Lấp khoảng trống chăm sóc sức khỏe tâm thần cho học sinh vùng cao

Tuy nhiên, trong thực tế giáo dục hiện nay, việc nhận diện và hỗ trợ tâm lý cho học sinh vẫn chưa được quan tâm đúng mức, nhất là tại những khu vực còn hạn chế về nguồn lực. Tại nhiều trường học ở các tỉnh miền núi phía Bắc như: Lạng Sơn và Cao Bằng, giáo viên cho biết không ít học sinh từng trải qua cảm giác lo lắng, căng thẳng hoặc bất an sau các đợt thiên tai.

Dù vậy, các hoạt động hỗ trợ tâm lý học đường còn khá mới mẻ, đội ngũ giáo viên chưa được đào tạo chuyên sâu, trong khi học sinh cũng ít có cơ hội được chia sẻ, bộc lộ cảm xúc.

Trong bối cảnh đó, bà Bùi Thị Hải Anh – đại diện Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc – cho rằng, việc tổ chức các hoạt động truyền thông và hỗ trợ sức khỏe tâm thần cho học sinh được xem là một hướng tiếp cận cần thiết.

Từ đầu năm 2026, trong khuôn khổ hợp tác giữa Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam, chương trình “Ngày hội Sức khỏe tâm thần và an toàn cho trẻ em” đã được triển khai tại 24 trường THCS ở tỉnh Lạng Sơn và 25 trường THCS tại tỉnh Cao Bằng.

Hoạt động nằm trong dự án hỗ trợ triển khai can thiệp về sức khỏe tâm thần và hỗ trợ tâm lý – xã hội (MHPSS) cho học sinh tại các trường bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Trong khuôn khổ chương trình, hơn 14.000 học sinh, gần 1.200 giáo viên và gần 1.000 phụ huynh tại hai tỉnh đã tham gia các hoạt động truyền thông, trải nghiệm và tư vấn tâm lý.

Thông qua các hoạt động tập thể, học sinh được trang bị kiến thức cơ bản về nhận diện nguy cơ bạo lực, xâm hại; dấu hiệu căng thẳng tâm lý; đồng thời tiếp cận thông điệp “3 bước an toàn”, giúp các em biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn.

Học sinh thảo luận khi tham gia hoạt động góc.

Đại diện Viện Khoa học giáo dục Việt Nam cho biết, điểm nhấn của chương trình là mô hình “góc hoạt động”, nơi học sinh luân phiên tham gia các nội dung như nhận diện cảm xúc bản thân, xử lý tình huống không an toàn, nhận biết nguy cơ bạo lực, xâm hại và thực hành các kỹ năng chăm sóc sức khỏe tâm thần. Các hoạt động khuyến khích học sinh trao đổi, chia sẻ và bày tỏ quan điểm cá nhân, góp phần tạo không gian an toàn để các em được lắng nghe.

Bên cạnh đó, chương trình còn tổ chức các buổi tư vấn tâm lý cá nhân hoặc theo nhóm dành cho học sinh có nhu cầu, đồng thời tập huấn cho giáo viên nhằm nâng cao năng lực hỗ trợ tâm lý học đường. Đây được xem là bước đi quan trọng trong việc xây dựng mạng lưới hỗ trợ học sinh ngay tại trường học.

Đoàn công tác của Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, UNICEF, trường TH-THCS Đức Long, Cao Bằng.

Theo các chuyên gia giáo dục, những mô hình như vậy không chỉ có ý nghĩa trong việc hỗ trợ học sinh sau thiên tai mà còn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về sức khỏe tâm thần – một vấn đề đang ngày càng được quan tâm trong giáo dục hiện đại.

Bà Hoàng Lan Anh – đại diện Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc.

Tuy nhiên, để các hoạt động hỗ trợ tâm lý học đường thực sự phát huy hiệu quả, bà Hoàng Lan Anh – đại diện Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc - cho rằng, cần có sự đầu tư lâu dài về chính sách, đội ngũ chuyên môn và cơ chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức xã hội. Khi đó, trường học mới có thể trở thành môi trường an toàn, thân thiện, nơi mỗi học sinh được lắng nghe, được hỗ trợ và phát triển toàn diện.

Tuy nhiên, để các hoạt động hỗ trợ tâm lý học đường thực sự phát huy hiệu quả, bà Hoàng Lan Anh – đại diện Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc - cho rằng, cần có sự đầu tư lâu dài về chính sách, đội ngũ chuyên môn và cơ chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức xã hội. Khi đó, trường học mới có thể trở thành môi trường an toàn, thân thiện, nơi mỗi học sinh được lắng nghe, được hỗ trợ và phát triển toàn diện.