Nhân rộng các mô hình hay, tạo động lực nâng cao sức khỏe học đường

GD&TĐ - Từ những thuận lợi và khó khăn đan xen, các nhà trường đang lên kế hoạch tiếp tục nhân rộng nhiều mô hình, cách làm hay về sức khỏe học đường.

Nhiều tác động tích cực

Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2021-2025 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 1660/QĐ-TTg, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ thế hệ trẻ.

Với quy mô tác động tới hơn 22 triệu học sinh, trẻ mầm non trên toàn quốc, chương trình tập trung cải thiện thể chất qua dinh dưỡng và vận động, mở ra định hướng toàn diện trong việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh.

Qua thực tiễn triển khai các mô hình và chương trình chăm sóc sức khỏe học đường trong thời gian qua, bà Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (phường Hồng Hà, Hà Nội) cho rằng, kết quả tích cực nhất là nhận thức của nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh về sức khỏe học đường đã có sự thay đổi rõ rệt.

Nếu trước đây sức khỏe học đường thường được hiểu chủ yếu là khám sức khỏe định kỳ thì hiện nay đã được tiếp cận theo hướng toàn diện hơn, bao gồm sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, dinh dưỡng, vệ sinh học đường, phòng chống tai nạn thương tích, chăm sóc mắt học đường, răng miệng, cũng như xây dựng môi trường học tập an toàn, thân thiện.

"Tại nhà trường, công tác y tế học đường từng bước được quan tâm hơn; việc phối hợp giữa ngành giáo dục với ngành y tế ngày càng chặt chẽ. Nhiều hoạt động như khám sức khỏe định kỳ, tư vấn tâm lý, tuyên truyền kỹ năng sống, giáo dục dinh dưỡng, tổ chức các hoạt động thể thao, tăng cường vận động cho học sinh đã mang lại những chuyển biến tích cực", bà Vân Hồng thông tin.



Nhấn mạnh đến ý nghĩa của việc triển khai chương trình, bà Nguyễn Ngọc Lan - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Yên Thường (xã Phù Đổng, Hà Nội) cho hay, thay vì xử lý khi sự cố sức khỏe hoặc khủng hoảng tâm lý đã xảy ra, chương trình chú trọng xây dựng thói quen sống lành mạnh, nâng cao nhận thức tự bảo vệ sức khỏe cho học sinh ngay từ ngồi trên ghế nhà trường.

Nhờ sự chỉ đạo sát sao từ các cấp, nhận thức của giáo viên và phụ huynh về sức khỏe học đường đã có sự chuyển biến rõ rệt. Nhiều trường học được nâng cấp cơ sở vật chất, đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, các hoạt động thể thao học đường được tổ chức sôi nổi và bài bản. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử giúp nhà trường theo dõi sát sao sự phát triển của học sinh.

Theo bà Lê Thu Hoài, Hiệu trưởng Trường Mầm non Đức Thượng (xã Hoài Đức, Hà Nội), nhờ triển khai đầy đủ các giải pháp theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ đã giảm rõ rệt; tỷ lệ trẻ được thăm khám, quản lý hồ sơ sức khỏe cá nhân tăng cao. Các hoạt động thể dục giữa giờ, vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng và dinh dưỡng hợp lý dần đi vào nếp sinh hoạt hằng ngày tại trường.

"Trong mỗi năm học, nhà trường đều xây dựng kế hoạch từ sớm và đẩy mạnh mô hình phát triển vận động cho trẻ dưới nhiều hoạt động, hình thức đa dạng, linh hoạt để trẻ tham gia. Nhiều cách làm sáng tạo liên quan đến sức khỏe học đường được nhà trường triển khai thực hiện bài bản, đem lại hiệu quả cao trong chăm sóc, giáo dục trẻ và được phụ huynh đánh giá cao", bà Lê Thu Hoài trao đổi.

Những kiến nghị từ cơ sở



Tại Trường Tiểu học Yên Thường, khi triển khai Chương trình Sức khoẻ học đường giúp trẻ có cơ hội phát triển thể chất, nâng cao tầm vóc của trẻ. Với trẻ em, những hoạt động này các em rất hào hứng, phấn khởi tham gia nên sẽ được phụ huynh đồng tình ủng hộ. Về nguồn nhân lực để triển khai cũng thuận khi ở trường có đội ngũ giáo viên Giáo dục thể chất, nhân viên y tế đầy đủ.

Dù vậy, trang thiết bị, cơ sở vật chất để đáp ứng chương trình tại nhà trường hiện đã cũ hoặc chưa có để có thể triển khai được ngay như dụng cụ tổ chức môn bóng rổ, bóng đá, cờ vua, cờ tướng; chưa có sự phân công cụ thể những việc của các ban ngành cùng phối hợp với nhà trường khi triển khai.

Bà Nguyễn Ngọc Lan đề xuất, các cấp cần bổ sung trang thiết bị theo nhu cầu thực tế của nhà trường, đầu tư cơ sở vật chất đáp ứng triển khai chương trình, cung cấp các phần mềm theo dõi sức khỏe của học sinh và phần mềm này tích hợp vào cơ sở dữ liệu để không phát sinh quá nhiều phần mềm.

"Đồng thời, có hướng dẫn ban hành cụ thể sự phối hợp của các ban ngành như y tế, dinh dưỡng, trường thể dục thể thao để hỗ trợ đồng hành với nhà trường; có cơ chế cho đội ngũ tham gia khi tổ chức các nội dung này ở ngoài giờ vì không thể lúc nào cũng lồng ghép mà không phát sinh thời gian theo chương trình học quy định", bà Ngọc Lan nêu ý kiến.



Từ thực tế đơn vị, bà Phan Thị Hằng Hải - Hiệu trưởng Trường THPT Kim Ngọc (phường Vĩnh Yên, Phú Thọ) cho biết, nhà trường hiện không có nhân viên y tế học đường chuyên trách; cơ sở vật chất, trang thiết bị còn thiếu; cán bộ tư vấn tâm lý là giáo viên kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản trong khi các vấn đề của học sinh ngày càng phức tạp; sự phối hợp giữa gia đình – nhà trường – chuyên gia đôi lúc chưa chặt chẽ.

Vì vậy, bà Hải kiến nghị cơ quan quản lý cần tăng cường bồi dưỡng cho đội ngũ tư vấn tâm lý, có cơ chế phát hiện sớm học sinh cần hỗ trợ, đa dạng hóa kênh tư vấn và tăng liên kết với chuyên gia, cơ sở y tế. Quan trọng nhất là các giải pháp để xây dựng môi trường học đường an toàn, nơi học sinh được lắng nghe, tôn trọng và sẵn sàng tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.

Theo bà Nguyễn Thị Vân Hồng, có ba bài học quan trọng cần rút ra: Thứ nhất, sức khỏe học đường phải được coi là nhiệm vụ của cả hệ thống chứ không phải riêng nhân viên y tế hay giáo viên chủ nhiệm; cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, ngành y tế và chính quyền địa phương.

Thứ hai, các hoạt động cần được triển khai thường xuyên, liên tục và phù hợp với từng lứa tuổi, tránh hình thức hoặc chỉ tập trung vào các đợt cao điểm.

Thứ ba, trong giai đoạn mới, Chương trình Sức khỏe học đường cần được gắn với chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ để quản lý hồ sơ sức khỏe, theo dõi sự phát triển của học sinh, đồng thời tăng cường giáo dục kỹ năng tự chăm sóc sức khỏe, sức khỏe tinh thần và hình thành lối sống lành mạnh để mỗi học sinh thực sự biết yêu thương, bảo vệ bản thân và phát triển toàn diện.

Nhiều tác động tích cực

Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2021-2025 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 1660/QĐ-TTg, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ thế hệ trẻ.

Với quy mô tác động tới hơn 22 triệu học sinh, trẻ mầm non trên toàn quốc, chương trình tập trung cải thiện thể chất qua dinh dưỡng và vận động, mở ra định hướng toàn diện trong việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh.

Qua thực tiễn triển khai các mô hình và chương trình chăm sóc sức khỏe học đường trong thời gian qua, bà Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (phường Hồng Hà, Hà Nội) cho rằng, kết quả tích cực nhất là nhận thức của nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh về sức khỏe học đường đã có sự thay đổi rõ rệt.

Nếu trước đây sức khỏe học đường thường được hiểu chủ yếu là khám sức khỏe định kỳ thì hiện nay đã được tiếp cận theo hướng toàn diện hơn, bao gồm sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, dinh dưỡng, vệ sinh học đường, phòng chống tai nạn thương tích, chăm sóc mắt học đường, răng miệng, cũng như xây dựng môi trường học tập an toàn, thân thiện.

"Tại nhà trường, công tác y tế học đường từng bước được quan tâm hơn; việc phối hợp giữa ngành giáo dục với ngành y tế ngày càng chặt chẽ. Nhiều hoạt động như khám sức khỏe định kỳ, tư vấn tâm lý, tuyên truyền kỹ năng sống, giáo dục dinh dưỡng, tổ chức các hoạt động thể thao, tăng cường vận động cho học sinh đã mang lại những chuyển biến tích cực", bà Vân Hồng thông tin.



Nhấn mạnh đến ý nghĩa của việc triển khai chương trình, bà Nguyễn Ngọc Lan - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Yên Thường (xã Phù Đổng, Hà Nội) cho hay, thay vì xử lý khi sự cố sức khỏe hoặc khủng hoảng tâm lý đã xảy ra, chương trình chú trọng xây dựng thói quen sống lành mạnh, nâng cao nhận thức tự bảo vệ sức khỏe cho học sinh ngay từ ngồi trên ghế nhà trường.

Nhờ sự chỉ đạo sát sao từ các cấp, nhận thức của giáo viên và phụ huynh về sức khỏe học đường đã có sự chuyển biến rõ rệt. Nhiều trường học được nâng cấp cơ sở vật chất, đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, các hoạt động thể thao học đường được tổ chức sôi nổi và bài bản. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử giúp nhà trường theo dõi sát sao sự phát triển của học sinh.

Theo bà Lê Thu Hoài, Hiệu trưởng Trường Mầm non Đức Thượng (xã Hoài Đức, Hà Nội), nhờ triển khai đầy đủ các giải pháp theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ đã giảm rõ rệt; tỷ lệ trẻ được thăm khám, quản lý hồ sơ sức khỏe cá nhân tăng cao. Các hoạt động thể dục giữa giờ, vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng và dinh dưỡng hợp lý dần đi vào nếp sinh hoạt hằng ngày tại trường.

"Trong mỗi năm học, nhà trường đều xây dựng kế hoạch từ sớm và đẩy mạnh mô hình phát triển vận động cho trẻ dưới nhiều hoạt động, hình thức đa dạng, linh hoạt để trẻ tham gia. Nhiều cách làm sáng tạo liên quan đến sức khỏe học đường được nhà trường triển khai thực hiện bài bản, đem lại hiệu quả cao trong chăm sóc, giáo dục trẻ và được phụ huynh đánh giá cao", bà Lê Thu Hoài trao đổi.

Những kiến nghị từ cơ sở



Tại Trường Tiểu học Yên Thường, khi triển khai Chương trình Sức khoẻ học đường giúp trẻ có cơ hội phát triển thể chất, nâng cao tầm vóc của trẻ. Với trẻ em, những hoạt động này các em rất hào hứng, phấn khởi tham gia nên sẽ được phụ huynh đồng tình ủng hộ. Về nguồn nhân lực để triển khai cũng thuận khi ở trường có đội ngũ giáo viên Giáo dục thể chất, nhân viên y tế đầy đủ.

Dù vậy, trang thiết bị, cơ sở vật chất để đáp ứng chương trình tại nhà trường hiện đã cũ hoặc chưa có để có thể triển khai được ngay như dụng cụ tổ chức môn bóng rổ, bóng đá, cờ vua, cờ tướng; chưa có sự phân công cụ thể những việc của các ban ngành cùng phối hợp với nhà trường khi triển khai.

Bà Nguyễn Ngọc Lan đề xuất, các cấp cần bổ sung trang thiết bị theo nhu cầu thực tế của nhà trường, đầu tư cơ sở vật chất đáp ứng triển khai chương trình, cung cấp các phần mềm theo dõi sức khỏe của học sinh và phần mềm này tích hợp vào cơ sở dữ liệu để không phát sinh quá nhiều phần mềm.

"Đồng thời, có hướng dẫn ban hành cụ thể sự phối hợp của các ban ngành như y tế, dinh dưỡng, trường thể dục thể thao để hỗ trợ đồng hành với nhà trường; có cơ chế cho đội ngũ tham gia khi tổ chức các nội dung này ở ngoài giờ vì không thể lúc nào cũng lồng ghép mà không phát sinh thời gian theo chương trình học quy định", bà Ngọc Lan nêu ý kiến.



Từ thực tế đơn vị, bà Phan Thị Hằng Hải - Hiệu trưởng Trường THPT Kim Ngọc (phường Vĩnh Yên, Phú Thọ) cho biết, nhà trường hiện không có nhân viên y tế học đường chuyên trách; cơ sở vật chất, trang thiết bị còn thiếu; cán bộ tư vấn tâm lý là giáo viên kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản trong khi các vấn đề của học sinh ngày càng phức tạp; sự phối hợp giữa gia đình – nhà trường – chuyên gia đôi lúc chưa chặt chẽ.

Vì vậy, bà Hải kiến nghị cơ quan quản lý cần tăng cường bồi dưỡng cho đội ngũ tư vấn tâm lý, có cơ chế phát hiện sớm học sinh cần hỗ trợ, đa dạng hóa kênh tư vấn và tăng liên kết với chuyên gia, cơ sở y tế. Quan trọng nhất là các giải pháp để xây dựng môi trường học đường an toàn, nơi học sinh được lắng nghe, tôn trọng và sẵn sàng tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.

Theo bà Nguyễn Thị Vân Hồng, có ba bài học quan trọng cần rút ra: Thứ nhất, sức khỏe học đường phải được coi là nhiệm vụ của cả hệ thống chứ không phải riêng nhân viên y tế hay giáo viên chủ nhiệm; cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, ngành y tế và chính quyền địa phương.

Thứ hai, các hoạt động cần được triển khai thường xuyên, liên tục và phù hợp với từng lứa tuổi, tránh hình thức hoặc chỉ tập trung vào các đợt cao điểm.

Thứ ba, trong giai đoạn mới, Chương trình Sức khỏe học đường cần được gắn với chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ để quản lý hồ sơ sức khỏe, theo dõi sự phát triển của học sinh, đồng thời tăng cường giáo dục kỹ năng tự chăm sóc sức khỏe, sức khỏe tinh thần và hình thành lối sống lành mạnh để mỗi học sinh thực sự biết yêu thương, bảo vệ bản thân và phát triển toàn diện.