Trang điện tử Cầu Vồng Tuổi Thơ
  • Trang chủ
  • Giáo dục - Học đường
  • Giáo dục thể chất
  • Giáo dục kỹ năng
  • Trao đổi - kết nối
  • Học tập ngoại khoá
  • Văn hóa
  • Nhịp điệu cuộc sống
  • Đa phương tiện
  • Trang chủ
  • Giáo dục - Học đường
  • Giáo dục thể chất
  • Giáo dục kỹ năng
  • Trao đổi - kết nối
  • Học tập ngoại khoá
  • Văn hóa
  • Nhịp điệu cuộc sống
  • Đa phương tiện
Trang điện tử Cầu Vồng Tuổi Thơ

Trang thông tin điện tử tổng hợp Cầu Vồng Tuổi Thơ

Giấy phép thiết lập Trang thông tin điện tử tổng hợp Số 176/GP-STTTT do Sở thông tin & Truyền thông Thành phố Hà Nội cấp ngày 2/12/2024

Công ty Cổ phần Truyền thông và Giáo dục Cầu Vồng

Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0108503753 do Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố Hà Nội cấp ngày 08/11/2018

Email: [email protected]

Địa chỉ: TT28-29, Honor Village, Số 204 Đường Nguyễn Tuân, Thanh Xuân, Hà Nội

Phụ trách nội dung

Dương Thị Mỹ Hạnh

Chức danh: Trưởng nhóm nội dung điện tử

Điện thoại: 0904255215

Email: [email protected]

Liên hệ

0904255215

Bản quyền thuộc về Cầu Vồng EDM

Trường Phổ thông Phùng Hưng chú trọng phát triển văn hóa đọc trong kỷ nguyên số

2026/11/18 16:47

GD&TĐ - Thầy Lê Trung Kiên - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Phùng Hưng (Sóc Sơn, Hà Nội) có một số chia sẻ về phát triển văn hóa đọc trong kỷ nguyên số.



Bối cảnh mới với thách thức mới

Nói tới vấn đề này, thầy Lê Trung Kiên lại nhớ tới câu nói của nhà văn Mark Twain: “The man who does not read has no advantage over the man who cannot read”, có thể hiểu là “Người biết chữ mà không chịu đọc thì cũng chẳng khác gì người mù chữ".
Câu nói ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị, thậm chí càng đáng suy ngẫm trong kỷ nguyên số. Trong dòng chảy lịch sử, chưa bao giờ con người có điều kiện tiếp cận tri thức dễ dàng như hiện nay, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng ta đang trở nên hiểu biết hơn.
Ngày nay, chỉ cần vài thao tác tìm kiếm trên Google, hay một câu lệnh đưa ra cho ChatGPT và các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), bất kỳ ai cũng có thể nhận được câu trả lời cho hầu hết những điều mình muốn biết. Đây là một thành tựu công nghệ rất lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra một vấn đề đáng lo ngại: Khi quá quen với việc được cung cấp câu trả lời, con người đánh mất dần khả năng tự mình đi tìm câu trả lời.
Học sinh Trường Phổ thông Phùng Hưng trong giờ Tin học.

Trước đây, để tìm hiểu một vấn đề, chúng ta thường phải đọc nhiều tài liệu, đối chiếu các nguồn thông tin, suy luận và tự rút ra kết luận. Chính quá trình ấy giúp hình thành khả năng tư duy phản biện, tư duy đa chiều và giải quyết những vấn đề phức tạp.
Ngày nay, nếu quá phụ thuộc vào công cụ tìm kiếm và AI, người học rất dễ bỏ qua những công đoạn nhận thức quan trọng đó. Các em có thể tìm được đáp án rất nhanh, nhưng chưa chắc đã hiểu bản chất vấn đề, chưa chắc biết vì sao đáp án ấy đúng và càng chưa chắc có khả năng phản biện khi câu trả lời không chính xác.
Thầy Kiên đặc biệt lo ngại xu hướng tư duy ngày càng đơn tuyến (linear thinking): tiếp nhận vấn đề theo một đường thẳng, từ câu hỏi đến câu trả lời có sẵn, mà thiếu đi quá trình khám phá những khả năng khác nhau, xem xét các góc nhìn đối lập, nhận diện mâu thuẫn và tự xây dựng lập luận.
Văn hóa đọc cần được rèn luyện như thói quen hằng ngày của học sinh.

Trong đọc sách, đôi khi đó còn là quá trình “sống cuộc đời của nhân vật”. Nhưng trải nghiệm mang tính “đi giày của người khác này” giúp chúng ta phát triển cả về tri thức lẫn tâm hồn. Khi không có những thói quen đọc, học phù hợp, sự tiện lợi của công nghệ có thể khiến chúng ta ngày càng ít phải động não trước những vấn đề khó.
Và chính ở điểm này, thầy Kiên cho rằng văn hóa đọc, đặc biệt là thói quen đọc sâu, đọc có suy ngẫm có vai trò không thể thay thế. Khi đọc một cuốn sách có giá trị, người đọc phải dành thời gian theo dõi mạch lập luận, kết nối các ý tưởng, hình dung những điều tác giả mô tả, đặt câu hỏi, thậm chí tranh luận (trong tưởng tượng) với chính tác giả. Chúng ta trải qua cả một thế giới trong từng trang sách. Đó là một quá trình mở mang kiến thức, rèn luyện tư duy mà việc lướt qua những mẩu thông tin ngắn hoặc tiếp nhận câu trả lời được AI tạo sẵn không thay thế được.

Vậy chúng ta cần làm gì?

Các em học sinh giơ tay phát biểu trong giờ học trên lớp.

Theo thầy Lê Trung Kiên, trước hết, nhà trường phải giúp học sinh hình thành thói quen đọc từ sớm. Không nhất thiết phải bắt đầu bằng những chương trình lớn hay các cuộc thi rầm rộ.
Đôi khi chỉ cần 15–20 phút đọc sách mỗi ngày, một góc đọc thân thiện trong lớp, một thư viện mở để học sinh tự do lựa chọn sách, hoặc những buổi thầy trò cùng chia sẻ về một tác phẩm mình yêu thích. Điều quan trọng là đừng biến việc đọc thành một nhiệm vụ mang tính đối phó, mà phải giúp học sinh tìm thấy niềm vui thực sự trong những trang sách.
Thứ hai, chúng ta cần thay đổi cách dạy đọc. Đọc không chỉ để nhớ nội dung hay kể lại câu chuyện, mà còn phải biết đặt câu hỏi, phân tích, phản biện và liên hệ. Chẳng hạn, thay vì chỉ yêu cầu học sinh tóm tắt một tác phẩm, giáo viên có thể hỏi: Nếu là nhân vật ấy, em có lựa chọn khác không? Em có đồng tình với quan điểm của tác giả không? Có cách nào khác để lý giải sự việc không? Chính những câu hỏi như vậy mới giúp việc đọc trở thành một hoạt động phát triển tư duy.
Cô trò cùng trao đổi bài học trong giờ Khoa học tự nhiên.

Cũng không nhất thiết phải đặt sách và công nghệ ở hai phía đối lập. Ngược lại, chúng ta nên tận dụng sách điện tử, sách nói, thư viện số và cả AI để khơi gợi hứng thú đọc, hỗ trợ tìm kiếm tài liệu và mở rộng hiểu biết. Nhưng phải hướng dẫn người trẻ sử dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ tư duy, chứ không phải công cụ tư duy thay mình. AI có thể giúp chúng ta tìm một cuốn sách hay, giải thích một khái niệm khó hoặc gợi mở những góc nhìn mới, nhưng việc đọc, suy ngẫm, đánh giá và hình thành chính kiến vẫn phải thuộc về người học.
"Cuối cùng, văn hóa đọc phải được nuôi dưỡng từ gia đình và cộng đồng. Một đứa trẻ khó có thể yêu sách nếu xung quanh em, người lớn luôn cầm điện thoại nhưng hiếm khi cầm một cuốn sách. Bởi vậy, bên cạnh các mô hình thư viện mở, góc đọc thân thiện hay tủ sách di sản trong trường học, chúng ta cũng cần xây dựng những gia đình đọc sách, những cộng đồng cùng đọc và chia sẻ tri thức" - thầy Lê Trung Kiên trao đổi thêm.
Phát triển văn hóa đọc không đơn thuần là khuyến khích mỗi người đọc thêm vài cuốn sách mỗi năm, lấy số đầu sách làm thước đo. Điều quan trọng hơn là hình thành một thế hệ có khả năng tự học, tự khai thác tri thức, tư duy độc lập, biết hoài nghi có cơ sở và đủ năng lực đối diện với những vấn đề phức tạp của cuộc sống. Công nghệ có thể trao cho chúng ta câu trả lời chỉ trong vài giây, nhưng văn hóa đọc (và viết) giúp chúng ta biết đặt ra những câu hỏi đúng, biết suy nghĩ trước những câu trả lời và quan trọng nhất, không đánh mất năng lực tư duy của chính mình.

Thầy Lê Trung Kiên trao đổi chuyên môn với giáo viên tại trường.


Bối cảnh mới với thách thức mới

Nói tới vấn đề này, thầy Lê Trung Kiên lại nhớ tới câu nói của nhà văn Mark Twain: “The man who does not read has no advantage over the man who cannot read”, có thể hiểu là “Người biết chữ mà không chịu đọc thì cũng chẳng khác gì người mù chữ".
Câu nói ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị, thậm chí càng đáng suy ngẫm trong kỷ nguyên số. Trong dòng chảy lịch sử, chưa bao giờ con người có điều kiện tiếp cận tri thức dễ dàng như hiện nay, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng ta đang trở nên hiểu biết hơn.
Ngày nay, chỉ cần vài thao tác tìm kiếm trên Google, hay một câu lệnh đưa ra cho ChatGPT và các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), bất kỳ ai cũng có thể nhận được câu trả lời cho hầu hết những điều mình muốn biết. Đây là một thành tựu công nghệ rất lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra một vấn đề đáng lo ngại: Khi quá quen với việc được cung cấp câu trả lời, con người đánh mất dần khả năng tự mình đi tìm câu trả lời.
Học sinh Trường Phổ thông Phùng Hưng trong giờ Tin học.

Trước đây, để tìm hiểu một vấn đề, chúng ta thường phải đọc nhiều tài liệu, đối chiếu các nguồn thông tin, suy luận và tự rút ra kết luận. Chính quá trình ấy giúp hình thành khả năng tư duy phản biện, tư duy đa chiều và giải quyết những vấn đề phức tạp.
Ngày nay, nếu quá phụ thuộc vào công cụ tìm kiếm và AI, người học rất dễ bỏ qua những công đoạn nhận thức quan trọng đó. Các em có thể tìm được đáp án rất nhanh, nhưng chưa chắc đã hiểu bản chất vấn đề, chưa chắc biết vì sao đáp án ấy đúng và càng chưa chắc có khả năng phản biện khi câu trả lời không chính xác.
Thầy Kiên đặc biệt lo ngại xu hướng tư duy ngày càng đơn tuyến (linear thinking): tiếp nhận vấn đề theo một đường thẳng, từ câu hỏi đến câu trả lời có sẵn, mà thiếu đi quá trình khám phá những khả năng khác nhau, xem xét các góc nhìn đối lập, nhận diện mâu thuẫn và tự xây dựng lập luận.
Văn hóa đọc cần được rèn luyện như thói quen hằng ngày của học sinh.

Trong đọc sách, đôi khi đó còn là quá trình “sống cuộc đời của nhân vật”. Nhưng trải nghiệm mang tính “đi giày của người khác này” giúp chúng ta phát triển cả về tri thức lẫn tâm hồn. Khi không có những thói quen đọc, học phù hợp, sự tiện lợi của công nghệ có thể khiến chúng ta ngày càng ít phải động não trước những vấn đề khó.
Và chính ở điểm này, thầy Kiên cho rằng văn hóa đọc, đặc biệt là thói quen đọc sâu, đọc có suy ngẫm có vai trò không thể thay thế. Khi đọc một cuốn sách có giá trị, người đọc phải dành thời gian theo dõi mạch lập luận, kết nối các ý tưởng, hình dung những điều tác giả mô tả, đặt câu hỏi, thậm chí tranh luận (trong tưởng tượng) với chính tác giả. Chúng ta trải qua cả một thế giới trong từng trang sách. Đó là một quá trình mở mang kiến thức, rèn luyện tư duy mà việc lướt qua những mẩu thông tin ngắn hoặc tiếp nhận câu trả lời được AI tạo sẵn không thay thế được.

Vậy chúng ta cần làm gì?

Các em học sinh giơ tay phát biểu trong giờ học trên lớp.

Theo thầy Lê Trung Kiên, trước hết, nhà trường phải giúp học sinh hình thành thói quen đọc từ sớm. Không nhất thiết phải bắt đầu bằng những chương trình lớn hay các cuộc thi rầm rộ.
Đôi khi chỉ cần 15–20 phút đọc sách mỗi ngày, một góc đọc thân thiện trong lớp, một thư viện mở để học sinh tự do lựa chọn sách, hoặc những buổi thầy trò cùng chia sẻ về một tác phẩm mình yêu thích. Điều quan trọng là đừng biến việc đọc thành một nhiệm vụ mang tính đối phó, mà phải giúp học sinh tìm thấy niềm vui thực sự trong những trang sách.
Thứ hai, chúng ta cần thay đổi cách dạy đọc. Đọc không chỉ để nhớ nội dung hay kể lại câu chuyện, mà còn phải biết đặt câu hỏi, phân tích, phản biện và liên hệ. Chẳng hạn, thay vì chỉ yêu cầu học sinh tóm tắt một tác phẩm, giáo viên có thể hỏi: Nếu là nhân vật ấy, em có lựa chọn khác không? Em có đồng tình với quan điểm của tác giả không? Có cách nào khác để lý giải sự việc không? Chính những câu hỏi như vậy mới giúp việc đọc trở thành một hoạt động phát triển tư duy.
Cô trò cùng trao đổi bài học trong giờ Khoa học tự nhiên.

Cũng không nhất thiết phải đặt sách và công nghệ ở hai phía đối lập. Ngược lại, chúng ta nên tận dụng sách điện tử, sách nói, thư viện số và cả AI để khơi gợi hứng thú đọc, hỗ trợ tìm kiếm tài liệu và mở rộng hiểu biết. Nhưng phải hướng dẫn người trẻ sử dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ tư duy, chứ không phải công cụ tư duy thay mình. AI có thể giúp chúng ta tìm một cuốn sách hay, giải thích một khái niệm khó hoặc gợi mở những góc nhìn mới, nhưng việc đọc, suy ngẫm, đánh giá và hình thành chính kiến vẫn phải thuộc về người học.
"Cuối cùng, văn hóa đọc phải được nuôi dưỡng từ gia đình và cộng đồng. Một đứa trẻ khó có thể yêu sách nếu xung quanh em, người lớn luôn cầm điện thoại nhưng hiếm khi cầm một cuốn sách. Bởi vậy, bên cạnh các mô hình thư viện mở, góc đọc thân thiện hay tủ sách di sản trong trường học, chúng ta cũng cần xây dựng những gia đình đọc sách, những cộng đồng cùng đọc và chia sẻ tri thức" - thầy Lê Trung Kiên trao đổi thêm.
Phát triển văn hóa đọc không đơn thuần là khuyến khích mỗi người đọc thêm vài cuốn sách mỗi năm, lấy số đầu sách làm thước đo. Điều quan trọng hơn là hình thành một thế hệ có khả năng tự học, tự khai thác tri thức, tư duy độc lập, biết hoài nghi có cơ sở và đủ năng lực đối diện với những vấn đề phức tạp của cuộc sống. Công nghệ có thể trao cho chúng ta câu trả lời chỉ trong vài giây, nhưng văn hóa đọc (và viết) giúp chúng ta biết đặt ra những câu hỏi đúng, biết suy nghĩ trước những câu trả lời và quan trọng nhất, không đánh mất năng lực tư duy của chính mình.

Chia sẻ
văn hóa đọcthầy Lê Trung KiênTrường Phổ thông Phùng Hưngkỷ nguyên số
Theo Đình Tuệ
giaoducthoidai.vn
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/11/18 14:18 (GMT+7)

Xem thêm Giáo dục - Học đường

Trường TH, THCS và THPT FPT Sóc Trăng phát động cuộc thi FAnRoC 2026 - 2027
Giáo dục - Học đường

Trường TH, THCS và THPT FPT Sóc Trăng phát động cuộc thi FAnRoC 2026 - 2027

Đào tạo nghề theo năng lực, hướng đến việc làm và thu nhập ổn định
Giáo dục - Học đường

Đào tạo nghề theo năng lực, hướng đến việc làm và thu nhập ổn định

Chăm lo cho nhà giáo là chăm lo cho chất lượng giáo dục và tương lai đất nước
Giáo dục - Học đường

Chăm lo cho nhà giáo là chăm lo cho chất lượng giáo dục và tương lai đất nước

TPHCM đề xuất cơ chế đãi ngộ vượt trội để giáo viên yên tâm gắn bó với nghề
Giáo dục - Học đường

TPHCM đề xuất cơ chế đãi ngộ vượt trội để giáo viên yên tâm gắn bó với nghề

ĐH Bách khoa Hà Nội tri ân nhà giáo, vinh danh các tập thể, cá nhân xuất sắc
Giáo dục - Học đường

ĐH Bách khoa Hà Nội tri ân nhà giáo, vinh danh các tập thể, cá nhân xuất sắc

Năm ngón tay làm nên chân dung người thầy
Giáo dục - Học đường

Năm ngón tay làm nên chân dung người thầy

Mới nhất

2026-11-18 09:40

Trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng khẳng định vị thế từ chất lượng giáo dục

GD&TĐ - Sau 44 năm xây dựng và phát triển, Trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng (phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ) ghi dấu ấn bằng chất lượng giáo dục toàn diện.

Trường Tiểu học Đinh Tiên Hoàng khẳng định vị thế từ chất lượng giáo dục
2026-11-18 09:37

Đưa di sản đến gần hơn với học đường

GD&TĐ - Cuộc thi Vẻ đẹp học sinh Chu Văn An 2026 - Sparkling Chu Văn An chính thức được phát động với chủ đề “The Alchemy of Vestiges – Tiếp Cổ Khai Tân”.

Đưa di sản đến gần hơn với học đường
2026-11-18 09:37

Khởi đầu mới sau sáp nhập ở Trường Tiểu học Thọ Phú 1

GD&TĐ - Sau sáp nhập, Trường Tiểu học Thọ Phú 1 (Thanh Hóa) từng bước ổn định tổ chức, kết nối đội ngũ, khắc phục khó khăn để nâng chất lượng dạy học.

Khởi đầu mới sau sáp nhập ở Trường Tiểu học Thọ Phú 1
2026-11-18 08:57

Khơi dậy khát vọng cống hiến cho giáo viên trong thời đại số

GD&TĐ - Trong bối cảnh mới, mỗi thầy cô cần được phát huy hết năng lực, sở trường và khát vọng cống hiến để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Khơi dậy khát vọng cống hiến cho giáo viên trong thời đại số
2026-11-18 07:31

Dấu ấn rực rỡ của lớp song ngữ tiếng Pháp trong ngày hội tri ân

GD&TĐ - Cô trò lớp song ngữ tiếng Pháp 7A6, Trường THCS Nguyễn Trường Tộ, xuất sắc giành cú đúp Giải Nhất tại sân chơi quốc tế và hội thi văn nghệ chào mừng 20/11, kỷ niệm 30 năm thành lập trường.

Dấu ấn rực rỡ của lớp song ngữ tiếng Pháp trong ngày hội tri ân
2026-11-18 07:31

Trường THPT Nghi Xuân bền bỉ nâng cao chất lượng giáo dục

GD&TĐ - Vượt khó sau thiên tai, Trường THPT Nghi Xuân (Hà Tĩnh) duy trì chất lượng dạy học, chú trọng phát triển toàn diện học sinh.

Trường THPT Nghi Xuân bền bỉ nâng cao chất lượng giáo dục
2026-11-18 07:30

Trường THPT Cẩm Xuyên hội tụ truyền thống, tạo sức bật mới

GD&TĐ - Sau sáp nhập, Trường THPT Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) phát huy truyền thống hai ngôi trường, củng cố kỷ cương, tạo chuyển biến về chất lượng.

Trường THPT Cẩm Xuyên hội tụ truyền thống, tạo sức bật mới
2026-11-18 07:14

Để trường nội trú thực sự là 'mái nhà chung' của học sinh

GD&TĐ - Ngành Giáo dục, Bộ đội Biên phòng, chính quyền địa phương chung tay đưa trường nội trú vùng biên vào nền nếp, tạo điều kiện để HS yên tâm học tập.

Để trường nội trú thực sự là 'mái nhà chung' của học sinh
2026-11-18 07:13

Người gieo những hạt mầm xanh

GD&TĐ - Từ sự kiên nhẫn với một học trò rụt rè đến cách khơi mở tư duy trong thời đại AI, người thầy bền bỉ vun đắp giá trị, giúp học trò trưởng thành.

Người gieo những hạt mầm xanh
2026-11-18 04:25

Việt Nam đạt thành tích cao tại Olympic Toán và Khoa học châu Á 2026

GD&TĐ - Tại kỳ thi Olympic Toán và Khoa học châu Á năm 2026, học sinh Việt Nam giành 4 huy chương, gồm 2 Huy chương Vàng và 2 Huy chương Đồng.

Việt Nam đạt thành tích cao tại Olympic Toán và Khoa học châu Á 2026