GD&TĐ - Internet đã trở thành môi trường học tập, giao tiếp và giải trí quen thuộc, tất yếu của học sinh, sinh viên, thì những nguy cơ từ không gian mạng cũng ngày càng nhiều.
Trước thực tế này, việc xây dựng “lá chắn” bảo vệ học sinh bằng sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, lực lượng công an và chính quyền địa phương đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Từ cuộc gọi giả danh đến “bắt cóc online”
Cuối năm 2025, một sinh viên năm thứ nhất Trường Đại học Vinh bất ngờ nhận được cuộc gọi từ nhóm đối tượng tự xưng là cơ quan chức năng. Chúng vu khống nam sinh có liên quan đến một đường dây buôn bán ma túy và liên tục gây sức ép tâm lý. Tin vào những lời đe dọa, sinh viên này được yêu cầu rời khỏi nơi ở, thuê phòng tại một khách sạn trên đường Nguyễn Văn Cừ (phường Trường Vinh), cắt đứt liên lạc với gia đình và tự gây thương tích để quay video, chụp ảnh gửi cho các đối tượng.
Ngay sau đó, những hình ảnh này được nhóm lừa đảo dựng thành kịch bản “bắt cóc”, gửi cho gia đình nhằm uy hiếp tinh thần và yêu cầu chuyển 150 triệu đồng tiền chuộc. May mắn, nhận thấy nhiều dấu hiệu bất thường, gia đình đã nhanh chóng trình báo cơ quan công an. Với sự vào cuộc khẩn trương của lực lượng chức năng, sinh viên được xác minh, giải cứu kịp thời, không để xảy ra thiệt hại về tài sản.
Tương tự, Công an phường Vinh Hưng tiếp tục kịp thời ngăn chặn một vụ lừa đảo đối với em D.K., một học sinh trên địa bàn. Gia đình phát hiện nam sinh có biểu hiện lo âu, liên tục ôm điện thoại rồi bất ngờ rời khỏi nhà. Sau đó, người thân nhận được cuộc gọi từ số lạ, trong đó D.K. hoảng loạn yêu cầu chuyển ngay 100 triệu đồng vào tài khoản được giới thiệu là của “cơ quan Công an” để phục vụ việc “niêm phong, điều tra” vụ án ma túy.
Chỉ chưa đầy 4 giờ sau khi tiếp nhận tin báo, Công an phường Vinh Hưng đã xác định được vị trí của D.K. tại một khách sạn trên địa bàn phường Thành Vinh. Thời điểm được tìm thấy, nam sinh đang chuẩn bị bắt xe vào Thành phố Hồ Chí Minh theo đúng “chỉ đạo” của các đối tượng lừa đảo. Làm việc với cơ quan Công an, D.K. cho biết em đã nhận cuộc gọi video từ những kẻ giả danh Công an. Chúng yêu cầu em tuyệt đối giữ bí mật, không liên lạc với người thân, thuê phòng nghỉ để “làm việc kín” và yêu cầu gia đình chuyển tiền nhằm “chứng minh sự trong sạch”.
Trong khi đó, thủ đoạn lừa đảo đối với học sinh nhỏ tuổi cũng không kém phần tinh vi. Một học sinh lớp 9 ở xã Kim Bảng sau khi truy cập đường link “quay thưởng” trên mạng xã hội đã nhận được thông báo trúng một chiếc iPhone 15 cùng 10 triệu đồng tiền mặt. Các đối tượng liên tục yêu cầu em chuyển tiền để đóng “phí VAT”, sau đó tiếp tục dựng lên câu chuyện đơn hàng bị cơ quan Công an tạm giữ và đe dọa xử phạt vì “trốn thuế” nhằm buộc nạn nhân tiếp tục chuyển tiền.
Theo Thượng tá Trần Thiện Giang - Trưởng phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Nghệ An, qua thực tế tuyên truyền tại các trường học cho thấy học sinh, sinh viên là nhóm đối tượng dễ bị lợi dụng do còn thiếu kỹ năng tự bảo vệ và kinh nghiệm sống. Vì vậy, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, lực lượng công an và chính quyền địa phương để mỗi học sinh không chỉ giỏi kiến thức mà còn có đủ kỹ năng nhận diện, phòng tránh và ứng phó với các nguy cơ trên Internet.
Trường Xanh Tuệ Đức Nghệ An tổ chức chuyên đề “Mạng xã hội ảo - Thế giới thật” trong chương trình trại hè cho học sinh.
Bài học từ những vụ việc có thật
Những câu chuyện “người thật, việc thật” về những học sinh, sinh viên trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo công nghệ cao trở thành bài học trực quan trong các buổi tuyên truyền về an toàn không gian mạng tại trường học. Qua đó góp phần giúp học sinh, sinh viên nâng cao kỹ năng tự bảo vệ mình trong môi trường số.
Trước đó, Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng (phường Thành Vinh) phối hợp với Công an tỉnh Nghệ An và Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh tổ chức chuyên đề kỹ năng sống “An toàn không gian mạng - Hiểu rõ về bắt cóc online” dành cho học sinh khối 12.
Không chỉ được nghe phân tích các vụ việc có thật, học sinh còn trực tiếp thực hành xử lý các tình huống giả định, nhận diện thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao và ghi nhớ nguyên tắc “4 không - 3 cần - 1 có” để tự bảo vệ mình trên không gian mạng.
Trong dịp hè 2026, Trường Xanh Tuệ Đức Nghệ An cũng đưa chuyên đề “Mạng xã hội ảo - Thế giới thật” vào Chương trình “Trại hè trưởng thành”. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, học sinh được tìm hiểu cả lợi ích và mặt trái của mạng xã hội, trò chơi trực tuyến, học cách nhận diện rủi ro, sử dụng công nghệ một cách an toàn, có trách nhiệm.
Mới đây, Công an phường Trường Vinh phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức chuyên đề “An toàn giao thông và kỹ năng tự bảo vệ” cho thiếu nhi trong dịp hè. Nội dung tuyên truyền không chỉ hướng dẫn kỹ năng xử lý các tình huống ngoài thực tế mà còn đặc biệt nhấn mạnh việc không chia sẻ thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP; không truy cập đường link lạ hoặc các lời mời nhận quà, trúng thưởng trên mạng.
Tại Đô Lương, Đoàn xã cũng tổ chức sinh hoạt chuyên đề “An toàn không gian mạng - Vững vàng trong chuyển đổi số”, trang bị cho đoàn viên, thanh niên là học sinh các trường học trên địa bàn. Nội dung truyền thông gồm kiến thức nhận diện các hình thức lừa đảo trực tuyến, phòng tránh lộ lọt thông tin cá nhân, nâng cao ý thức ứng xử văn minh trên môi trường số.
Theo ông Nguyễn Trọng Hoàn - Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT Nghệ An, nhiều năm qua ngành Giáo dục đã triển khai kế hoạch tăng cường quản lý, giáo dục chính trị tư tưởng đối với học sinh trên môi trường mạng nhằm nâng cao năng lực, kỹ năng khai thác và sử dụng thông tin an toàn, lành mạnh; giảm thiểu tác động của thông tin độc hại, sai trái.
Sở yêu cầu 100% cơ sở giáo dục tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn học sinh sử dụng Internet đúng quy định, phục vụ học tập, nghiên cứu và giải trí lành mạnh; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên có đủ năng lực quản lý, giáo dục học sinh trên môi trường mạng.
UBND tỉnh Nghệ An ban hành Kế hoạch số 343/KH-UBND triển khai Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030”. Kế hoạch đặt mục tiêu 100% trẻ em bị xâm hại trên môi trường mạng được hỗ trợ kịp thời; 100% cơ sở giáo dục phổ thông triển khai giải pháp an ninh mạng; 100% doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet tích hợp giải pháp ngăn chặn thông tin độc hại.
Phường Trường Vinh (Nghệ An) tổ chức truyền thông cho học sinh về kỹ năng tự bảo vệ trên môi trường mạng. Ảnh: CSCC
Trước thực tế này, việc xây dựng “lá chắn” bảo vệ học sinh bằng sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, lực lượng công an và chính quyền địa phương đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Từ cuộc gọi giả danh đến “bắt cóc online”
Cuối năm 2025, một sinh viên năm thứ nhất Trường Đại học Vinh bất ngờ nhận được cuộc gọi từ nhóm đối tượng tự xưng là cơ quan chức năng. Chúng vu khống nam sinh có liên quan đến một đường dây buôn bán ma túy và liên tục gây sức ép tâm lý. Tin vào những lời đe dọa, sinh viên này được yêu cầu rời khỏi nơi ở, thuê phòng tại một khách sạn trên đường Nguyễn Văn Cừ (phường Trường Vinh), cắt đứt liên lạc với gia đình và tự gây thương tích để quay video, chụp ảnh gửi cho các đối tượng.
Ngay sau đó, những hình ảnh này được nhóm lừa đảo dựng thành kịch bản “bắt cóc”, gửi cho gia đình nhằm uy hiếp tinh thần và yêu cầu chuyển 150 triệu đồng tiền chuộc. May mắn, nhận thấy nhiều dấu hiệu bất thường, gia đình đã nhanh chóng trình báo cơ quan công an. Với sự vào cuộc khẩn trương của lực lượng chức năng, sinh viên được xác minh, giải cứu kịp thời, không để xảy ra thiệt hại về tài sản.
Tương tự, Công an phường Vinh Hưng tiếp tục kịp thời ngăn chặn một vụ lừa đảo đối với em D.K., một học sinh trên địa bàn. Gia đình phát hiện nam sinh có biểu hiện lo âu, liên tục ôm điện thoại rồi bất ngờ rời khỏi nhà. Sau đó, người thân nhận được cuộc gọi từ số lạ, trong đó D.K. hoảng loạn yêu cầu chuyển ngay 100 triệu đồng vào tài khoản được giới thiệu là của “cơ quan Công an” để phục vụ việc “niêm phong, điều tra” vụ án ma túy.
Chỉ chưa đầy 4 giờ sau khi tiếp nhận tin báo, Công an phường Vinh Hưng đã xác định được vị trí của D.K. tại một khách sạn trên địa bàn phường Thành Vinh. Thời điểm được tìm thấy, nam sinh đang chuẩn bị bắt xe vào Thành phố Hồ Chí Minh theo đúng “chỉ đạo” của các đối tượng lừa đảo. Làm việc với cơ quan Công an, D.K. cho biết em đã nhận cuộc gọi video từ những kẻ giả danh Công an. Chúng yêu cầu em tuyệt đối giữ bí mật, không liên lạc với người thân, thuê phòng nghỉ để “làm việc kín” và yêu cầu gia đình chuyển tiền nhằm “chứng minh sự trong sạch”.
Trong khi đó, thủ đoạn lừa đảo đối với học sinh nhỏ tuổi cũng không kém phần tinh vi. Một học sinh lớp 9 ở xã Kim Bảng sau khi truy cập đường link “quay thưởng” trên mạng xã hội đã nhận được thông báo trúng một chiếc iPhone 15 cùng 10 triệu đồng tiền mặt. Các đối tượng liên tục yêu cầu em chuyển tiền để đóng “phí VAT”, sau đó tiếp tục dựng lên câu chuyện đơn hàng bị cơ quan Công an tạm giữ và đe dọa xử phạt vì “trốn thuế” nhằm buộc nạn nhân tiếp tục chuyển tiền.
Theo Thượng tá Trần Thiện Giang - Trưởng phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Nghệ An, qua thực tế tuyên truyền tại các trường học cho thấy học sinh, sinh viên là nhóm đối tượng dễ bị lợi dụng do còn thiếu kỹ năng tự bảo vệ và kinh nghiệm sống. Vì vậy, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, lực lượng công an và chính quyền địa phương để mỗi học sinh không chỉ giỏi kiến thức mà còn có đủ kỹ năng nhận diện, phòng tránh và ứng phó với các nguy cơ trên Internet.
Trường Xanh Tuệ Đức Nghệ An tổ chức chuyên đề “Mạng xã hội ảo - Thế giới thật” trong chương trình trại hè cho học sinh.
Bài học từ những vụ việc có thật
Những câu chuyện “người thật, việc thật” về những học sinh, sinh viên trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo công nghệ cao trở thành bài học trực quan trong các buổi tuyên truyền về an toàn không gian mạng tại trường học. Qua đó góp phần giúp học sinh, sinh viên nâng cao kỹ năng tự bảo vệ mình trong môi trường số.
Trước đó, Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng (phường Thành Vinh) phối hợp với Công an tỉnh Nghệ An và Trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh tổ chức chuyên đề kỹ năng sống “An toàn không gian mạng - Hiểu rõ về bắt cóc online” dành cho học sinh khối 12.
Không chỉ được nghe phân tích các vụ việc có thật, học sinh còn trực tiếp thực hành xử lý các tình huống giả định, nhận diện thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao và ghi nhớ nguyên tắc “4 không - 3 cần - 1 có” để tự bảo vệ mình trên không gian mạng.
Trong dịp hè 2026, Trường Xanh Tuệ Đức Nghệ An cũng đưa chuyên đề “Mạng xã hội ảo - Thế giới thật” vào Chương trình “Trại hè trưởng thành”. Thông qua các hoạt động trải nghiệm, học sinh được tìm hiểu cả lợi ích và mặt trái của mạng xã hội, trò chơi trực tuyến, học cách nhận diện rủi ro, sử dụng công nghệ một cách an toàn, có trách nhiệm.
Mới đây, Công an phường Trường Vinh phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức chuyên đề “An toàn giao thông và kỹ năng tự bảo vệ” cho thiếu nhi trong dịp hè. Nội dung tuyên truyền không chỉ hướng dẫn kỹ năng xử lý các tình huống ngoài thực tế mà còn đặc biệt nhấn mạnh việc không chia sẻ thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP; không truy cập đường link lạ hoặc các lời mời nhận quà, trúng thưởng trên mạng.
Tại Đô Lương, Đoàn xã cũng tổ chức sinh hoạt chuyên đề “An toàn không gian mạng - Vững vàng trong chuyển đổi số”, trang bị cho đoàn viên, thanh niên là học sinh các trường học trên địa bàn. Nội dung truyền thông gồm kiến thức nhận diện các hình thức lừa đảo trực tuyến, phòng tránh lộ lọt thông tin cá nhân, nâng cao ý thức ứng xử văn minh trên môi trường số.
Theo ông Nguyễn Trọng Hoàn - Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT Nghệ An, nhiều năm qua ngành Giáo dục đã triển khai kế hoạch tăng cường quản lý, giáo dục chính trị tư tưởng đối với học sinh trên môi trường mạng nhằm nâng cao năng lực, kỹ năng khai thác và sử dụng thông tin an toàn, lành mạnh; giảm thiểu tác động của thông tin độc hại, sai trái.
Sở yêu cầu 100% cơ sở giáo dục tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn học sinh sử dụng Internet đúng quy định, phục vụ học tập, nghiên cứu và giải trí lành mạnh; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên có đủ năng lực quản lý, giáo dục học sinh trên môi trường mạng.
UBND tỉnh Nghệ An ban hành Kế hoạch số 343/KH-UBND triển khai Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030”. Kế hoạch đặt mục tiêu 100% trẻ em bị xâm hại trên môi trường mạng được hỗ trợ kịp thời; 100% cơ sở giáo dục phổ thông triển khai giải pháp an ninh mạng; 100% doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet tích hợp giải pháp ngăn chặn thông tin độc hại.