GD&TĐ - Lồng ghép giáo dục STEAM với bản sắc văn hóa dân tộc mở ra hướng đi mới, giúp trẻ phát triển toàn diện và nuôi dưỡng tình yêu cội nguồn.
Gieo mầm bản sắc từ “gốc rễ”
Ở bậc học mầm non, mỗi trải nghiệm đều có thể trở thành “hạt giống” đầu tiên hình thành nhân cách và nhận thức cho trẻ. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, khi trẻ em có điều kiện tiếp cận đa dạng nền văn hóa, việc gìn giữ và lan tỏa bản sắc dân tộc ngay từ sớm càng trở nên cần thiết.
Không ít chuyên gia cho rằng, thiếu nền tảng từ sớm khiến trẻ dễ rơi vào tình trạng tiếp nhận nhiều nhưng thiếu chiều sâu, thậm chí xa rời cội nguồn. Vì vậy, giáo dục văn hóa dân tộc cần được đặt trong định hướng phát triển toàn diện, thay vì chỉ dừng ở hoạt động bổ trợ.
Các bé hóa thân trong những tiết mục âm nhạc, mang sắc màu văn hóa ba miền.
Theo ông Lưu Tiến Quang – Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk, đưa yếu tố văn hóa dân tộc vào giáo dục mầm non không thể làm theo cách áp đặt hay rập khuôn, mà cần được tổ chức linh hoạt, phù hợp với đặc điểm tâm lý và khả năng tiếp nhận của trẻ nhỏ.
“Khi văn hóa không còn là kiến thức để ghi nhớ mà trở thành trải nghiệm sống động trong từng hoạt động học tập, trẻ sẽ tiếp nhận bằng cảm xúc và sự hứng thú. Chính những trải nghiệm giản dị nhưng sâu sắc đó dần bồi đắp nên nền tảng nhân cách vững chắc, tạo tiền đề cho sự phát triển lâu dài của mỗi cá nhân và của cả thế hệ tương lai”, ông Quang nhấn mạnh.
Trẻ tham gia trải nghiệm nặn gốm, tìm hiểu văn hóa truyền thống Tây Nguyên.
Trong xu thế đổi mới, giáo dục STEAM được xem là hướng tiếp cận phù hợp để tổ chức các hoạt động học tập theo hướng trải nghiệm. Việc kết hợp giữa yếu tố hiện đại và giá trị truyền thống góp phần tạo nên môi trường học tập gần gũi, giúp trẻ tiếp cận văn hóa dân tộc một cách tự nhiên.
Khi “bản sắc Tây Nguyên” vào lớp học
Tại Trường Mầm non Rạng Đông (phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk), việc tích hợp STEAM với giáo dục văn hóa dân tộc được triển khai thông qua chuyên đề “Lễ hội bản sắc Tây Nguyên” cấp cụm, với sự tham gia của 31 cơ sở giáo dục trong Cụm chuyên môn số 11.
Tại buổi sinh hoạt, bà H’Wal Buôn Krông – Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh, ứng dụng STEAM không chỉ là đổi mới phương pháp dạy học, mà còn là cơ hội để đưa văn hóa dân tộc đến gần hơn với trẻ.
STEAM là hành trình để trẻ khám phá thế giới thông qua trải nghiệm thực tế. Khi lồng ghép với văn hóa dân tộc, hành trình ấy càng trở nên ý nghĩa, bởi trẻ không chỉ học về khoa học hay kỹ năng mà còn được tiếp cận với những giá trị truyền thống ngay trong môi trường học tập của mình.
Hoạt động giã gạo giúp trẻ hiểu hơn về đời sống.
Cụ thể, trong các hoạt động trải nghiệm, trẻ được tham gia dệt thổ cẩm, nặn gốm, tìm hiểu hoạt động giã gạo, gùi nước, nhận biết nhạc cụ truyền thống, trang phục và các lễ hội đặc trưng của vùng Tây Nguyên. Những hoạt động tưởng chừng quen thuộc ấy lại trở thành “chất liệu sống” quý giá để tổ chức các bài học theo định hướng STEAM.
Tự tay thực hiện, quan sát và sáng tạo, trẻ không chỉ hiểu về quy trình, đặc điểm của từng hoạt động mà còn phát triển kỹ năng vận động, tư duy và cảm thụ nghệ thuật. Quan trọng hơn, văn hóa không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành trải nghiệm gần gũi, sinh động trong đời sống học đường.
Không chỉ ở các hoạt động trải nghiệm văn hóa bản địa, nhiều cơ sở giáo dục mầm non còn linh hoạt đưa yếu tố vùng miền vào STEAM thông qua âm nhạc và nghệ thuật biểu diễn.
Ở Trường Mẫu giáo Hoa Sen (xã Liên Sơn), hoạt động STEAM là một hành trình âm nhạc đầy màu sắc, là dịp để các bé được hòa mình với những làn điệu âm nhạc đặc trưng, sự đa dạng văn hóa của ba miền.
Các hoạt động được tổ chức theo hướng trải nghiệm, kết hợp âm nhạc, vận động và tương tác, qua đó giúp trẻ phát triển tư duy, khả năng cảm thụ và kỹ năng giao tiếp – những yếu tố cốt lõi của giáo dục STEAM.
Từ những màn múa lân sôi động trong tiếng trống rộn ràng, đến làn điệu dân ca Nam Bộ mộc mạc, trong trẻo hay âm hưởng dân ca Ê Đê đậm chất núi rừng, mỗi tiết mục đều mở ra cho trẻ một “cánh cửa” cảm nhận văn hóa theo cách gần gũi, sinh động.
Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy việc đưa STEAM vào giáo dục mầm non không chỉ là đổi mới phương pháp dạy học, mà còn là cách để giáo dục mầm non góp phần gìn giữ “hồn cốt” dân tộc trong dòng chảy hội nhập ngày càng sâu rộng.
Bà Nguyễn Thị Thu Nga – Hiệu trưởng Trường Mẫu giáo Hoa Sen cho biết, việc lồng ghép giáo dục STEAM với văn hóa truyền thống không chỉ tạo sân chơi vui tươi, bổ ích mà còn giúp trẻ tiếp cận giá trị văn hóa dân tộc một cách tự nhiên.
“Giáo dục hiện đại không chỉ dừng lại ở việc trang bị tri thức mà còn hướng đến gìn giữ cội nguồn. Một đứa trẻ biết sáng tạo nhưng đồng thời biết trân trọng văn hóa dân tộc mới là mục tiêu phát triển bền vững”, bà Nga chia sẻ.
Học sinh mầm non tái hiện không gian lễ hội Tây Nguyên.
Gieo mầm bản sắc từ “gốc rễ”
Ở bậc học mầm non, mỗi trải nghiệm đều có thể trở thành “hạt giống” đầu tiên hình thành nhân cách và nhận thức cho trẻ. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, khi trẻ em có điều kiện tiếp cận đa dạng nền văn hóa, việc gìn giữ và lan tỏa bản sắc dân tộc ngay từ sớm càng trở nên cần thiết.
Không ít chuyên gia cho rằng, thiếu nền tảng từ sớm khiến trẻ dễ rơi vào tình trạng tiếp nhận nhiều nhưng thiếu chiều sâu, thậm chí xa rời cội nguồn. Vì vậy, giáo dục văn hóa dân tộc cần được đặt trong định hướng phát triển toàn diện, thay vì chỉ dừng ở hoạt động bổ trợ.
Các bé hóa thân trong những tiết mục âm nhạc, mang sắc màu văn hóa ba miền.
Theo ông Lưu Tiến Quang – Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk, đưa yếu tố văn hóa dân tộc vào giáo dục mầm non không thể làm theo cách áp đặt hay rập khuôn, mà cần được tổ chức linh hoạt, phù hợp với đặc điểm tâm lý và khả năng tiếp nhận của trẻ nhỏ.
“Khi văn hóa không còn là kiến thức để ghi nhớ mà trở thành trải nghiệm sống động trong từng hoạt động học tập, trẻ sẽ tiếp nhận bằng cảm xúc và sự hứng thú. Chính những trải nghiệm giản dị nhưng sâu sắc đó dần bồi đắp nên nền tảng nhân cách vững chắc, tạo tiền đề cho sự phát triển lâu dài của mỗi cá nhân và của cả thế hệ tương lai”, ông Quang nhấn mạnh.
Trẻ tham gia trải nghiệm nặn gốm, tìm hiểu văn hóa truyền thống Tây Nguyên.
Trong xu thế đổi mới, giáo dục STEAM được xem là hướng tiếp cận phù hợp để tổ chức các hoạt động học tập theo hướng trải nghiệm. Việc kết hợp giữa yếu tố hiện đại và giá trị truyền thống góp phần tạo nên môi trường học tập gần gũi, giúp trẻ tiếp cận văn hóa dân tộc một cách tự nhiên.
Khi “bản sắc Tây Nguyên” vào lớp học
Tại Trường Mầm non Rạng Đông (phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk), việc tích hợp STEAM với giáo dục văn hóa dân tộc được triển khai thông qua chuyên đề “Lễ hội bản sắc Tây Nguyên” cấp cụm, với sự tham gia của 31 cơ sở giáo dục trong Cụm chuyên môn số 11.
Tại buổi sinh hoạt, bà H’Wal Buôn Krông – Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh, ứng dụng STEAM không chỉ là đổi mới phương pháp dạy học, mà còn là cơ hội để đưa văn hóa dân tộc đến gần hơn với trẻ.
STEAM là hành trình để trẻ khám phá thế giới thông qua trải nghiệm thực tế. Khi lồng ghép với văn hóa dân tộc, hành trình ấy càng trở nên ý nghĩa, bởi trẻ không chỉ học về khoa học hay kỹ năng mà còn được tiếp cận với những giá trị truyền thống ngay trong môi trường học tập của mình.
Hoạt động giã gạo giúp trẻ hiểu hơn về đời sống.
Cụ thể, trong các hoạt động trải nghiệm, trẻ được tham gia dệt thổ cẩm, nặn gốm, tìm hiểu hoạt động giã gạo, gùi nước, nhận biết nhạc cụ truyền thống, trang phục và các lễ hội đặc trưng của vùng Tây Nguyên. Những hoạt động tưởng chừng quen thuộc ấy lại trở thành “chất liệu sống” quý giá để tổ chức các bài học theo định hướng STEAM.
Tự tay thực hiện, quan sát và sáng tạo, trẻ không chỉ hiểu về quy trình, đặc điểm của từng hoạt động mà còn phát triển kỹ năng vận động, tư duy và cảm thụ nghệ thuật. Quan trọng hơn, văn hóa không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành trải nghiệm gần gũi, sinh động trong đời sống học đường.
Không chỉ ở các hoạt động trải nghiệm văn hóa bản địa, nhiều cơ sở giáo dục mầm non còn linh hoạt đưa yếu tố vùng miền vào STEAM thông qua âm nhạc và nghệ thuật biểu diễn.
Ở Trường Mẫu giáo Hoa Sen (xã Liên Sơn), hoạt động STEAM là một hành trình âm nhạc đầy màu sắc, là dịp để các bé được hòa mình với những làn điệu âm nhạc đặc trưng, sự đa dạng văn hóa của ba miền.
Các hoạt động được tổ chức theo hướng trải nghiệm, kết hợp âm nhạc, vận động và tương tác, qua đó giúp trẻ phát triển tư duy, khả năng cảm thụ và kỹ năng giao tiếp – những yếu tố cốt lõi của giáo dục STEAM.
Từ những màn múa lân sôi động trong tiếng trống rộn ràng, đến làn điệu dân ca Nam Bộ mộc mạc, trong trẻo hay âm hưởng dân ca Ê Đê đậm chất núi rừng, mỗi tiết mục đều mở ra cho trẻ một “cánh cửa” cảm nhận văn hóa theo cách gần gũi, sinh động.
Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy việc đưa STEAM vào giáo dục mầm non không chỉ là đổi mới phương pháp dạy học, mà còn là cách để giáo dục mầm non góp phần gìn giữ “hồn cốt” dân tộc trong dòng chảy hội nhập ngày càng sâu rộng.
Bà Nguyễn Thị Thu Nga – Hiệu trưởng Trường Mẫu giáo Hoa Sen cho biết, việc lồng ghép giáo dục STEAM với văn hóa truyền thống không chỉ tạo sân chơi vui tươi, bổ ích mà còn giúp trẻ tiếp cận giá trị văn hóa dân tộc một cách tự nhiên.
“Giáo dục hiện đại không chỉ dừng lại ở việc trang bị tri thức mà còn hướng đến gìn giữ cội nguồn. Một đứa trẻ biết sáng tạo nhưng đồng thời biết trân trọng văn hóa dân tộc mới là mục tiêu phát triển bền vững”, bà Nga chia sẻ.
Chuyên gia y tế Đông Nam Á cập nhật các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu về nội soi
GD&TĐ - Các chuyên gia về nội soi khu vực Đông nam Á đã cập nhật các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu tại Hội thảo diễn ra tại Bệnh viện Trung ương Huế.
2026-10-24 15:08
Nâng chất đào tạo bằng tiếng nước ngoài trong giáo dục đại học
GD&TĐ - Mở rộng đào tạo bằng tiếng Anh cần đi đôi với chất lượng, bảo đảm sinh viên vững chuyên môn, giỏi ngoại ngữ và đáp ứng yêu cầu hội nhập.
2026-10-24 15:08
Quảng Ninh sẵn sàng cho chuỗi sự kiện thể thao tại Yên Tử
GD&TĐ - Chuỗi sự kiện thể thao nhằm hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và kỷ niệm 718 năm ngày Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn.
2026-10-24 15:08
Khối các trường đại học kỹ thuật trước yêu cầu đột phá đào tạo nhân lực
GD&TĐ - Khối các trường đại học công nghệ kỹ thuật trao đổi chuyên sâu về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW.
2026-10-24 15:08
188 thí sinh tranh tài tại Cuộc thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc
GD&TĐ - Cuộc thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026 hiện đã thu hút 188 thí sinh dự thi từ 18 cơ sở đào tạo trên cả nước.
2026-10-24 15:06
Trung tâm hợp tác AU – HUST trở thành mô hình truyền cảm hứng cho hợp tác quốc tế
GD&TĐ - Ngày 23/10, tại Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội đã ra mắt Trung tâm hợp tác AU – HUST.
2026-10-24 15:06
Nhận diện, tháo gỡ điểm nghẽn trong liên kết viện - trường - doanh nghiệp
GD&TĐ - Làm rõ điểm nghẽn để thúc đẩy liên kết thực chất giữa viện nghiên cứu, trường ĐH với cộng đồng doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển KH-CN.
2026-10-24 15:05
Mường Pồn: Thông tin văn hóa đến từng bản
GD&TĐ - Qua hệ thống truyền thanh, xã Mường Pồn (Điện Biên) đưa thông tin văn hóa đến người dân, góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc.
2026-10-24 15:04
Hà Nội ra mắt mô hình thiết chế văn hóa gắn với chuyển đổi số
GD&TĐ - Sáng 23/10, phường Giảng Võ ra mắt mô hình tổ chức hoạt động thiết chế văn hóa tổ dân phố và "Nhà văn hóa số" tại Nhà văn hóa tổ dân phố số 4.
2026-10-24 15:04
Đổi mới giáo dục, phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh Phú Thọ
GD&TĐ - Trường học ở Phú Thọ đổi mới dạy học, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và kiểm tra, đánh giá nhằm phát triển năng lực học sinh.
