Những chuyến tác nghiệp đầu đời và hành trình chạm nghề báo

Tuần lễ Phóng viên Trẻ là cuộc thi chuyên ngành báo chí do Câu lạc bộ Phóng viên Trẻ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM) tổ chức, dành cho học sinh THPT và sinh viên các trường đại học, cao đẳng, học viện trên địa bàn TPHCM.

Trong suốt gần hai tháng, nhiều bạn trẻ trải qua những chuyến tác nghiệp thực tế, những lần phỏng vấn đầu tiên, những đêm chỉnh sửa bài vở và cả áp lực của các phần thi mô phỏng quy trình làm báo hiện đại.

Từ những bước chân đầu tiên

Đối với Trần Ngọc Phương Mai - học sinh lớp 10 Trường Phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia TPHCM), việc đăng ký tham gia chương trình xuất phát từ sự tò mò và mong muốn thử sức.

Mai cho biết, em biết đến chương trình qua mạng xã hội. Khi ấy, hành trang ban đầu chỉ là con số không tròn trĩnh, Mai chưa hiểu rõ phóng sự ảnh là gì hay cách viết chú thích ảnh ra sao.

Tuy nhiên, hình ảnh một người chị từng tham gia cuộc thi và đạt thành tích tốt đã thôi thúc em mạnh dạn đăng ký.

Bước vào cuộc thi với gần như con số không, Phương Mai bắt đầu làm quen với những khái niệm mới, từ cách quan sát nhân vật, lựa chọn góc ảnh cho đến cách kể một câu chuyện bằng hình ảnh.

Qua các buổi tập huấn và hướng dẫn từ ban tổ chức, nữ sinh dần hiểu hơn về công việc của người làm báo. Không chỉ là ghi nhận sự việc, mỗi tác phẩm còn đòi hỏi khả năng quan sát, sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm với câu chuyện mình kể.

Sự nỗ lực ấy đã được ghi nhận khi Phương Mai giành giải Ba chung cuộc. Tuy nhiên, với nữ sinh lớp 10, giá trị lớn nhất không nằm ở giải thưởng mà ở những trải nghiệm đầu tiên với nghề báo.

Thí sinh Trần Ngọc Phương Mai - học sinh lớp 10 Trường Phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia TPHCM) giành giải Ba chung cuộc. Ảnh: BTC.

Nếu như Phương Mai đại diện cho lớp học sinh THPT đang từng bước khám phá nghề nghiệp tương lai thì với nhiều sinh viên, chương trình lại là cơ hội để kiểm chứng những kiến thức đã học trên giảng đường.

Tại vòng bán kết, các thí sinh được chia thành nhóm để thực hiện sản phẩm báo chí đa phương tiện từ quá trình tác nghiệp thực tế tại xã Phú Hòa Đông (huyện Củ Chi cũ).

Một trong những nhóm để lại nhiều dấu ấn là "Hoa Trên Đất Thép". Trong quá trình thực hiện các sản phẩm báo viết, báo ảnh và truyền hình tại Làng nghề bánh tráng Phú Hòa Đông cùng Mái ấm Thiện Duyên, các thành viên đã có cơ hội tiếp xúc với nhiều nhân vật và câu chuyện đời thường giàu cảm xúc.

Dương Nhật Thảo My - sinh viên năm nhất ngành Báo chí, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM) cho biết, quá trình tác nghiệp giúp em học được nhiều điều ngoài những kiến thức trong lớp học.

Thông qua việc gặp gỡ những người làm nghề truyền thống và tìm hiểu cuộc sống của các em nhỏ tại mái ấm, nữ sinh có thêm cơ hội quan sát thực tế, lắng nghe những câu chuyện đời sống và hiểu rõ hơn trách nhiệm của người làm báo.

"Em có cơ hội được tiếp xúc trực tiếp với những người làm nghề truyền thống, tìm hiểu về quy trình làm bánh cũng như những giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ tại Làng nghề Bánh Tráng. Còn đối với Mái ấm Thiện Duyên, điều khiến em ấn tượng nhất là sự ấm áp và tình thương mà các cô dành cho các em nhỏ trong mái ấm. Em thật sự rất trân trọng hành trình mà em được tham gia cùng với chương trình năm nay", Thảo My chia sẻ.

Thí sinh trong phần thi “Họp giao ban giả định” trước hội đồng giám khảo. Ảnh: BTC.

Giữ lửa nghề giữa những đổi thay

Khép lại hành trình kéo dài gần hai tháng, Trần Khả Tường - sinh viên năm hai ngành Báo chí (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) được xướng tên ở vị trí cao nhất của cuộc thi.

Đứng trên sân khấu đêm chung kết, nữ sinh không giấu được sự xúc động khi nhìn lại chặng đường đã qua.

"Hai tháng không dài nhưng đã dạy em rất nhiều thứ, từ kỹ năng làm việc nhóm đến việc biên tập bản thảo sao cho đúng thể lệ. Khi nhận thể lệ vòng chung kết, em đã rất lo lắng. Dù là sinh viên báo chí nhưng em chưa từng đứng trước một sân khấu lớn hay trải nghiệm cảm giác họp giao ban áp lực đến vậy. Nhưng khi đối mặt và hoàn thành thử thách, em cảm thấy thực sự rất nhẹ nhõm", Khả Tường nói.

Phía sau niềm vui chiến thắng là những trăn trở của một người trẻ đang chuẩn bị bước vào nghề trong bối cảnh ngành báo chí có nhiều biến động.

Khả Tường từng có thời điểm băn khoăn và mất định hướng khi chứng kiến những thay đổi nhanh chóng của môi trường truyền thông, từ quá trình sắp xếp, tinh gọn các cơ quan báo chí đến sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, hành trình tại Tuần lễ Phóng viên Trẻ đã giúp em củng cố niềm tin vào con đường mình lựa chọn.

Nữ sinh cho rằng những thay đổi của thời cuộc vừa là thách thức, vừa là động lực để người làm báo trẻ không ngừng thích nghi, học hỏi và hoàn thiện bản thân. "Những biến động thực tế ngoài kia vừa là thử thách nhưng cũng là động lực để thế hệ làm báo tương lai không ngừng thay đổi và giữ thật chắc ngòi bút của mình", Khả Tường bày tỏ.

Các thí sinh vừa tác nghiệp, vừa trải nghiệm làm nghề thực tế tại Làng bánh tráng Phú Hòa Đông. Ảnh: BTC.

Không chỉ là sân chơi dành cho người trẻ, chương trình còn nhận được sự đồng hành của nhiều giảng viên, chuyên gia trong lĩnh vực báo chí - truyền thông.

Theo ThS Phạm Duy Phúc - Phó Trưởng khoa Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, điều đáng ghi nhận ở mùa giải năm nay chính là tinh thần học hỏi và sự nhiệt huyết của các thí sinh.

Nhìn vào cách những người trẻ chủ động tiếp cận đề tài, dấn thân vào thực tế và nỗ lực vượt qua các thử thách, ông bày tỏ niềm tin vào thế hệ làm báo tương lai.

Trước những lo lắng của sinh viên về làn sóng sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí cùng sự cạnh tranh ngày càng lớn từ mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo, thầy Phúc cho rằng báo chí chính thống vẫn giữ vai trò không thể thay thế.

Theo ông, trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, xã hội vẫn cần những nguồn tin được kiểm chứng, có độ tin cậy cao và mang trách nhiệm với cộng đồng. Đây cũng chính là giá trị cốt lõi mà người làm báo cần tiếp tục gìn giữ.

Tuần lễ Phóng viên Trẻ hướng đến việc tạo môi trường thực hành nghề nghiệp, giúp sinh viên tiếp cận thực tế tác nghiệp, rèn luyện kỹ năng báo chí và tư duy đa phương tiện.
Năm 2026, cuộc thi mang chủ đề "JOURNALEAD - Bắt nhịp thời đại, mở lối tương lai", nhấn mạnh tinh thần tiên phong, khả năng thích ứng và bản lĩnh của thế hệ phóng viên trẻ trước những thay đổi của môi trường truyền thông hiện đại.

Tuần lễ Phóng viên Trẻ 2026 là môi trường để bạn trẻ rèn kỹ năng, bản lĩnh và nuôi dưỡng đam mê làm báo. Ảnh: BTC.