Vì sao bác sĩ nội trú, CKI, CK II là ‘tinh hoa ngành Y’ nhưng chưa được công nhận học vị?

(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho rằng các chương trình bác sĩ nội trú (BSNT), chuyên khoa I (CKI) và chuyên khoa II (CKII) thuộc nhóm “đào tạo – hành nghề”, không mang bản chất học thuật để được xếp vào hệ thống trình độ giáo dục đại học như thạc sĩ, tiến sĩ. Tuy nhiên, quan điểm này đang vấp phải nhiều phản biện từ giới chuyên môn y tế.

Theo giải thích của Bộ GD&ĐT, BSNT, CKI, CKII là các chương trình dành cho người đã tốt nghiệp đại học. Nếu đưa vào khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân thì chỉ có thể xếp ở bậc sau đại học, nhưng xét về nội dung, chúng khác về bản chất so với đào tạo thạc sĩ – tiến sĩ.

Bộ GD&ĐT nêu rõ, đây là mô hình đào tạo kỹ năng hành nghề, không dựa trên nghiên cứu học thuật, tương tự mô hình đào tạo chuyên khoa y tế của Mỹ, Đức, Pháp hay Australia, nơi chương trình nội trú do bệnh viện và hội đồng chuyên khoa quản lý, kết thúc bằng chứng nhận hành nghề thay vì học vị.



Bộ GD&ĐT cũng cho rằng nếu quy đổi BSNT, CKI, CKII thành trình độ học thuật sau đại học sẽ phá vỡ cấu trúc hệ thống văn bằng, tạo tiền lệ cho nhiều ngành đặc thù khác xin “nhập” vào bậc trình độ, gây phân mảnh và ảnh hưởng đến cơ chế công nhận văn bằng quốc tế.

Ngành Y tế phản bác: “Không thể xem là đào tạo hành nghề đơn thuần”

Tại Quốc hội, nhiều đại biểu là bác sĩ, chuyên gia y tế cho rằng lập luận trên không phản ánh đúng thực tiễn.

Đại biểu Trần Khánh Thu (Hưng Yên) khẳng định BSNT, CKI, CKII là đào tạo sau đại học đã tồn tại hơn 50 năm theo mô hình kế thừa của Pháp, với hơn 40.000 bác sĩ đang theo học hoặc đã tốt nghiệp. Bà cho biết các chương trình đều chuẩn hóa tín chỉ, có môn học tiên quyết (triết học, ngoại ngữ, thống kê), học phần cốt lõi và luôn yêu cầu nghiên cứu khoa học, làm luận văn, đặc biệt với BSNT và CKII.

“Gọi các chương trình này chỉ là hành nghề là không công bằng và không đúng bản chất”, bà Thu nhấn mạnh, đồng thời viện dẫn căn cứ pháp lý trong Luật Giáo dục Đại học và Luật Giáo dục cho phép ban hành văn bằng tương đương cho các ngành đào tạo đặc thù.

Đại biểu Trần Thị Nhị Hà (Hà Nội) nêu thêm: Đào tạo chuyên khoa bắt buộc phải gắn với thực hành lâm sàng, không thể thay bằng chương trình thạc sĩ hay tiến sĩ thuần học thuật. Bà cảnh báo: từ năm 2030, theo quy định quốc tế, bác sĩ muốn hành nghề phải tốt nghiệp từ chương trình được kiểm định. Nếu không xác định rõ vị trí pháp lý của BSNT, CKI, CKII, bác sĩ Việt Nam sẽ gặp trở ngại lớn về hội nhập.



Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cũng cho rằng xem BSNT, CKI, CKII là đào tạo chứng chỉ hành nghề là “không chính xác”, bởi đây là con đường chuyên môn cốt lõi đối với bác sĩ theo hướng bệnh viện, song song với hệ đào tạo thạc sĩ – tiến sĩ của khối giảng dạy.

Tìm lối đi chung

Trước ý kiến khác nhau, Bộ GD&ĐT cho biết đã phối hợp Bộ Y tế nghiên cứu cơ chế tích hợp, cho phép người học CKI, CKII có thể bổ sung học phần để đồng thời nhận bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ y học. Hai bộ cũng đang rà soát lại Thông tư liên tịch số 30 (ban hành năm 2003) từng cho phép chuyển đổi giữa các hệ đào tạo.

Dự thảo Luật Giáo dục Đại học sửa đổi dự kiến trình Quốc hội thông qua vào đầu tháng 12, trong đó vấn đề “đưa đào tạo chuyên khoa y khoa vào hệ thống giáo dục quốc dân” sẽ là một trong những điểm được quan tâm nhất.

Theo giải thích của Bộ GD&ĐT, BSNT, CKI, CKII là các chương trình dành cho người đã tốt nghiệp đại học. Nếu đưa vào khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân thì chỉ có thể xếp ở bậc sau đại học, nhưng xét về nội dung, chúng khác về bản chất so với đào tạo thạc sĩ – tiến sĩ.

Bộ GD&ĐT nêu rõ, đây là mô hình đào tạo kỹ năng hành nghề, không dựa trên nghiên cứu học thuật, tương tự mô hình đào tạo chuyên khoa y tế của Mỹ, Đức, Pháp hay Australia, nơi chương trình nội trú do bệnh viện và hội đồng chuyên khoa quản lý, kết thúc bằng chứng nhận hành nghề thay vì học vị.



Bộ GD&ĐT cũng cho rằng nếu quy đổi BSNT, CKI, CKII thành trình độ học thuật sau đại học sẽ phá vỡ cấu trúc hệ thống văn bằng, tạo tiền lệ cho nhiều ngành đặc thù khác xin “nhập” vào bậc trình độ, gây phân mảnh và ảnh hưởng đến cơ chế công nhận văn bằng quốc tế.

Ngành Y tế phản bác: “Không thể xem là đào tạo hành nghề đơn thuần”

Tại Quốc hội, nhiều đại biểu là bác sĩ, chuyên gia y tế cho rằng lập luận trên không phản ánh đúng thực tiễn.

Đại biểu Trần Khánh Thu (Hưng Yên) khẳng định BSNT, CKI, CKII là đào tạo sau đại học đã tồn tại hơn 50 năm theo mô hình kế thừa của Pháp, với hơn 40.000 bác sĩ đang theo học hoặc đã tốt nghiệp. Bà cho biết các chương trình đều chuẩn hóa tín chỉ, có môn học tiên quyết (triết học, ngoại ngữ, thống kê), học phần cốt lõi và luôn yêu cầu nghiên cứu khoa học, làm luận văn, đặc biệt với BSNT và CKII.

“Gọi các chương trình này chỉ là hành nghề là không công bằng và không đúng bản chất”, bà Thu nhấn mạnh, đồng thời viện dẫn căn cứ pháp lý trong Luật Giáo dục Đại học và Luật Giáo dục cho phép ban hành văn bằng tương đương cho các ngành đào tạo đặc thù.

Đại biểu Trần Thị Nhị Hà (Hà Nội) nêu thêm: Đào tạo chuyên khoa bắt buộc phải gắn với thực hành lâm sàng, không thể thay bằng chương trình thạc sĩ hay tiến sĩ thuần học thuật. Bà cảnh báo: từ năm 2030, theo quy định quốc tế, bác sĩ muốn hành nghề phải tốt nghiệp từ chương trình được kiểm định. Nếu không xác định rõ vị trí pháp lý của BSNT, CKI, CKII, bác sĩ Việt Nam sẽ gặp trở ngại lớn về hội nhập.



Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cũng cho rằng xem BSNT, CKI, CKII là đào tạo chứng chỉ hành nghề là “không chính xác”, bởi đây là con đường chuyên môn cốt lõi đối với bác sĩ theo hướng bệnh viện, song song với hệ đào tạo thạc sĩ – tiến sĩ của khối giảng dạy.

Tìm lối đi chung

Trước ý kiến khác nhau, Bộ GD&ĐT cho biết đã phối hợp Bộ Y tế nghiên cứu cơ chế tích hợp, cho phép người học CKI, CKII có thể bổ sung học phần để đồng thời nhận bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ y học. Hai bộ cũng đang rà soát lại Thông tư liên tịch số 30 (ban hành năm 2003) từng cho phép chuyển đổi giữa các hệ đào tạo.

Dự thảo Luật Giáo dục Đại học sửa đổi dự kiến trình Quốc hội thông qua vào đầu tháng 12, trong đó vấn đề “đưa đào tạo chuyên khoa y khoa vào hệ thống giáo dục quốc dân” sẽ là một trong những điểm được quan tâm nhất.