Đồng hành cùng con vào lớp 1 bằng tâm thế vững vàng

Áp lực từ nỗi sợ “con mình chậm hơn”

Giai đoạn chuyển tiếp từ mầm non lên tiểu học luôn được xem là bước ngoặt lớn trong hành trình học tập của trẻ. Nếu ở bậc mầm non, các em chủ yếu học thông qua vui chơi, thì khi vào lớp 1, trẻ bắt đầu làm quen với kỷ luật lớp học, thời khóa biểu cố định và những yêu cầu học tập rõ ràng hơn.

Chỉ cần truy cập vào các hội nhóm phụ huynh trên mạng xã hội, dễ dàng bắt gặp những câu hỏi như: “Có nên cho con học tiền lớp 1?”, “Trung tâm nào dạy uy tín?”, “Cô giáo nào luyện chữ đẹp, dạy toán tốt?”,…. Nhiều lớp học được quảng bá với những cam kết hấp dẫn như giúp trẻ đọc trơn, viết thạo, làm được phép cộng trừ cơ bản trước khi năm học mới bắt đầu.

Không ít phụ huynh thừa nhận, việc cho con đi học thêm không hẳn xuất phát từ nhu cầu thực sự của trẻ, mà vì tâm lý “ai cũng học”. Nỗi lo con thua thiệt, sợ bị đánh giá là thiếu chuẩn bị khiến nhiều gia đình đăng ký lớp dù trong lòng còn không ít băn khoăn.

Chị Trần Thị Hằng (phường Long Trường, TPHCM) chia sẻ, ngay sau kỳ nghỉ Tết, chị đã cho con đi học 3 buổi mỗi tuần tại một trung tâm gần nhà. “Tôi không đặt nặng thành tích, nhưng nghe nhiều người nói nếu không học trước, vào lớp 1 con sẽ sốc, không theo kịp bạn bè. Nghĩ vậy nên tôi đăng ký cho con học để yên tâm hơn”, chị Hằng chia sẻ.

Tương tự, chị Nguyễn Thị Trang (phường Tân Hưng, TPHCM) cho biết, từ học kỳ 2 lớp Lá, chị bắt đầu lo lắng về việc có nên cho con học tiền tiểu học. Dù biết chương trình lớp 1 hiện nay không quá nặng và học sinh sẽ được thầy cô hướng dẫn từ đầu, nhưng thấy nhiều phụ huynh trong nhóm lớp chia sẻ hình ảnh con đã biết đọc, biết viết, chị không khỏi sốt ruột.

“Con tôi phát âm chưa chuẩn, đọc còn chậm nên tôi càng lo khi nghĩ đến việc con phải theo kịp các bạn. Sau nhiều lần cân nhắc, tôi đăng ký cho con học hai buổi mỗi tuần, mỗi buổi 90 phút vào giữa tháng 3 này. Tôi không mong con học vượt, chỉ muốn con làm quen mặt chữ, rèn cách cầm bút và tăng khả năng tập trung để bớt bỡ ngỡ khi vào lớp 1”, chị Trang chia sẻ.

Tâm thế quan trọng hơn kiến thức sớm

Cô Nguyễn Thanh Thảo, giáo viên Trường Tiểu học Thuận Kiều (TPHCM), người nhiều năm chủ nhiệm lớp 1, nhận định bước vào lớp 1 là dấu mốc quan trọng nhưng không phải cuộc đua để xuất phát sớm. Theo cô Thảo, sự tự tin, niềm hứng thú và tâm thế sẵn sàng mới là hành trang bền vững nhất giúp trẻ bước vào năm học đầu tiên.

Tiết học của học sinh lớp 1, Trường Tiểu học Thuận Kiều (TPHCM).

Cô Thảo cho rằng phụ huynh không nên cho trẻ học trước toàn bộ chương trình lớp 1. Khi đã biết trước kiến thức, một số em dễ nảy sinh tâm lý chủ quan, thiếu tập trung trong giờ học. Tuy nhiên, việc chuẩn bị kỹ năng và kiến thức nền tảng phù hợp lứa tuổi là rất cần thiết.

Theo đó, trẻ cần được rèn các kỹ năng tự phục vụ như tự ăn, tự chuẩn bị quần áo, giữ gìn đồ dùng cá nhân; biết tham gia hoạt động nhóm, yêu thương và chia sẻ với bạn bè. Về kiến thức, trẻ nên nhận biết 29 chữ cái, biết tên mình, nhận diện chữ số từ 1 đến 10, ghi nhớ số điện thoại và địa chỉ gia đình để phòng những tình huống cần thiết.

Cô cũng lưu ý, nhiều phụ huynh cho con học viết sớm nhưng lại cầm bút sai cách, viết ngược nét hoặc đánh vần chưa chính xác. “Sửa sai thường mất nhiều thời gian hơn dạy đúng ngay từ đầu”, cô Thảo nói.

Cũng theo cô Thảo, với môn Toán, phụ huynh có thể cho trẻ làm quen mặt số, thực hiện các phép cộng trừ đơn giản trong phạm vi 10 thông qua trò chơi, câu đố vui. Hiện nay, các cơ sở mầm non thực hiện đúng chương trình của Bộ GD&ĐT đều đã tổ chức hoạt động làm quen chữ viết, làm quen toán phù hợp với độ tuổi.

“Khi ở nhà, ba mẹ nên cùng con đọc sách, trò chuyện, khơi gợi sự tò mò và tinh thần khám phá. Nếu trẻ yêu thích việc học và cảm thấy tự tin, đó mới là sự chuẩn bị tốt nhất cho lớp 1”, cô Thảo chia sẻ.

Ở góc độ chuyên gia, Tiến sĩ Bùi Hồng Quân cho rằng kỳ vọng của phụ huynh ngày nay rất đa dạng. Trong khi chương trình mầm non đặt mục tiêu trẻ phát triển theo chuẩn quy định, nhiều cha mẹ lại mong con vượt trội hơn. Thấy con người khác đọc thông viết thạo, thậm chí làm phép nhân trước khi vào lớp 1, không ít phụ huynh trở nên sốt ruột, vô tình tạo áp lực khiến trẻ học tập quá sức.

Theo Tiến sĩ Bùi Hồng Quân, mỗi giai đoạn lứa tuổi đều có đặc điểm tâm lý riêng. Trẻ 3-6 tuổi nổi bật với nhu cầu vui chơi, đóng vai theo chủ đề và học hỏi thông qua trải nghiệm. Nếu bị ép tiếp cận kiến thức tiểu học một cách nặng nề, trẻ dễ căng thẳng, thiếu hụt kỹ năng xã hội và đi ngược quy luật phát triển tự nhiên.

Bà Lương Thị Hồng Điệp, Trưởng Phòng Giáo dục Mầm non, Sở GD&ĐT TPHCM cho biết, nhiều trường đã chủ động tổ chức chuyên đề chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào lớp 1 theo định hướng “học thông qua chơi”, xây dựng mô hình lớp học mô phỏng, tổ chức sân chơi trải nghiệm để phụ huynh hiểu rõ quá trình chuyển tiếp.
Những hoạt động này giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, ngôn ngữ, nhận thức và đặc biệt là hình thành tâm lý sẵn sàng. Quan trọng hơn, trẻ được rèn luyện các kỹ năng như tự phục vụ, chờ đến lượt, tuân thủ kỷ luật, giơ tay phát biểu, ngồi học đúng tư thế, nền tảng giúp các em tự tin và thích nghi tốt khi bước vào môi trường Tiểu học.

Hoạt động trải nghiệm của trẻ lớp lá Trường Mầm non Thiên Ân 3 (phường Hiệp Bình, TPHCM).

Áp lực từ nỗi sợ “con mình chậm hơn”

Tâm thế quan trọng hơn kiến thức sớm

Bà Lương Thị Hồng Điệp, Trưởng Phòng Giáo dục Mầm non, Sở GD&ĐT TPHCM cho biết, nhiều trường đã chủ động tổ chức chuyên đề chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào lớp 1 theo định hướng “học thông qua chơi”, xây dựng mô hình lớp học mô phỏng, tổ chức sân chơi trải nghiệm để phụ huynh hiểu rõ quá trình chuyển tiếp.
Những hoạt động này giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, ngôn ngữ, nhận thức và đặc biệt là hình thành tâm lý sẵn sàng. Quan trọng hơn, trẻ được rèn luyện các kỹ năng như tự phục vụ, chờ đến lượt, tuân thủ kỷ luật, giơ tay phát biểu, ngồi học đúng tư thế, nền tảng giúp các em tự tin và thích nghi tốt khi bước vào môi trường Tiểu học.