Cần cơ chế thí điểm cho nghề mới

2025/12/12 11:14

GD&TĐ - Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự bùng nổ của chuyển đổi số, thị trường lao động nói chung và TPHCM nói riêng chịu áp lực lớn về việc cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tuy nhiên, một nghịch lý đang tồn tại là tốc độ phát triển của các ngành nghề mới nhanh hơn nhiều so với xây dựng các khung pháp lý về tiêu chuẩn nghề nghiệp.

“Mạnh ai nấy làm”, tự xây chuẩn nội bộ

Thực tế cho thấy, các lĩnh vực thuộc kinh tế số, mỹ thuật ứng dụng hay dịch vụ sáng tạo như Digital Marketing, Thiết kế 3D, Thương mại điện tử (E-commerce), hay F&B… đang thu hút lượng lớn lao động trẻ. Dù nhu cầu tuyển dụng cao, nhưng các cơ quan quản lý Nhà nước vẫn chưa kịp ban hành chuẩn năng lực, tiêu chí đánh giá hay cơ chế công nhận kỹ năng cho những nghề này.

Hệ quả là các trường nghề tại TPHCM phải “mạnh ai nấy làm”, tự xây dựng chuẩn nội bộ. Điều này tạo ra sự thiếu thống nhất trong đào tạo, khiến văn bằng, chứng chỉ khó được doanh nghiệp chấp nhận rộng rãi, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), đến năm 2030, 50% công việc toàn cầu sẽ đòi hỏi kỹ năng nghề bậc trung và cao. Các quốc gia có hệ thống chuẩn hóa kỹ năng tốt thường có năng suất lao động cao hơn 15 - 25%.

Trong khi đó, Việt Nam hiện có hơn 800 nghề đào tạo nhưng mới chỉ ban hành được khoảng 30 - 35 bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia. Sự “lệch pha” này đặt ra yêu cầu cấp thiết: Cần một tư duy mới và cách làm mới trong việc đánh giá và công nhận kỹ năng nghề.

Nhận diện rõ những thách thức nói trên, TS Đặng Minh Sự - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Chuyên gia Kỹ năng nghề Việt Nam, cho rằng, nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc chúng ta thiếu ngân hàng đề thi chuẩn hóa, thiếu chuyên gia đạt chuẩn quốc tế và thiếu sự tham gia sâu của doanh nghiệp.

Mô hình “4 lớp” lấp khoảng trống pháp lý

Để giải quyết bài toán “trắng” chuẩn nghề nghiệp cho các ngành mới, TS Đặng Minh Sự đề xuất xây dựng hệ thống chuẩn năng lực nghề theo mô hình “4 lớp”. Thay vì chờ đợi quy trình dài hơi từ cấp Bộ, mô hình này cho phép vận hành linh hoạt.

Thứ nhất là chuẩn năng lực theo tiêu chuẩn quốc tế, dựa trên chuẩn ASEAN hoặc WorldSkills để xác định phạm vi công việc và nhiệm vụ. Thứ hai là chuẩn đầu ra đào tạo, gắn kết chặt chẽ với Khung trình độ quốc gia. Thứ 3 là tiêu chí đánh giá kỹ năng, tích hợp đầy đủ các yếu tố kỹ thuật, an toàn và chất lượng sản phẩm. Thứ tư là minh chứng - hồ sơ năng lực. Đây là căn cứ quan trọng để doanh nghiệp công nhận người lao động.

Ngoài ra, TS Sự nhấn mạnh việc phải thay đổi phương thức đánh giá theo mô hình 3 tầng: Đánh giá hiệu suất tại doanh nghiệp; Đánh giá tại trung tâm độc lập theo chuẩn quốc tế; và Công nhận cấp thành phố/khu vực. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ như AI, thực tế ảo (VR/AR) vào đánh giá là bắt buộc để giảm thiểu sai sót chủ quan và tiệm cận với trình độ thế giới.

Để các giải pháp chuyên môn đi vào thực tiễn, vấn đề cơ chế chính sách đóng vai trò then chốt. TS Sự kiến nghị một hướng đi táo bạo: Cho phép thí điểm cơ chế ủy quyền để TPHCM chủ động xây dựng và triển khai chuẩn cho các nghề mới trước khi Bộ ban hành chính thức.

Theo đó, TPHCM cần thành lập “Tổ Công tác chuẩn nghề mới” với sự tham gia của các chuyên gia kỹ năng, doanh nghiệp đầu ngành và các trường trọng điểm. Tổ này sẽ có nhiệm vụ xây dựng chuẩn cho 10 - 20 nghề mỗi năm và biên soạn học liệu chuẩn hóa. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ kinh phí cụ thể để biên soạn chuẩn và thử nghiệm đánh giá, tương tự như cách Singapore hay Hàn Quốc đầu tư cho hạ tầng kỹ năng nghề.

“TPHCM cần sớm thành lập Trung tâm Đánh giá - Công nhận kỹ năng nghề và xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa. Đây là yêu cầu của giáo dục nghề nghiệp và là nền tảng để thành phố trở thành trung tâm nhân lực chất lượng cao của khu vực trong giai đoạn 2025 - 2030”, TS Sự nhấn mạnh.

Sinh viên Trường Trung cấp Bách khoa Toàn Cầu được học và thực hành tại cơ sở sản xuất, kinh doanh thực tế.

“Mạnh ai nấy làm”, tự xây chuẩn nội bộ

Mô hình “4 lớp” lấp khoảng trống pháp lý

“TPHCM cần sớm thành lập Trung tâm Đánh giá - Công nhận kỹ năng nghề và xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa. Đây là yêu cầu của giáo dục nghề nghiệp và là nền tảng để thành phố trở thành trung tâm nhân lực chất lượng cao của khu vực trong giai đoạn 2025 - 2030”, TS Sự nhấn mạnh.

Chia sẻ

Theo Lam Ngọc

giaoducthoidai.vn

Theo: giaoducthoidai.vn

2025/12/10 07:22 (GMT+7)

Xem thêm Giáo dục kỹ năng

Giáo dục kỹ năng

Cuộc thi 'Ngày mai trong mắt em' thắp sáng uớc mơ qua những trang viết

Giáo dục kỹ năng

6 gương mặt xuất sắc đại diện Việt Nam tranh tài Tin học văn phòng thế giới

Giáo dục kỹ năng

Điện Biên mở lối sinh kế từ những lớp học nghề vùng khó

Giáo dục kỹ năng

Giáo dục nghề nghiệp tạo sinh kế bền vững

Giáo dục kỹ năng

Nghệ An xây 'lá chắn' phòng chống đuối nước cho học sinh dịp nghỉ hè

Giáo dục kỹ năng

Từ khu vườn trường đến giải thưởng quốc gia

Mới nhất

2026-07-18 01:15

Tiêu chí xếp hạng đại học không mâu thuẫn với mục tiêu giáo dục

GD&TĐ - Tiêu chí xếp hạng là công cụ đo lường, cải tiến chất lượng, hiện thực hóa mục tiêu giáo dục và nâng cao giá trị phục vụ người học, xã hội.

2026-07-18 01:15

Quảng Trị đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, khuyến khích đầu tư trường tư thục

GD&TĐ - Nhằm giải quyết áp lực tuyển sinh bậc THCS và THPT, Quảng Trị đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, khuyến khích phát triển các trường ngoài công lập.

2026-07-18 01:15

Môi trường đào tạo quốc tế ngay tại Thái Nguyên

GD&TĐ - Khoa Quốc tế (Đại học Thái Nguyên) đã và đang tạo dựng môi trường đào tạo theo chuẩn quốc tế, giúp sinh viên phát triển năng lực toàn diện.

2026-07-18 01:14

Trường ĐH cấp học bổng cho con em cán bộ ngành Giáo dục

GD&TĐ - Tân sinh viên là con hoặc anh, chị, em ruột của cán bộ, giáo viên, nhân viên ngành Giáo dục được xét học bổng bằng 10% học phí toàn khóa.

2026-07-18 01:14

Thương hiệu giáo dục Anh Quốc Cranleigh School nói gì khi 'bắt tay' Sunshine Group mở cơ sở đầu tiên tại Việt Nam?

GD&TĐ - "Đây không chỉ là một chương mới cho cả hai tổ chức mà còn là một bước tiến ý nghĩa trong quan hệ Anh - Việt”, ông Matt Western - Đặc phái viên Thương mại của Thủ tướng Anh nhận định về việc thương hiệu giáo dục danh tiếng Cranleigh School “bắt tay” cùng Sunshine Group để thành lập ngôi trường liên cấp đầu tiên tại KĐT Ciputra.

2026-07-18 01:13

Viện VH,NT,TT&DL Việt Nam khai giảng lớp nghiên cứu sinh đầu tiên tại miền Trung

GD&TĐ - Ngày 17/7 tại TP Huế, Viện VH,NT,TT&DL Việt Nam tổ chức Lễ khai giảng khóa nghiên cứu sinh (NCS) K31 cho khu vực miền Trung.

2026-07-18 01:13

Gỡ vướng chính sách, bảo đảm quyền lợi cho giáo viên và học sinh Quảng Trị

GD&TĐ - Tại kỳ họp thứ 4, HĐND tỉnh Quảng Trị, lãnh đạo Sở GD&ĐT giải đáp các nội dung liên quan đến chế độ chính sách đối với giáo viên, học sinh.

2026-07-18 01:12

Giám đốc Sở GD&ĐT Thanh Hóa: Điểm nghẽn lớn nhất của giáo dục là thiếu giáo viên

GD&TĐ - Thiếu gần 9.000 giáo viên, hơn 5.000 phòng học và quy mô học sinh tăng nhanh đang tạo áp lực lớn đối với ngành Giáo dục Thanh Hóa.

2026-07-18 01:11

Muốn tăng trưởng hai con số phải đầu tư cho giáo dục

GD&TĐ - Hưng Yên cần phát huy lợi thế Khu đại học Phố Hiến, có chính sách đột phá cho giáo dục và đẩy mạnh sắp xếp trường lớp.

2026-07-18 01:10

Thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thị trường lao động

GD&TĐ - Theo các chuyên gia, cần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thị trường lao động nhằm thúc đẩy công nhận kỹ năng hướng tới dịch chuyển lao động.