Vì sao đại biểu Quốc hội vẫn 'chưa yên tâm' khi chọn một bộ SGK cũ thay vì biên soạn bộ sách mới?

(CLO) Nhiều đại biểu Quốc hội đồng tình với mục tiêu tăng tính ổn định, công bằng trong dạy học, song cũng thẳng thắn bày tỏ những băn khoăn về cách thức lựa chọn bộ sách giáo khoa (SGK), quy trình triển khai và nguy cơ phát sinh tranh cãi xã hội nếu thiếu sự thuyết phục.

Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã chính thức quyết định lựa chọn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” làm SGK sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026–2027.

Ủng hộ một bộ SGK thống nhất, nhưng không “chọn sẵn” một bộ cũ

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn đại biểu Quốc hội Đồng Tháp) cho rằng, việc trở lại mô hình một bộ SGK thống nhất có thể mang lại nhiều lợi ích, nhất là về tính ổn định, công bằng và thuận lợi trong tổ chức dạy học trên phạm vi cả nước.

Theo đại biểu Hòa, Bộ GD&ĐT cần có trách nhiệm tổ chức biên soạn một bộ SGK thống nhất dùng chung toàn quốc, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành việc cung cấp SGK miễn phí cho học sinh.

“Cuối năm học, học sinh hoàn trả sách cho thư viện để các khóa sau tiếp tục sử dụng. Đây là cách làm mang tính truyền thống, hợp lý và tiết kiệm”, đại biểu Hòa nêu quan điểm.

Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, bộ SGK thống nhất này không nên là việc “sử dụng nguyên vẹn” một bộ sách đã được biên soạn trước đó. Thay vào đó, Bộ GD&ĐT cần nghiên cứu, kế thừa có chọn lọc những ưu điểm của các bộ SGK hiện hành, biên tập lại thành một bộ sách mới, bảo đảm tính khách quan và công bằng.

Theo đại biểu Hòa, nếu lựa chọn riêng một bộ SGK của một nhóm tác giả đã có sẵn, sẽ phát sinh nhiều vấn đề, từ câu chuyện chi trả nhuận bút đến nguy cơ tạo ra sự bất bình đẳng đối với các bộ sách còn lại.



“Giải pháp đúng đắn, khả thi là biên soạn một bộ SGK thống nhất cho cả 12 lớp, kế thừa những phần thực sự tốt của ba bộ hiện hành, nhưng tất cả đều phải được tái thẩm định theo bộ tiêu chí mới”, đại biểu Hòa nhấn mạnh.

Đại biểu Hòa cũng cảnh báo, nếu Bộ GD&ĐT quyết định sử dụng riêng một bộ SGK đã ban hành trước đây, rất dễ phát sinh những tranh cãi không đáng có trong xã hội.

“Dư luận có thể đặt câu hỏi về lợi ích nhóm, về sự ưu ái thiếu minh bạch. Đặc biệt, nếu chỉ chọn một bộ sách, còn các bộ khác thì không sử dụng, sẽ khó tránh khỏi băn khoăn về việc xử lý ra sao để không gây lãng phí”, đại biểu Hòa cho biết thêm.

Về bộ SGK Kết nối tri thức với cuộc sống, đại biểu Hòa cho rằng hiệu quả thực tế khi triển khai trên toàn quốc vẫn cần thêm thời gian kiểm chứng. Trước mắt, cần thẩm định lại chất lượng, sửa lỗi, cập nhật nội dung cho phù hợp với bối cảnh mới.

Đặt vấn đề ngược lại, đại biểu Hòa thẳng thắn nêu câu hỏi: nếu bộ sách này được cho là đáp ứng đầy đủ yêu cầu, vậy các bộ SGK trước đây có đáp ứng hay không, trong khi chính Bộ GD&ĐT đã cho phép lưu hành và sử dụng trong nhiều năm qua? “Nếu không có lời giải thích thuyết phục, cá nhân tôi vẫn còn nhiều điều lăn tăn”, ông bày tỏ.



Áp lực thời gian và tính khả thi trong lựa chọn

Ở góc nhìn khác, Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng) cho rằng, trong bối cảnh thời gian không còn nhiều, việc Bộ GD&ĐT khẩn trương triển khai chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Nghị quyết của Quốc hội về một bộ SGK thống nhất là cần thiết và thể hiện tinh thần trách nhiệm cao.

Theo đại biểu Nga, việc chuyển từ dạy học nhiều bộ SGK sang một bộ sách chung là bước chuyển tất yếu, đòi hỏi sự chuẩn bị về thời gian và tâm thế của các cơ sở giáo dục, giáo viên và học sinh. Trong điều kiện áp lực lớn về tiến độ, lựa chọn một bộ SGK trong số ba bộ sách đang được giảng dạy là phương án đơn giản, dễ triển khai và khả thi nhất.

Đại biểu Nga cũng cho rằng, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) là đơn vị có uy tín lâu năm trong lĩnh vực biên soạn, xuất bản SGK; các bộ sách của đơn vị này đang được nhiều cơ sở giáo dục lựa chọn, qua đó tạo được niềm tin nhất định về chất lượng.

Dù vậy, đại biểu Nga cho rằng, trước khi đưa ra quyết định lựa chọn một bộ SGK thống nhất, Bộ GD&ĐT nên xin ý kiến rộng rãi của đội ngũ giáo viên – những người trực tiếp giảng dạy Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 trong suốt 5 năm qua.

“Việc lấy ý kiến, thậm chí tổ chức hội thảo trao đổi, sẽ thuyết phục hơn rất nhiều so với một quyết định mang tính mệnh lệnh hành chính, dù Bộ đang chịu áp lực lớn về thời gian”, đại biểu Nga phân tích.



Một vấn đề khác cũng được đại biểu Nga đặc biệt lưu ý là phương án xử lý đối với các bộ SGK không được lựa chọn. Các bộ sách này đều đã được Bộ GD&ĐT thẩm định, phê duyệt và từng đưa vào sử dụng với rất nhiều công sức, nguồn lực của các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn.

“Bộ GD&ĐT cần có giải pháp hợp lý, vừa tránh lãng phí, vừa không tạo ra bức xúc không cần thiết trong xã hội”, đại biểu Nga nhấn mạnh.

Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã chính thức quyết định lựa chọn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” làm SGK sử dụng thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026–2027.

Ủng hộ một bộ SGK thống nhất, nhưng không “chọn sẵn” một bộ cũ

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn đại biểu Quốc hội Đồng Tháp) cho rằng, việc trở lại mô hình một bộ SGK thống nhất có thể mang lại nhiều lợi ích, nhất là về tính ổn định, công bằng và thuận lợi trong tổ chức dạy học trên phạm vi cả nước.

Theo đại biểu Hòa, Bộ GD&ĐT cần có trách nhiệm tổ chức biên soạn một bộ SGK thống nhất dùng chung toàn quốc, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành việc cung cấp SGK miễn phí cho học sinh.

“Cuối năm học, học sinh hoàn trả sách cho thư viện để các khóa sau tiếp tục sử dụng. Đây là cách làm mang tính truyền thống, hợp lý và tiết kiệm”, đại biểu Hòa nêu quan điểm.

Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, bộ SGK thống nhất này không nên là việc “sử dụng nguyên vẹn” một bộ sách đã được biên soạn trước đó. Thay vào đó, Bộ GD&ĐT cần nghiên cứu, kế thừa có chọn lọc những ưu điểm của các bộ SGK hiện hành, biên tập lại thành một bộ sách mới, bảo đảm tính khách quan và công bằng.

Theo đại biểu Hòa, nếu lựa chọn riêng một bộ SGK của một nhóm tác giả đã có sẵn, sẽ phát sinh nhiều vấn đề, từ câu chuyện chi trả nhuận bút đến nguy cơ tạo ra sự bất bình đẳng đối với các bộ sách còn lại.



“Giải pháp đúng đắn, khả thi là biên soạn một bộ SGK thống nhất cho cả 12 lớp, kế thừa những phần thực sự tốt của ba bộ hiện hành, nhưng tất cả đều phải được tái thẩm định theo bộ tiêu chí mới”, đại biểu Hòa nhấn mạnh.

Đại biểu Hòa cũng cảnh báo, nếu Bộ GD&ĐT quyết định sử dụng riêng một bộ SGK đã ban hành trước đây, rất dễ phát sinh những tranh cãi không đáng có trong xã hội.

“Dư luận có thể đặt câu hỏi về lợi ích nhóm, về sự ưu ái thiếu minh bạch. Đặc biệt, nếu chỉ chọn một bộ sách, còn các bộ khác thì không sử dụng, sẽ khó tránh khỏi băn khoăn về việc xử lý ra sao để không gây lãng phí”, đại biểu Hòa cho biết thêm.

Về bộ SGK Kết nối tri thức với cuộc sống, đại biểu Hòa cho rằng hiệu quả thực tế khi triển khai trên toàn quốc vẫn cần thêm thời gian kiểm chứng. Trước mắt, cần thẩm định lại chất lượng, sửa lỗi, cập nhật nội dung cho phù hợp với bối cảnh mới.

Đặt vấn đề ngược lại, đại biểu Hòa thẳng thắn nêu câu hỏi: nếu bộ sách này được cho là đáp ứng đầy đủ yêu cầu, vậy các bộ SGK trước đây có đáp ứng hay không, trong khi chính Bộ GD&ĐT đã cho phép lưu hành và sử dụng trong nhiều năm qua? “Nếu không có lời giải thích thuyết phục, cá nhân tôi vẫn còn nhiều điều lăn tăn”, ông bày tỏ.



Áp lực thời gian và tính khả thi trong lựa chọn

Ở góc nhìn khác, Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng) cho rằng, trong bối cảnh thời gian không còn nhiều, việc Bộ GD&ĐT khẩn trương triển khai chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Nghị quyết của Quốc hội về một bộ SGK thống nhất là cần thiết và thể hiện tinh thần trách nhiệm cao.

Theo đại biểu Nga, việc chuyển từ dạy học nhiều bộ SGK sang một bộ sách chung là bước chuyển tất yếu, đòi hỏi sự chuẩn bị về thời gian và tâm thế của các cơ sở giáo dục, giáo viên và học sinh. Trong điều kiện áp lực lớn về tiến độ, lựa chọn một bộ SGK trong số ba bộ sách đang được giảng dạy là phương án đơn giản, dễ triển khai và khả thi nhất.

Đại biểu Nga cũng cho rằng, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) là đơn vị có uy tín lâu năm trong lĩnh vực biên soạn, xuất bản SGK; các bộ sách của đơn vị này đang được nhiều cơ sở giáo dục lựa chọn, qua đó tạo được niềm tin nhất định về chất lượng.

Dù vậy, đại biểu Nga cho rằng, trước khi đưa ra quyết định lựa chọn một bộ SGK thống nhất, Bộ GD&ĐT nên xin ý kiến rộng rãi của đội ngũ giáo viên – những người trực tiếp giảng dạy Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 trong suốt 5 năm qua.

“Việc lấy ý kiến, thậm chí tổ chức hội thảo trao đổi, sẽ thuyết phục hơn rất nhiều so với một quyết định mang tính mệnh lệnh hành chính, dù Bộ đang chịu áp lực lớn về thời gian”, đại biểu Nga phân tích.



Một vấn đề khác cũng được đại biểu Nga đặc biệt lưu ý là phương án xử lý đối với các bộ SGK không được lựa chọn. Các bộ sách này đều đã được Bộ GD&ĐT thẩm định, phê duyệt và từng đưa vào sử dụng với rất nhiều công sức, nguồn lực của các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn.

“Bộ GD&ĐT cần có giải pháp hợp lý, vừa tránh lãng phí, vừa không tạo ra bức xúc không cần thiết trong xã hội”, đại biểu Nga nhấn mạnh.