo ông Trọng, công tác chủ nhiệm đòi hỏi giáo viên thường xuyên nắm bắt diễn biến tư tưởng, tình hình lớp học hằng ngày để kịp thời nhận ra những thay đổi, biểu hiện bất ổn hoặc khó khăn của học sinh. Từ đó, giáo viên có thể đưa ra hình thức đồng hành, hỗ trợ phù hợp.

"Trong năm học này, trường tiếp tục triển khai Chương trình 'Chăm sóc sức khỏe tinh thần' cho học sinh một cách đồng bộ, hiệu quả hơn. Nhà trường chú trọng phối hợp giữa các cá nhân, bộ phận trong và ngoài trường, từ giáo viên chủ nhiệm, chuyên viên tư vấn đến cha mẹ học sinh và chính học sinh", ông Trọng nói.

Mục tiêu không chỉ hỗ trợ những học sinh đang gặp vấn đề trong học tập, rèn luyện mà còn giáo dục, hướng dẫn để tất cả học sinh nâng cao sức khỏe tinh thần, chủ động phòng tránh những tình huống khó khăn và có khả năng ứng phó tốt với các vấn đề phát sinh.

Tại Trường THPT Thủ Đức (phường Thủ Đức, TPHCM), bên cạnh “trạm sạc năng lượng” và Phòng tư vấn tâm lý, nhà trường tổ chức các chuyên đề giáo dục tâm lý, đồng thời mở kênh Tham vấn học đường với sự hỗ trợ của chuyên gia tâm lý.

Bà Nguyễn Thị Thanh Trúc, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết trường cũng tập huấn cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên các kỹ năng phòng tránh, nhận diện, can thiệp sớm và xử lý bạo lực học đường, qua đó nâng cao năng lực phòng ngừa ngay từ cơ sở.

Ba vấn đề cần làm ngay

TS Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị Khu vực 2, chuyên viên tham vấn tâm lý Nhà văn hóa Phụ nữ TPHCM, đánh giá cao chủ trương của Bộ GD&ĐT khi đặt chủ động phòng ngừa bạo lực học đường làm ưu tiên trong xây dựng môi trường học đường thân thiện.

Theo TS Thúy, trước hết, các trường cần sớm hướng dẫn giáo viên, nhân viên và phụ huynh nhận diện những dấu hiệu cho thấy học sinh đang có xung đột, có điều khó nói hoặc âm thầm chịu đựng. Những biểu hiện này có thể được nhận biết qua hành vi, cảm xúc và cách học sinh tham gia các hoạt động hằng ngày ở trường cũng như tại gia đình.

Xung đột, mâu thuẫn ở lứa tuổi học sinh là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm, những mâu thuẫn này có thể được hóa giải trước khi phát triển thành sự việc nghiêm trọng.

Thứ hai, nhà trường cần thiết lập cơ chế để học sinh báo tin và chia sẻ những vấn đề về cảm xúc, sự việc, sự vụ. Các kênh tiếp nhận cần đa dạng, thuận tiện và bảo đảm tính ẩn danh như đường link, đường dây nóng, hộp thư hoặc mã QR.

Thứ ba, hoạt động của các phòng tâm lý học đường phải đi vào thực chất. Nhà trường cần tuyển dụng nhân sự có chuyên môn, hạn chế bố trí giáo viên kiêm nhiệm, bởi việc kiêm nhiệm vừa tạo thêm áp lực cho giáo viên vừa khó bảo đảm hiệu quả tham vấn.

Học sinh Trường THPT Trường Chinh (phường Đông Hưng Thuận, TPHCM) được "nói ra" cảm xúc của mình thông qua nhiều hoạt động chăm sóc sức khoẻ tinh thần của nhà trường. Ảnh: P.N.

TS Thúy cũng nhấn mạnh vai trò của việc kết nối phòng tâm lý học đường với mạng lưới chuyên gia tâm lý bên ngoài. Có những trường hợp vượt quá khả năng xử lý của nhân sự tâm lý tại trường và cần sự hỗ trợ chuyên sâu.

Bà dẫn chứng từng gặp một học sinh mất kết nối nghiêm trọng với gia đình, không về nhà trong hai tháng. Nhờ sự phối hợp giữa giáo viên tâm lý học đường và chuyên gia tâm lý bên ngoài, em đã từng bước kết nối trở lại với gia đình và cuộc sống dần ổn định.

Khi công tác phòng ngừa được thực hiện từ sớm, hiệu quả không chỉ nằm ở việc ngăn chặn bạo lực học đường trước khi xảy ra mà còn góp phần hình thành nhân cách, phẩm chất và năng lực ứng xử tích cực cho học sinh.

Bên cạnh các giải pháp nhận diện và can thiệp, theo các chuyên gia giáo dục, nhà trường cần tổ chức hoạt động giúp học sinh hình thành kỹ năng giao tiếp, ứng xử, quản lý cảm xúc, giải quyết xung đột và ứng phó với bạo lực học đường. Các hoạt động có thể được triển khai thông qua ngoại khóa hoặc tích hợp trong các tiết học, qua đó từng bước hình thành văn hóa trường học đề cao yêu thương, an toàn và tôn trọng.

Bộ GD&ĐT vừa ban hành văn bản gửi các sở GD&ĐT, cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp về việc tập trung thực hiện một số nội dung trong công tác học sinh, sinh viên năm học 2026-2027.
Trong đó, Bộ GD&ĐT yêu cầu xây dựng trường học an toàn, thân thiện, tăng cường phòng, chống bạo lực học đường; chuyển từ xử lý các vụ việc đã xảy ra sang ưu tiên nhận diện, phòng ngừa và can thiệp sớm.
Các cơ sở giáo dục cần chú trọng nắm bắt diễn biến tư tưởng, tình hình lớp học hằng ngày để kịp thời hóa giải mâu thuẫn, không để kéo dài dẫn đến bạo lực học đường; phát huy hiệu quả của Tổ tư vấn tâm lý học đường.
Đồng thời, rà soát các kênh tiếp nhận thông tin, tăng cường phối hợp với gia đình để cùng nhận diện, tháo gỡ những vướng mắc tâm lý của học sinh, sinh viên từ sớm, không để các em bị cô lập hoặc kỳ thị.

Trường THPT Trường Chinh (phường Đông Hưng Thuận, TPHCM) tổ chức các chuyên đề kỹ năng sống cho học sinh. Ảnh: P.N.

Chăm sóc sức khỏe tinh thần từ sớm

Ba vấn đề cần làm ngay

Bộ GD&ĐT vừa ban hành văn bản gửi các sở GD&ĐT, cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp về việc tập trung thực hiện một số nội dung trong công tác học sinh, sinh viên năm học 2026-2027.
Trong đó, Bộ GD&ĐT yêu cầu xây dựng trường học an toàn, thân thiện, tăng cường phòng, chống bạo lực học đường; chuyển từ xử lý các vụ việc đã xảy ra sang ưu tiên nhận diện, phòng ngừa và can thiệp sớm.
Các cơ sở giáo dục cần chú trọng nắm bắt diễn biến tư tưởng, tình hình lớp học hằng ngày để kịp thời hóa giải mâu thuẫn, không để kéo dài dẫn đến bạo lực học đường; phát huy hiệu quả của Tổ tư vấn tâm lý học đường.
Đồng thời, rà soát các kênh tiếp nhận thông tin, tăng cường phối hợp với gia đình để cùng nhận diện, tháo gỡ những vướng mắc tâm lý của học sinh, sinh viên từ sớm, không để các em bị cô lập hoặc kỳ thị.