Tuyển sinh chuyển dịch sang đánh giá năng lực: Thí sinh cần chiến lược phù hợp
2026/01/22 15:45
GD&TĐ - Năm 2026, nhiều trường đại học tiếp tục sử dụng kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực trong xét tuyển, mở ra thêm cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho thí sinh.
Trước xu hướng này, học sinh cần xây dựng chiến lược ôn tập phù hợp, chủ động và có trọng tâm nhằm nâng cao khả năng trúng tuyển vào ngành, trường mong muốn.
Nở rộ các kỳ thi riêng
Bước vào mùa tuyển sinh đại học năm 2026, hệ thống các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy ngày càng mở rộng và trở thành một trong những kênh tuyển sinh quan trọng.
Ở phía Nam, kỳ thi đánh giá năng lực do Đại học Quốc gia TPHCM tổ chức tiếp tục là kỳ thi có quy mô lớn nhất khu vực. Năm 2026, Đại học Quốc gia TPHCM áp dụng phương thức xét tuyển tổng hợp cho toàn hệ thống.
Theo kế hoạch, kỳ thi đánh giá năng lực năm 2026 sẽ được tổ chức tại 15 tỉnh, thành phố, từ TPHCM, Huế, Đà Nẵng đến các tỉnh Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Hơn 100 trường đại học, cao đẳng sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển, cho thấy mức độ phủ rộng cũng như vai trò ngày càng quan trọng của kỳ thi trong hệ thống giáo dục đại học.
Song song đó, Trường Đại học Sư phạm TPHCM đã chính thức công bố kế hoạch tổ chức Kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt (H-SCA) năm 2026. Theo kế hoạch, kỳ thi diễn ra 3 đợt trong các tháng 3 và 5/2026, với quy mô dự kiến khoảng 40.000 lượt thí sinh tại TPHCM, Đà Nẵng, Đắk Lắk và Tây Ninh.
Nội dung đánh giá năng lực trong các bài thi bám sát chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, trong đó kiến thức lớp 12 chiếm khoảng 70-80%, phần còn lại thuộc chương trình lớp 10 và 11.
Thực tế từ kỳ thi năm 2025 cho thấy quy mô và phạm vi sử dụng kết quả kỳ thi H-SCA mở rộng rõ rệt. Với 3 đợt thi, kỳ thi thu hút hơn 30.000 lượt thí sinh, gấp ba lần so với năm 2024.
Kết quả không chỉ được sử dụng tại Trường Đại học Sư phạm TPHCM mà còn được nhiều trường đại học khác công nhận, như Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng, Trường Đại học Công Thương TPHCM, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành…
Bên cạnh hai kỳ thi quy mô lớn trên, năm 2026 còn ghi nhận sự gia tăng của các kỳ thi V-SAT (kỳ thi đánh giá năng lực đầu vào đại học trên máy tính) do nhiều cơ sở giáo dục đại học tổ chức. Mới đây, Đại học Cần Thơ, Trường Đại học Đồng Tháp… đã công bố lịch thi V-SAT năm 2026; đồng thời nhiều trường đại học (Trường Đại học Công nghệ TPHCM - HUTECH, Trường Đại học Ngân hàng TPHCM…) cũng dự kiến sử dụng kết quả V-SAT như một phương thức xét tuyển độc lập.
Thí sinh tìm hiểu ngành tại Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM năm 2026. Ảnh: UEF
Chuẩn bị nền tảng để không “sốc” đề
Trong bối cảnh nhiều trường đại học top đầu điều chỉnh, siết chặt điều kiện xét học bạ nhằm bảo đảm chất lượng đầu vào, xu hướng kết hợp thêm các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy riêng ngày càng rõ nét. Điều này cho thấy học bạ không còn là “tấm vé” đủ sức quyết định trúng tuyển, mà chỉ là một trong nhiều căn cứ được các trường sử dụng song song để sàng lọc thí sinh.
TS Mai Đức Toàn - Chuyên gia hướng nghiệp đại học, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Gia Định cho rằng, việc kết hợp nhiều phương thức tuyển sinh, trong đó có các kỳ thi đánh giá năng lực, giúp các cơ sở đào tạo giảm sự phụ thuộc vào học bạ và tăng độ tin cậy trong công tác tuyển chọn.
Theo TS Toàn, học bạ THPT phản ánh quá trình học tập dài hạn, song trong bối cảnh chuẩn đánh giá giữa các trường phổ thông chưa đồng đều, các kỳ thi riêng đóng vai trò bổ trợ quan trọng, giúp đánh giá rõ hơn năng lực tư duy, khả năng vận dụng kiến thức và mức độ sẵn sàng học đại học của thí sinh.
Việc nhiều trường đồng thời sử dụng học bạ và kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực cho thấy sự chuyển dịch rõ ràng trong tư duy tuyển sinh, từ chỗ dựa nhiều vào điểm số sang đánh giá toàn diện năng lực người học.
Tuy nhiên, TS Mai Đức Toàn lưu ý, thí sinh không nên hiểu việc “siết học bạ” là loại bỏ hoàn toàn phương thức này, mà cần nhìn nhận đúng vai trò của các kỳ thi riêng như một kênh bổ sung, giúp gia tăng cơ hội trúng tuyển nếu được lựa chọn và chuẩn bị phù hợp.
PGS.TS Bùi Hoài Thắng - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM), nhận định rằng về bản chất, các kỳ thi đánh giá năng lực hay đánh giá tư duy đều hướng tới mục tiêu đánh giá đúng năng lực người ứng tuyển và mức độ phù hợp với ngành nghề đào tạo.
Hiện nay, các kỳ thi đánh giá năng lực có thể chia thành hai nhóm chính: Nhóm đánh giá năng lực học đại học của người ứng tuyển, như các kỳ thi do Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TPHCM tổ chức; và nhóm đánh giá mức độ phù hợp với ngành đào tạo cụ thể, điển hình là một số kỳ thi của các trường sư phạm. Dù vậy, trọng tâm lớn hiện nay vẫn là nhóm thứ nhất, nhằm hỗ trợ các trường đại học lựa chọn người học phù hợp.
Ông Thắng khuyến nghị, thí sinh cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định tham gia nhiều kỳ thi khác nhau. Nếu đăng ký xét tuyển vào các trường sử dụng kết quả đánh giá năng lực như phương thức duy nhất hoặc có trọng số cao, việc dự thi là cần thiết.
Ngược lại, với những trường chỉ sử dụng kết quả này với trọng số không lớn, trong khi thí sinh còn nhiều lựa chọn khác như kết quả thi tốt nghiệp THPT, việc tham gia chỉ nên thực hiện khi còn đủ thời gian, năng lượng và không làm xáo trộn quá trình học tập ở cấp THPT.
Trong trường hợp chỉ dự định xét tuyển vào các trường không sử dụng kết quả đánh giá năng lực, theo ông Thắng, thí sinh không nên tham gia các kỳ thi này để tập trung thời gian và sức lực cho việc học tập cũng như Kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Bên cạnh việc lựa chọn kỳ thi phù hợp, nhiều học sinh lo ngại đề thi đánh giá năng lực ngày càng thiên về tư duy, phân tích thay vì học thuộc. Theo PGS.TS Bùi Hoài Thắng, đây chính là ưu điểm của hình thức thi này, bởi nó tiệm cận yêu cầu học tập ở bậc đại học và khác với Kỳ thi tốt nghiệp THPT vốn chủ yếu kiểm tra mức độ hoàn thành chương trình.
Ông khẳng định, đề thi đánh giá năng lực vẫn bám sát kiến thức THPT, không yêu cầu nội dung ngoài chương trình; các câu hỏi tính toán đều được cung cấp đầy đủ dữ liệu. Để làm tốt, thí sinh cần tránh học tủ, học lệch; nên rèn luyện qua đề mẫu, đề minh họa, học nhóm để trao đổi kinh nghiệm. Đặc biệt, nếu nắm chắc kiến thức phổ thông và có phương pháp học hiệu quả, học sinh hầu như không cần học thêm riêng cho các kỳ thi này.
Thí sinh tham dự Ngày hội Tư vấn Tuyển sinh - Hướng nghiệp tại TPHCM, tháng 1/2026. Ảnh: HUB
Trước xu hướng này, học sinh cần xây dựng chiến lược ôn tập phù hợp, chủ động và có trọng tâm nhằm nâng cao khả năng trúng tuyển vào ngành, trường mong muốn.
Nở rộ các kỳ thi riêng
Bước vào mùa tuyển sinh đại học năm 2026, hệ thống các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy ngày càng mở rộng và trở thành một trong những kênh tuyển sinh quan trọng.
Ở phía Nam, kỳ thi đánh giá năng lực do Đại học Quốc gia TPHCM tổ chức tiếp tục là kỳ thi có quy mô lớn nhất khu vực. Năm 2026, Đại học Quốc gia TPHCM áp dụng phương thức xét tuyển tổng hợp cho toàn hệ thống.
Theo kế hoạch, kỳ thi đánh giá năng lực năm 2026 sẽ được tổ chức tại 15 tỉnh, thành phố, từ TPHCM, Huế, Đà Nẵng đến các tỉnh Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Hơn 100 trường đại học, cao đẳng sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển, cho thấy mức độ phủ rộng cũng như vai trò ngày càng quan trọng của kỳ thi trong hệ thống giáo dục đại học.
Song song đó, Trường Đại học Sư phạm TPHCM đã chính thức công bố kế hoạch tổ chức Kỳ thi đánh giá năng lực chuyên biệt (H-SCA) năm 2026. Theo kế hoạch, kỳ thi diễn ra 3 đợt trong các tháng 3 và 5/2026, với quy mô dự kiến khoảng 40.000 lượt thí sinh tại TPHCM, Đà Nẵng, Đắk Lắk và Tây Ninh.
Nội dung đánh giá năng lực trong các bài thi bám sát chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, trong đó kiến thức lớp 12 chiếm khoảng 70-80%, phần còn lại thuộc chương trình lớp 10 và 11.
Thực tế từ kỳ thi năm 2025 cho thấy quy mô và phạm vi sử dụng kết quả kỳ thi H-SCA mở rộng rõ rệt. Với 3 đợt thi, kỳ thi thu hút hơn 30.000 lượt thí sinh, gấp ba lần so với năm 2024.
Kết quả không chỉ được sử dụng tại Trường Đại học Sư phạm TPHCM mà còn được nhiều trường đại học khác công nhận, như Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế, Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng, Trường Đại học Công Thương TPHCM, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành…
Bên cạnh hai kỳ thi quy mô lớn trên, năm 2026 còn ghi nhận sự gia tăng của các kỳ thi V-SAT (kỳ thi đánh giá năng lực đầu vào đại học trên máy tính) do nhiều cơ sở giáo dục đại học tổ chức. Mới đây, Đại học Cần Thơ, Trường Đại học Đồng Tháp… đã công bố lịch thi V-SAT năm 2026; đồng thời nhiều trường đại học (Trường Đại học Công nghệ TPHCM - HUTECH, Trường Đại học Ngân hàng TPHCM…) cũng dự kiến sử dụng kết quả V-SAT như một phương thức xét tuyển độc lập.
Thí sinh tìm hiểu ngành tại Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TPHCM năm 2026. Ảnh: UEF
Chuẩn bị nền tảng để không “sốc” đề
Trong bối cảnh nhiều trường đại học top đầu điều chỉnh, siết chặt điều kiện xét học bạ nhằm bảo đảm chất lượng đầu vào, xu hướng kết hợp thêm các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy riêng ngày càng rõ nét. Điều này cho thấy học bạ không còn là “tấm vé” đủ sức quyết định trúng tuyển, mà chỉ là một trong nhiều căn cứ được các trường sử dụng song song để sàng lọc thí sinh.
TS Mai Đức Toàn - Chuyên gia hướng nghiệp đại học, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Gia Định cho rằng, việc kết hợp nhiều phương thức tuyển sinh, trong đó có các kỳ thi đánh giá năng lực, giúp các cơ sở đào tạo giảm sự phụ thuộc vào học bạ và tăng độ tin cậy trong công tác tuyển chọn.
Theo TS Toàn, học bạ THPT phản ánh quá trình học tập dài hạn, song trong bối cảnh chuẩn đánh giá giữa các trường phổ thông chưa đồng đều, các kỳ thi riêng đóng vai trò bổ trợ quan trọng, giúp đánh giá rõ hơn năng lực tư duy, khả năng vận dụng kiến thức và mức độ sẵn sàng học đại học của thí sinh.
Việc nhiều trường đồng thời sử dụng học bạ và kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực cho thấy sự chuyển dịch rõ ràng trong tư duy tuyển sinh, từ chỗ dựa nhiều vào điểm số sang đánh giá toàn diện năng lực người học.
Tuy nhiên, TS Mai Đức Toàn lưu ý, thí sinh không nên hiểu việc “siết học bạ” là loại bỏ hoàn toàn phương thức này, mà cần nhìn nhận đúng vai trò của các kỳ thi riêng như một kênh bổ sung, giúp gia tăng cơ hội trúng tuyển nếu được lựa chọn và chuẩn bị phù hợp.
PGS.TS Bùi Hoài Thắng - Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM), nhận định rằng về bản chất, các kỳ thi đánh giá năng lực hay đánh giá tư duy đều hướng tới mục tiêu đánh giá đúng năng lực người ứng tuyển và mức độ phù hợp với ngành nghề đào tạo.
Hiện nay, các kỳ thi đánh giá năng lực có thể chia thành hai nhóm chính: Nhóm đánh giá năng lực học đại học của người ứng tuyển, như các kỳ thi do Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TPHCM tổ chức; và nhóm đánh giá mức độ phù hợp với ngành đào tạo cụ thể, điển hình là một số kỳ thi của các trường sư phạm. Dù vậy, trọng tâm lớn hiện nay vẫn là nhóm thứ nhất, nhằm hỗ trợ các trường đại học lựa chọn người học phù hợp.
Ông Thắng khuyến nghị, thí sinh cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định tham gia nhiều kỳ thi khác nhau. Nếu đăng ký xét tuyển vào các trường sử dụng kết quả đánh giá năng lực như phương thức duy nhất hoặc có trọng số cao, việc dự thi là cần thiết.
Ngược lại, với những trường chỉ sử dụng kết quả này với trọng số không lớn, trong khi thí sinh còn nhiều lựa chọn khác như kết quả thi tốt nghiệp THPT, việc tham gia chỉ nên thực hiện khi còn đủ thời gian, năng lượng và không làm xáo trộn quá trình học tập ở cấp THPT.
Trong trường hợp chỉ dự định xét tuyển vào các trường không sử dụng kết quả đánh giá năng lực, theo ông Thắng, thí sinh không nên tham gia các kỳ thi này để tập trung thời gian và sức lực cho việc học tập cũng như Kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Bên cạnh việc lựa chọn kỳ thi phù hợp, nhiều học sinh lo ngại đề thi đánh giá năng lực ngày càng thiên về tư duy, phân tích thay vì học thuộc. Theo PGS.TS Bùi Hoài Thắng, đây chính là ưu điểm của hình thức thi này, bởi nó tiệm cận yêu cầu học tập ở bậc đại học và khác với Kỳ thi tốt nghiệp THPT vốn chủ yếu kiểm tra mức độ hoàn thành chương trình.
Ông khẳng định, đề thi đánh giá năng lực vẫn bám sát kiến thức THPT, không yêu cầu nội dung ngoài chương trình; các câu hỏi tính toán đều được cung cấp đầy đủ dữ liệu. Để làm tốt, thí sinh cần tránh học tủ, học lệch; nên rèn luyện qua đề mẫu, đề minh họa, học nhóm để trao đổi kinh nghiệm. Đặc biệt, nếu nắm chắc kiến thức phổ thông và có phương pháp học hiệu quả, học sinh hầu như không cần học thêm riêng cho các kỳ thi này.
Tuổi trẻ Trường ĐH Mở Hà Nội làm chủ công nghệ và sẵn sàng hội nhập
GD&TĐ - Ngày 26/3, Trường Đại học Mở Hà Nội tổ chức chuỗi sự kiện nhân dịp kỷ niệm 95 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 – 26/3/2026).
2026-03-28 03:46
Chủ động đổi mới, lấy người bệnh là trung tâm
GD&TĐ - PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng – Giám đốc Sở Y tế TPHCM khẳng định các cơ sở y tế cần chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh.
2026-03-28 03:45
Hai dự án của học sinh Phú Thọ vào chung kết SV-STARTUP lần VIII
GD&TĐ - Hai dự án tiêu biểu của học sinh Phú Thọ được chọn vào vòng chung kết cuộc thi SV-STARTUP, khẳng định tinh thần đổi mới sáng tạo trong nhà trường.
2026-03-28 03:44
Lộ trình học tập quyết định thành công khi theo đuổi ngành bán dẫn
GD&TĐ - Ngành bán dẫn đòi hỏi không chỉ nền tảng mà còn một lộ trình học tập phù hợp và gắn với thực tiễn.
2026-03-28 03:44
Ứng dụng STEAM góp phần phát triển toàn diện trẻ mầm non ở Phú Thọ
GD&TĐ - Hội nghị tập huấn STEAM tại Phú Thọ giúp giáo viên mầm non nâng cao năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng tới phát triển toàn diện cho trẻ.
2026-03-28 03:42
Bằng cấp chỉ là ‘tấm vé’ khởi đầu, không bảo đảm sự nghiệp bền vững
GD&TĐ - Theo PGS.TS Trần Thành Nam, bằng cấp chỉ là ‘tấm vé’ khởi đầu, không bảo đảm sự nghiệp bền vững, quyết định nằm ở năng lực và kỹ năng được tích lũy.
2026-03-28 03:42
Khai mạc lễ hội 'Thai Festival 2026' tại Hoàng thành Thăng Long
(CLO) Tối 27/3, Lễ hội “Thai Festival 2026 - Nhịp đập Thái Lan tại Hà Nội 2026” do Đại sứ quán Vương quốc Thái Lan tại Việt Nam tổ chức chính thức khai mạc tại Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), mở đầu chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1976 - 2026).
2026-03-28 03:42
Năng lực số - 'giấy thông hành' trong kỷ nguyên mới
GD&TĐ - Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ngành Giáo dục đứng trước yêu cầu cấp thiết về đổi mới để thích ứng và phát triển.
2026-03-28 03:41
'Hào khí Thăng Long - Linh thiêng Tây Trấn' diễn ra tối nay 28/3
(CLO) Nhằm tôn vinh những giá trị lịch sử, văn hóa ngàn năm của Hà Nội, tối nay 28/3, phường Giảng Võ sẽ tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Hào khí Thăng Long - Linh thiêng Tây Trấn” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Voi Phục.
2026-03-28 03:41
Xây dựng trường học không khói thuốc: Chung tay xây dựng môi trường an toàn
GD&TĐ - Tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá trong trường học có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành thói quen sống tích cực cho học sinh.
