Lo ngại phân hóa xã hội khi giáo dục AI

2026/01/10 11:09

GD&TĐ - Khi trí tuệ nhân tạo (AI) phổ biến trong đời sống, việc trẻ em thành thạo kỹ năng máy tính không còn là lợi thế.


Các chuyên gia cảnh báo, giáo dục AI có thể gia tăng bất bình đẳng xã hội thay vì thu hẹp.
Trong tiết học AI tại Trường Tiểu học St Paul’s C of E, Anh, em Joseph, 10 tuổi, kiên nhẫn huấn luyện mô hình AI để phân biệt giữa hình vẽ quả táo và nụ cười. Khi AI mắc lỗi, cậu bé nhanh chóng phát hiện, điều chỉnh dữ liệu và “dạy” lại cho hệ thống. Sự tự nhiên trong cách Joseph tương tác với AI khiến nhiều người lớn phải ngạc nhiên. Với em, trí tuệ nhân tạo không phải là phép màu, mà là một công cụ có thể hiểu, sửa và kiểm soát.
Joseph và các bạn trong câu lạc bộ lập trình của trường đại diện cho một thế hệ mới, những “người bản địa AI”. Giống như thế hệ Z lớn lên cùng mạng xã hội, các em đang trưởng thành trong một thế giới nơi AI hiện diện từ giải trí đến học tập. Tuy nhiên, thực tế này lại làm dấy lên mối lo ngại rằng điều gì sẽ xảy ra nếu không phải tất cả trẻ em đều có cơ hội tiếp cận công nghệ này?
Ông Philip Colligan, Giám đốc điều hành tổ chức giáo dục Raspberry Pi Foundation, cảnh báo về một “sự phân hóa lớn” trong xã hội. Theo ông, trong tương lai sẽ xuất hiện hai nhóm rõ rệt là những người hiểu cách AI hoạt động, có khả năng đặt câu hỏi và kiểm soát nó và những người mù chữ về AI. Nhóm sau sẽ buộc phải thụ động chấp nhận các quyết định tự động trong những lĩnh vực then chốt như y tế, phúc lợi, tài chính hay tư pháp hình sự.
Thực tế đáng lo ngại là số lượng học sinh chọn Khoa học máy tính tại Anh đang giảm, trong khi AI lại được sử dụng ngày càng rộng rãi. Một phần nguyên nhân đến từ quan điểm cho rằng lập trình sắp trở nên dư thừa, khi AI có thể tự động hóa viết mã (coding).
Mối lo lớn nhất, theo chuyên gia Colligan, là sự chênh lệch dựa trên hoàn cảnh kinh tế - xã hội. Trẻ em ở các trường có điều kiện sẽ được trang bị kiến thức AI và trở thành công dân có năng lực hơn, trong khi những em khác chỉ biết chấp nhận các quyết định do máy móc đưa ra. Khoảng cách đó có nguy cơ tái tạo bất bình đẳng ở một cấp độ mới.
Để tránh nguy cơ phân hóa xã hội trong kỷ nguyên AI, các chuyên gia cho rằng giáo dục cần thay đổi theo hướng toàn diện và công bằng hơn. Trước hết, kỹ năng máy tính và hiểu biết cơ bản về AI nên được đưa vào chương trình học phổ thông như những môn học nền tảng, tương tự đọc và viết, thay vì chỉ là hoạt động ngoại khóa. Song song đó, nhà nước cần đầu tư đào tạo giáo viên, bảo đảm họ đủ năng lực giảng dạy về công nghệ mới, đặc biệt tại các khu vực khó khăn.
Việc hợp tác với các tổ chức xã hội, doanh nghiệp công nghệ và các sáng kiến giáo dục phi lợi nhuận cũng có thể giúp mở rộng cơ hội tiếp cận cho mọi trẻ em. Quan trọng hơn, giáo dục AI không chỉ dừng ở kỹ năng sử dụng, mà phải nhấn mạnh tư duy phản biện, đạo đức và trách nhiệm, để thế hệ trẻ có thể làm chủ công nghệ thay vì bị công nghệ dẫn dắt.
Ông Simon Peyton Jones, Trưởng nhóm xây dựng Chương trình Tin học quốc gia Anh, cho biết: “Tôi đề xuất chính phủ có thể thiết lập một chứng chỉ kỹ năng số mới cho mọi học sinh, nhằm bảo đảm các em không chỉ sử dụng AI mà còn hiểu nó một cách phản biện. Nếu AI chỉ là ‘hộp đen’, học sinh sẽ mất đi quyền tự chủ trong một thế giới ngày càng được điều hành bởi các thuật toán”.

Theo Tú Anh
giaoducthoidai.vn
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/01/10 08:15 (GMT+7)
2026-06-04 10:28

Cách xử lý da cháy nắng và chọn kem chống nắng an toàn

GD&TĐ - Có không ít tín đồ làm đẹp tìm cách khắc phục da cháy nắng, nhưng việc áp dụng sai cách khiến bỏng nắng trở nên nghiêm trọng.

Cách xử lý da cháy nắng và chọn kem chống nắng an toàn
2026-06-04 10:27

Bác sĩ được hỗ trợ cao nhất đến 650 triệu đồng khi đến Gia Lai làm việc

GD&TĐ - Trước tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế, Gia Lai thu hút bác sĩ, dược sĩ với mức hỗ trợ một lần cao nhất 650 triệu đồng cùng nhiều ưu đãi về nhà ở.

Bác sĩ được hỗ trợ cao nhất đến 650 triệu đồng khi đến Gia Lai làm việc
2026-06-04 10:27

Tự điều trị khối u tại nhà, người phụ nữ phải cắt hoàn toàn gan trái

GD&TĐ - Các bác sĩ tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa phẫu thuật cắt bỏ thành công khối u gan kích thước "khủng" cho bệnh nhân nữ 67 tuổi.

Tự điều trị khối u tại nhà, người phụ nữ phải cắt hoàn toàn gan trái
2026-06-04 10:27

Rèn tư duy không gian thay thế Atlat để làm tốt bài thi Địa lí tốt nghiệp THPT

GD&TĐ - Trong bối cảnh không được mang Atlat vào phòng thi, thí sinh cần rèn luyện tư duy không gian để làm tốt hơn bài thi tốt nghiệp THPT môn Địa lí.

Rèn tư duy không gian thay thế Atlat để làm tốt bài thi Địa lí tốt nghiệp THPT
2026-06-04 10:27

Lan tỏa những câu chuyện đẹp từ 136 tấm gương bình dị

GD&TĐ - Ngày 2/6, tại Bảo tàng Hồ Chí Minh diễn ra Lễ khai mạc triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” năm 2026.

Lan tỏa những câu chuyện đẹp từ 136 tấm gương bình dị
2026-06-04 10:26

DANAFF IV sẽ trao 12 giải thưởng chính cho phim châu Á và phim Việt Nam

GD&TĐ - Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV) diễn ra từ ngày 28/6 - 4/7, quy tụ nhiều tác phẩm điện ảnh, nhà làm phim và chuyên gia.

DANAFF IV sẽ trao 12 giải thưởng chính cho phim châu Á và phim Việt Nam
2026-06-04 10:26

Khách quốc tế đến Việt Nam cao kỷ lục

GD&TĐ - Việt Nam đón khoảng 10,6 triệu lượt khách quốc tế trong 5 tháng đầu năm 2026, tăng 14,9% so với cùng kỳ và lập kỷ lục mới.

Khách quốc tế đến Việt Nam cao kỷ lục
2026-06-04 10:26

Trẻ em nhà trẻ vùng đặc biệt khó khăn có được hưởng thêm chi phí học tập

GD&TĐ - Độc giả hỏi về quy định đối tượng hưởng chính sách hỗ trợ chi phí học tập.

Trẻ em nhà trẻ vùng đặc biệt khó khăn có được hưởng thêm chi phí học tập
2026-06-04 10:26

Link tra cứu điểm thi lớp 10 THPT Hà Tĩnh năm 2026

GD&TĐ - Sở GD&ĐT Hà Tĩnh dự kiến công bố kết quả kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027 trước ngày 11/6.

Link tra cứu điểm thi lớp 10 THPT Hà Tĩnh năm 2026
2026-06-04 10:25

4 ‘bẫy’ dễ khiến thí sinh mất điểm môn Sinh học thi tốt nghiệp THPT

GD&TĐ - Thầy Nguyễn Thành Công - giáo viên Hệ thống Giáo dục Hocmai lưu ý giúp thí sinh ôn tập và làm tốt bài Sinh học thi tốt nghiệp THPT 2026.

4 ‘bẫy’ dễ khiến thí sinh mất điểm môn Sinh học thi tốt nghiệp THPT