Hình thành tư duy kỹ thuật từ những dự án nhỏ
Ngay từ những năm học phổ thông, Trần Công Minh (SN 2007, Nghệ An) đã dành nhiều thời gian cho các dự án robot và mô hình kỹ thuật ứng dụng. Có những buổi, nam sinh ngồi hàng giờ bên bàn lắp ráp chỉ để xử lý một lỗi nhỏ, liên tục tháo - lắp - thử nghiệm cho đến khi hệ thống vận hành ổn định.
Quá trình đó giúp nam sinh sớm làm quen với tư duy cốt lõi của người làm kỹ thuật: thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện từng bước. Tư duy này tiếp tục được vận dụng trong giai đoạn dịch Covid-19, khi Minh cùng nhóm bạn phát triển hệ thống quét thân nhiệt tự động kết hợp phân loại cách ly nhằm giảm tiếp xúc trực tiếp tại các khu vực đông người.
“Em nhận ra công nghệ không nhất thiết phải phức tạp. Quan trọng là giải quyết đúng vấn đề và có thể triển khai trong thực tế”, Minh chia sẻ.
Với đam mê này, bên cạnh các dự án ứng dụng, Minh từng giành Giải Ba Cuộc thi Khoa học và Công nghệ cấp tỉnh Nghệ An (2020) và Giải Ba môn Vật lý cấp TP Vinh
Trong quá trình tháo lắp và điều chỉnh các hệ thống kỹ thuật, Minh dần nhận ra rằng phía sau mỗi thiết bị thông minh, từ robot, cảm biến đến hệ thống tự động đều là những vi mạch bán dẫn quyết định khả năng xử lý, độ chính xác và hiệu suất vận hành. Không chỉ là một linh kiện, bán dẫn chính là “bộ não” chi phối toàn bộ hệ thống công nghệ hiện đại.
Sự quan tâm ấy cũng diễn ra trong bối cảnh ngành này đang có những chuyển động rõ nét. Ước tính ngành bán dẫn toàn cầu sẽ cần thêm hơn 1 triệu nhân sự vào năm 2030 cho tất cả các khâu thiết kế, sản xuất, lắp ráp, đóng gói và kiểm thử chip.
Theo chương trình "Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050", Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn đến năm 2030. Tuy nhiên, hiện nay lực lượng nhân sự chuyên sâu ước tính chỉ khoảng 10.000 - 15.000.
Cùng với đó, việc Tập đoàn FPT công bố kế hoạch xây dựng nhà máy kiểm thử và đóng gói chip tại Bắc Ninh cho thấy Việt Nam đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Khi các khâu thiết kế, sản xuất và kiểm thử dần hình thành trong nước và kết nối với những trung tâm công nghiệp toàn cầu, yêu cầu đối với nguồn nhân lực không chỉ dừng ở kiến thức lý thuyết, mà đòi hỏi khả năng thích nghi với môi trường công nghiệp, hiểu hệ sinh thái sản xuất thực tế và đáp ứng tiêu chuẩn làm việc quốc tế.
Trong bối cảnh nhu cầu nhân lực ngày càng rõ ràng và tiêu chuẩn nghề nghiệp tiệm cận quốc tế, lựa chọn theo đuổi Công nghệ bán dẫn với Minh vì thế không phải là xu hướng nhất thời, mà là quyết định dựa trên nhận thức về vai trò cốt lõi của ngành trong hệ sinh thái công nghệ hiện đại.
Lộ trình học tập quốc tế, tiếp cận hệ sinh thái bán dẫn toàn cầu
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Mark Hwang - Giám đốc Viện Quantum & AI (QAI) cho rằng, khoảng cách lớn nhất của sinh viên khi bước vào ngành bán dẫn không nằm ở điểm số, mà ở việc chưa hiểu rõ về hệ sinh thái ngành và trải nghiệm thực tế trong môi trường công nghiệp.
Với một lĩnh vực đòi hỏi tính kỷ luật và lộ trình dài như bán dẫn, người học cần được tiếp cận sớm với phòng thí nghiệm, dự án ứng dụng và môi trường doanh nghiệp, đồng thời thích nghi với tiêu chuẩn làm việc quốc tế.
Nhận thức rõ điều đó, Trần Công Minh lựa chọn theo học chương trình liên kết quốc tế Asia Vietnam với lộ trình hai năm đầu tại Việt Nam và hai năm chuyển tiếp sang Đài Loan (Trung Quốc) - trung tâm bán dẫn hàng đầu thế giới.
“Nếu chỉ học trong nước rồi mới tiếp cận môi trường quốc tế, người học dễ bị động. Em muốn có giai đoạn chuyển tiếp để làm quen dần với cách học, cách làm việc và yêu cầu thực tế của ngành”, Minh chia sẻ.
Ngay trong năm nhất, Minh đã có cơ hội tham gia chuyến kiến học tại Đài Loan, trực tiếp trải nghiệm môi trường học tập, tham quan phòng thí nghiệm và doanh nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn.
Theo nam sinh, việc tiếp xúc sớm với môi trường quốc tế không tạo áp lực, mà giúp sinh viên điều chỉnh phương pháp học tập, nhận diện rõ yêu cầu nghề nghiệp và chủ động chuẩn bị cho chặng đường phía trước.
Tạo không gian học thuật cho người học bán dẫn
Trong quá trình học tập tại Asia Vietnam, Minh nhận ra rằng với một lĩnh vực đòi hỏi nền tảng vững và tư duy hệ thống như Công nghệ bán dẫn cần một môi trường học thuật để hỗ trợ, cùng nhau thực hành và duy trì động lực. Từ nhu cầu đó, Minh cùng các sinh viên chung định hướng thành lập Câu lạc bộ Bán dẫn, tạo không gian để triển khai dự án kỹ thuật và kết nối kiến thức trên lớp với bài toán thực tiễn.
Theo nam sinh này, chính việc được học trong môi trường có định hướng quốc tế, gắn đào tạo với phòng thí nghiệm và hoạt động học thuật đã giúp em từng bước hiểu rõ hơn vai trò của mình trong hệ sinh thái bán dẫn.
Việc tham gia điều hành câu lạc bộ không chỉ rèn luyện kỹ năng tổ chức, làm việc nhóm, mà còn giúp Minh xác định rõ định hướng phát triển dài hạn như một bước chuẩn bị để tiến sâu hơn vào môi trường công nghiệp bán dẫn trong tương lai.
Với Minh, Công nghệ bán dẫn không phải con đường dành riêng cho những người có xuất phát điểm hoàn hảo, mà cho những ai sẵn sàng học hỏi và được đặt trong môi trường đào tạo phù hợp.
Câu chuyện của nam sinh cho thấy, bài toán phát triển nhân lực bán dẫn trong kỷ nguyên số nằm ở việc thiết kế lộ trình học tập rõ ràng và xây dựng hệ sinh thái đủ tốt để người học từng bước hoàn thiện năng lực.
