Cần cơ chế thí điểm cho nghề mới

2025/12/12 11:14

GD&TĐ - Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và sự bùng nổ của chuyển đổi số, thị trường lao động nói chung và TPHCM nói riêng chịu áp lực lớn về việc cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tuy nhiên, một nghịch lý đang tồn tại là tốc độ phát triển của các ngành nghề mới nhanh hơn nhiều so với xây dựng các khung pháp lý về tiêu chuẩn nghề nghiệp.

“Mạnh ai nấy làm”, tự xây chuẩn nội bộ

Thực tế cho thấy, các lĩnh vực thuộc kinh tế số, mỹ thuật ứng dụng hay dịch vụ sáng tạo như Digital Marketing, Thiết kế 3D, Thương mại điện tử (E-commerce), hay F&B… đang thu hút lượng lớn lao động trẻ. Dù nhu cầu tuyển dụng cao, nhưng các cơ quan quản lý Nhà nước vẫn chưa kịp ban hành chuẩn năng lực, tiêu chí đánh giá hay cơ chế công nhận kỹ năng cho những nghề này.

Hệ quả là các trường nghề tại TPHCM phải “mạnh ai nấy làm”, tự xây dựng chuẩn nội bộ. Điều này tạo ra sự thiếu thống nhất trong đào tạo, khiến văn bằng, chứng chỉ khó được doanh nghiệp chấp nhận rộng rãi, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), đến năm 2030, 50% công việc toàn cầu sẽ đòi hỏi kỹ năng nghề bậc trung và cao. Các quốc gia có hệ thống chuẩn hóa kỹ năng tốt thường có năng suất lao động cao hơn 15 - 25%.

Trong khi đó, Việt Nam hiện có hơn 800 nghề đào tạo nhưng mới chỉ ban hành được khoảng 30 - 35 bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia. Sự “lệch pha” này đặt ra yêu cầu cấp thiết: Cần một tư duy mới và cách làm mới trong việc đánh giá và công nhận kỹ năng nghề.

Nhận diện rõ những thách thức nói trên, TS Đặng Minh Sự - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Chuyên gia Kỹ năng nghề Việt Nam, cho rằng, nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc chúng ta thiếu ngân hàng đề thi chuẩn hóa, thiếu chuyên gia đạt chuẩn quốc tế và thiếu sự tham gia sâu của doanh nghiệp.

Mô hình “4 lớp” lấp khoảng trống pháp lý

Để giải quyết bài toán “trắng” chuẩn nghề nghiệp cho các ngành mới, TS Đặng Minh Sự đề xuất xây dựng hệ thống chuẩn năng lực nghề theo mô hình “4 lớp”. Thay vì chờ đợi quy trình dài hơi từ cấp Bộ, mô hình này cho phép vận hành linh hoạt.

Thứ nhất là chuẩn năng lực theo tiêu chuẩn quốc tế, dựa trên chuẩn ASEAN hoặc WorldSkills để xác định phạm vi công việc và nhiệm vụ. Thứ hai là chuẩn đầu ra đào tạo, gắn kết chặt chẽ với Khung trình độ quốc gia. Thứ 3 là tiêu chí đánh giá kỹ năng, tích hợp đầy đủ các yếu tố kỹ thuật, an toàn và chất lượng sản phẩm. Thứ tư là minh chứng - hồ sơ năng lực. Đây là căn cứ quan trọng để doanh nghiệp công nhận người lao động.

Ngoài ra, TS Sự nhấn mạnh việc phải thay đổi phương thức đánh giá theo mô hình 3 tầng: Đánh giá hiệu suất tại doanh nghiệp; Đánh giá tại trung tâm độc lập theo chuẩn quốc tế; và Công nhận cấp thành phố/khu vực. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ như AI, thực tế ảo (VR/AR) vào đánh giá là bắt buộc để giảm thiểu sai sót chủ quan và tiệm cận với trình độ thế giới.

Để các giải pháp chuyên môn đi vào thực tiễn, vấn đề cơ chế chính sách đóng vai trò then chốt. TS Sự kiến nghị một hướng đi táo bạo: Cho phép thí điểm cơ chế ủy quyền để TPHCM chủ động xây dựng và triển khai chuẩn cho các nghề mới trước khi Bộ ban hành chính thức.

Theo đó, TPHCM cần thành lập “Tổ Công tác chuẩn nghề mới” với sự tham gia của các chuyên gia kỹ năng, doanh nghiệp đầu ngành và các trường trọng điểm. Tổ này sẽ có nhiệm vụ xây dựng chuẩn cho 10 - 20 nghề mỗi năm và biên soạn học liệu chuẩn hóa. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ kinh phí cụ thể để biên soạn chuẩn và thử nghiệm đánh giá, tương tự như cách Singapore hay Hàn Quốc đầu tư cho hạ tầng kỹ năng nghề.

“TPHCM cần sớm thành lập Trung tâm Đánh giá - Công nhận kỹ năng nghề và xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa. Đây là yêu cầu của giáo dục nghề nghiệp và là nền tảng để thành phố trở thành trung tâm nhân lực chất lượng cao của khu vực trong giai đoạn 2025 - 2030”, TS Sự nhấn mạnh.

Sinh viên Trường Trung cấp Bách khoa Toàn Cầu được học và thực hành tại cơ sở sản xuất, kinh doanh thực tế.

“Mạnh ai nấy làm”, tự xây chuẩn nội bộ

Mô hình “4 lớp” lấp khoảng trống pháp lý

“TPHCM cần sớm thành lập Trung tâm Đánh giá - Công nhận kỹ năng nghề và xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa. Đây là yêu cầu của giáo dục nghề nghiệp và là nền tảng để thành phố trở thành trung tâm nhân lực chất lượng cao của khu vực trong giai đoạn 2025 - 2030”, TS Sự nhấn mạnh.

Chia sẻ

Theo Lam Ngọc

giaoducthoidai.vn

Theo: giaoducthoidai.vn

2025/12/10 07:22 (GMT+7)

Xem thêm Giáo dục kỹ năng

Giáo dục kỹ năng

2.000 học sinh Đà Nẵng 'nói không' với pháo tự chế

Giáo dục kỹ năng

Giúp sinh viên tự tin bước ra 'trường đời'

Giáo dục kỹ năng

Sinh viên Tuyên Quang sôi động chào mừng Đại hội XIV của Đảng

Giáo dục kỹ năng

Xây dựng văn hóa ứng xử học đường từ những thói quen tốt

Giáo dục kỹ năng

Tuyên Quang có 2 học sinh được tham dự Kỳ thi chọn đội tuyển Olympic quốc tế

Giáo dục kỹ năng

Hơn 20 nghìn học sinh trải nghiệm thực tế để chọn nghề trong thời đại công nghệ

Mới nhất

2026-01-20 09:45

NXB Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản sách về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới

(CLO) Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang hướng về Đại hội XIV của Đảng và đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, NXB Chính trị quốc gia Sự thật vừa xuất bản cuốn sách “Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới” do Hội đồng Lý luận Trung ương chỉ đạo biên soạn.

2026-01-20 09:45

Linh hoạt nhiều giải pháp khắc phục tình trạng thiếu giáo viên

GD&TĐ - Ngành Giáo dục Tuyên Quang chủ động nhiều giải pháp trước tình trạng thiếu giáo viên.

2026-01-20 09:44

Vụ hai mẹ con mất tích khi đi mua lợn: Bé gái 7 tuổi qua cơn nguy kịch, sức khỏe ổn định

(CLO) Liên quan đến vụ hai mẹ con mất tích khi đi mua lợn tại xã Xuân Ái (tỉnh Lào Cai), Trung tâm Y tế (TTYT) Khu vực Văn Yên cho biết, bé gái 7 tuổi đã được phẫu thuật xử lý vết thương và hiện sức khỏe ổn định.

2026-01-20 09:44

Bộ GD&ĐT lấy ý kiến nhân dân đối với tập thể đề nghị tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lao động

GD&TĐ - Bộ GD&ĐT thông báo lấy ý kiến nhân dân đối với Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đề nghị tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lao động.

2026-01-20 09:44

Triết lý giáo dục thời đại số: Kim chỉ nam cho đổi mới toàn diện giáo dục

GD&TĐ - Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi căn bản cách con người học tập và tiếp cận tri thức, các chuyên gia nhận định việc xây dựng triết lý giáo dục phù hợp thời đại là yêu cầu cấp thiết, nhằm định hướng cho toàn bộ hệ thống giáo dục phát triển theo hướng khai phóng, hiện đại, nhân văn, bền vững.

2026-01-20 09:43

Pháp đề xuất bữa ăn 1 euro cho sinh viên

GD&TĐ - Chính phủ Pháp đề xuất mở rộng chương trình bữa ăn giá rẻ dành cho sinh viên đại học trên cả nước.

2026-01-20 09:43

Đại học Quốc gia TPHCM hướng tới nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á vào năm 2030

GD&TĐ - Đây là mục tiêu quan trọng trong chương trình Phát triển Đại học Quốc gia TPHCM thuộc nhóm cơ sở giáo dục đại học hàng đầu châu Á.

2026-01-20 09:43

Phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử Chi Lăng

(CLO) Phó Thủ tướng Mai Văn Chính vừa ký Quyết định số 136/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Di tích lịch sử Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn.

2026-01-20 09:42

Cao Bằng tăng 8 giải học sinh giỏi quốc gia

GD&TĐ - Theo kết quả thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT năm học 2025 - 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tỉnh Cao Bằng có 24 học sinh đạt giải.

2026-01-20 09:42

Niềm tin gửi từ buôn làng

GD&TĐ - Từ những thôn, bon, buôn làng vùng sâu, vùng xa của tỉnh Lâm Đồng, không khí chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Đại hội XIV của Đảng) lan tỏa mạnh mẽ.