Lo ngại phân hóa xã hội khi giáo dục AI

2026/01/10 11:09

GD&TĐ - Khi trí tuệ nhân tạo (AI) phổ biến trong đời sống, việc trẻ em thành thạo kỹ năng máy tính không còn là lợi thế.


Các chuyên gia cảnh báo, giáo dục AI có thể gia tăng bất bình đẳng xã hội thay vì thu hẹp.
Trong tiết học AI tại Trường Tiểu học St Paul’s C of E, Anh, em Joseph, 10 tuổi, kiên nhẫn huấn luyện mô hình AI để phân biệt giữa hình vẽ quả táo và nụ cười. Khi AI mắc lỗi, cậu bé nhanh chóng phát hiện, điều chỉnh dữ liệu và “dạy” lại cho hệ thống. Sự tự nhiên trong cách Joseph tương tác với AI khiến nhiều người lớn phải ngạc nhiên. Với em, trí tuệ nhân tạo không phải là phép màu, mà là một công cụ có thể hiểu, sửa và kiểm soát.
Joseph và các bạn trong câu lạc bộ lập trình của trường đại diện cho một thế hệ mới, những “người bản địa AI”. Giống như thế hệ Z lớn lên cùng mạng xã hội, các em đang trưởng thành trong một thế giới nơi AI hiện diện từ giải trí đến học tập. Tuy nhiên, thực tế này lại làm dấy lên mối lo ngại rằng điều gì sẽ xảy ra nếu không phải tất cả trẻ em đều có cơ hội tiếp cận công nghệ này?
Ông Philip Colligan, Giám đốc điều hành tổ chức giáo dục Raspberry Pi Foundation, cảnh báo về một “sự phân hóa lớn” trong xã hội. Theo ông, trong tương lai sẽ xuất hiện hai nhóm rõ rệt là những người hiểu cách AI hoạt động, có khả năng đặt câu hỏi và kiểm soát nó và những người mù chữ về AI. Nhóm sau sẽ buộc phải thụ động chấp nhận các quyết định tự động trong những lĩnh vực then chốt như y tế, phúc lợi, tài chính hay tư pháp hình sự.
Thực tế đáng lo ngại là số lượng học sinh chọn Khoa học máy tính tại Anh đang giảm, trong khi AI lại được sử dụng ngày càng rộng rãi. Một phần nguyên nhân đến từ quan điểm cho rằng lập trình sắp trở nên dư thừa, khi AI có thể tự động hóa viết mã (coding).
Mối lo lớn nhất, theo chuyên gia Colligan, là sự chênh lệch dựa trên hoàn cảnh kinh tế - xã hội. Trẻ em ở các trường có điều kiện sẽ được trang bị kiến thức AI và trở thành công dân có năng lực hơn, trong khi những em khác chỉ biết chấp nhận các quyết định do máy móc đưa ra. Khoảng cách đó có nguy cơ tái tạo bất bình đẳng ở một cấp độ mới.
Để tránh nguy cơ phân hóa xã hội trong kỷ nguyên AI, các chuyên gia cho rằng giáo dục cần thay đổi theo hướng toàn diện và công bằng hơn. Trước hết, kỹ năng máy tính và hiểu biết cơ bản về AI nên được đưa vào chương trình học phổ thông như những môn học nền tảng, tương tự đọc và viết, thay vì chỉ là hoạt động ngoại khóa. Song song đó, nhà nước cần đầu tư đào tạo giáo viên, bảo đảm họ đủ năng lực giảng dạy về công nghệ mới, đặc biệt tại các khu vực khó khăn.
Việc hợp tác với các tổ chức xã hội, doanh nghiệp công nghệ và các sáng kiến giáo dục phi lợi nhuận cũng có thể giúp mở rộng cơ hội tiếp cận cho mọi trẻ em. Quan trọng hơn, giáo dục AI không chỉ dừng ở kỹ năng sử dụng, mà phải nhấn mạnh tư duy phản biện, đạo đức và trách nhiệm, để thế hệ trẻ có thể làm chủ công nghệ thay vì bị công nghệ dẫn dắt.
Ông Simon Peyton Jones, Trưởng nhóm xây dựng Chương trình Tin học quốc gia Anh, cho biết: “Tôi đề xuất chính phủ có thể thiết lập một chứng chỉ kỹ năng số mới cho mọi học sinh, nhằm bảo đảm các em không chỉ sử dụng AI mà còn hiểu nó một cách phản biện. Nếu AI chỉ là ‘hộp đen’, học sinh sẽ mất đi quyền tự chủ trong một thế giới ngày càng được điều hành bởi các thuật toán”.

Theo Tú Anh
giaoducthoidai.vn
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/01/10 08:15 (GMT+7)
2026-10-19 10:26

Học trung cấp nghề song song chương trình THPT: Mô hình 2 trong 1, đa tiện ích

GD&TĐ - Hàng trăm học sinh ở Cà Mau tham gia các lớp trung cấp nghề học song song chương trình THPT tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên Cà Mau.

Học trung cấp nghề song song chương trình THPT: Mô hình 2 trong 1, đa tiện ích
2026-10-19 10:25

Đề xuất chính sách phù hợp với cán bộ quản lý trường học sau sắp xếp

GD&TĐ - Cần có chính sách phù hợp cho cán bộ quản lý cơ sở giáo dục quy mô lớn và người lao động không còn vị trí việc làm phù hợp sau sắp xếp.

Đề xuất chính sách phù hợp với cán bộ quản lý trường học sau sắp xếp
2026-10-19 10:22

244 dự án tranh tài tại HUIT Startup 2026, tổng giá trị hỗ trợ 5 tỷ đồng

GD&TĐ - Tối 18/10, Trường Đại học Công Thương TPHCM (HUIT) trao giải chung kết cuộc thi HUIT Startup lần thứ VII.

244 dự án tranh tài tại HUIT Startup 2026, tổng giá trị hỗ trợ 5 tỷ đồng
2026-10-19 10:20

Nghị quyết số 71-NQ/TW tạo cú hích phát triển giáo dục - đào tạo Nghệ An

GD&TĐ - Nghệ An cụ thể hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW bằng cơ chế, chính sách, đổi mới quản trị, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.

Nghị quyết số 71-NQ/TW tạo cú hích phát triển giáo dục - đào tạo Nghệ An
2026-10-19 10:17

Thanh Hóa thúc đẩy ứng dụng AI trong dạy và học

GD&TĐ - Chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cách làm mới trong giảng dạy, học tập và quản lý giáo dục tại Thanh Hóa.

Thanh Hóa thúc đẩy ứng dụng AI trong dạy và học
2026-10-19 10:13

Thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ để giải quyết các bài toán từ thực tiễn

GD&TĐ - Theo các chuyên gia, cần chuyển từ đào tạo nhân lực làm chủ kỹ thuật sang tạo ra tri thức, công nghệ mới và giải quyết các bài toán lớn từ thực tiễn.

Thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ để giải quyết các bài toán từ thực tiễn
2026-10-19 10:12

Giáo dục nghề nghiệp cần gắn chuyển đổi số với nhu cầu thị trường lao động

GD&TĐ - Giáo dục nghề nghiệp không chỉ đưa công nghệ vào nhà trường, mà là làm thế nào để hệ thống đào tạo đáp ứng yêu cầu thay đổi của thị trường lao động.

Giáo dục nghề nghiệp cần gắn chuyển đổi số với nhu cầu thị trường lao động
2026-10-19 10:10

Được tiếp sức học nghề tại KGC, chàng trai vươn lên thành trụ cột gia đình

GD&TĐ - Sau gần 3 năm học tập với sự tiếp sức của Trường Cao đẳng Kiên Giang, Danh Thanh Long vượt khó lập nghiệp, trở thành trụ cột kinh tế gia đình.

Được tiếp sức học nghề tại KGC, chàng trai vươn lên thành trụ cột gia đình
2026-10-19 10:08

TPHCM có 2.462 cán bộ quản lý chuyển sang làm giáo viên sau sắp xếp

GD&TĐ - Sở GD&ĐT TPHCM vừa có báo cáo về kết quả sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập trên địa bàn TPHCM.

TPHCM có 2.462 cán bộ quản lý chuyển sang làm giáo viên sau sắp xếp
2026-10-19 10:08

Đổi mới tuyển sinh ngành Sư phạm: Lọc tâm lý đầu vào, đo lường thực chất

GD&TĐ - Đánh giá tâm lý sư phạm đầu vào và kiểm định thực chất đầu ra là giải pháp trọng tâm nâng cao chất lượng nhân sự ngành sư phạm.

Đổi mới tuyển sinh ngành Sư phạm: Lọc tâm lý đầu vào, đo lường thực chất