Giáo dục STEM từ định hướng đến hành động trong nhà trường

Trong bối cảnh giáo dục Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, giáo dục STEM ngày càng khẳng định vai trò như một trụ cột quan trọng. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng lại ở định hướng mà cần được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực trong thực tiễn dạy học.

Phiên thảo luận chuyên đề “Cất cánh cùng STEM – Khơi mở tương lai giáo dục” thuộc chương trình “Thắp lửa cùng tiến lên 2026”, diễn ra trong hai ngày 28–29/3 tại Ninh Bình, đã quy tụ các nhà quản lý, chuyên gia và đại diện nhiều cơ sở giáo dục tham gia trao đổi, phản biện và đề xuất giải pháp.

Các chuyên gia và đại diện đơn vị cùng chia sẻ tình huống thực tiễn trong phiên STEM.

Được thiết kế theo mô hình tư duy ba tầng WHY – HOW – WHAT, phiên thảo luận giúp người tham dự đi từ nhận thức đến triển khai hành động cụ thể. Không gian đối thoại mở thay thế cho hình thức tham luận một chiều, tạo điều kiện để các ý kiến đa chiều được chia sẻ, qua đó làm rõ vai trò trung tâm của người học trong thiết kế giáo dục.

Mở đầu phiên chuyên môn, Giáo sư Jay J. Jeong (Viện Nghiên cứu Giáo dục Agassiz, Đại học Western Washington, Hoa Kỳ) nhấn mạnh: cốt lõi của giáo dục không nằm ở lượng kiến thức tiếp nhận, mà ở mức độ hiểu sâu và khả năng vận dụng vào thực tiễn.

Theo ông, giáo dục STEM không đơn thuần là sự tích hợp các môn khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, mà là phương thức giáo dục liên ngành, giúp phát triển tư duy giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo và năng lực thích ứng của người học.

Bên cạnh nền tảng lý luận, nhiều mô hình thực tiễn từ các nhà trường đã được chia sẻ. Trường Tiểu học Nam Tiến (Ninh Bình) cho thấy STEM hoàn toàn có thể triển khai hiệu quả ngay cả trong điều kiện hạn chế nếu biết tổ chức hoạt động học tập phù hợp với bối cảnh.

Ở khu vực Tây Nguyên, Trường THPT Chi Lăng (Gia Lai) mang đến những trải nghiệm triển khai STEM trong điều kiện khó khăn, từ đó gợi mở các giải pháp linh hoạt, phù hợp đặc thù địa phương.

Trong khi đó, Trường THPT Nguyễn Huệ (Lào Cai) nhấn mạnh vai trò của lãnh đạo nhà trường trong việc đưa STEM từ phong trào trở thành hoạt động giáo dục có chiều sâu, phát huy hiệu quả cơ sở vật chất được đầu tư.

Đại diện khối trường tư thục, Olympia School (Hà Nội) chia sẻ kinh nghiệm tích hợp STEM với các năng lực toàn cầu, thể hiện xu hướng giáo dục trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Xuyên suốt phiên thảo luận, vai trò điều phối của các chuyên gia góp phần kết nối các góc nhìn thành hệ thống. Tiến sĩ Dương Tuấn Hưng (Viện Hóa học – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã phân tích sâu bản chất của giáo dục STEM, đồng thời đề xuất các hướng triển khai có thể áp dụng rộng rãi.

Đồng hành điều phối, Thạc sĩ Nguyễn Thị Thu – Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Huệ (Lào Cai) góp phần tạo nên không gian trao đổi cởi mở, nơi kinh nghiệm thực tiễn được nâng tầm thành những bài học mang tính hệ thống, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục hiện nay.

Phiên thảo luận không chỉ dừng lại ở chia sẻ mà hướng tới hành động cụ thể. Các đại biểu có cơ hội nhìn nhận toàn diện bức tranh giáo dục STEM, xác định điều kiện triển khai, nhận diện rào cản và tìm kiếm giải pháp phù hợp với từng đơn vị.

Chương trình “Thắp lửa cùng tiến lên 2026” vì thế không chỉ là một hội thảo chuyên đề, mà còn là hành trình kết nối tư duy, thúc đẩy đối thoại và kiến tạo thay đổi. Thông điệp được nhấn mạnh: giáo dục STEM không bắt đầu từ thiết bị hay công nghệ, mà bắt đầu từ cách thiết kế việc học cho người học.